Kemik kurulunda ya da TUS'ta karşılaşılabilecek klasik bir soru kökü şudur: "Aşağıdakilerden hangisi foramen magnum'dan geçmez?" Şıklarda medulla oblongata, a. vertebralis, n. accessorius'un spinal kökü, membrana tectoria ve n. hypoglossus vardır. Doğru cevap n. hypoglossus'tur. Ama onu güvenle işaretlemek için listeyi ezberlemek yetmez, sinirin nereden çıktığını da bilmek gerekir: n. hypoglossus foramen magnum'un hemen yanından, aynı kemiğin içinden, condylus occipitalis'in üstünde gizlenen canalis hypoglossi'den geçer.
Os occipitale bu yüzden bir delik listesi olarak değil, bir deliğin çevresi olarak okunduğunda kolaylaşır. Kemik, foramen magnum'un dört yanına dağılmış dört parçadan oluşur: önde pars basilaris, iki yanda partes laterales, arkada squama occipitalis. Bu yazıda her parçaya aynı üç soruyu soracağım: iç yüzünde ne yatar, dış yüzüne ne tutunur, kendisinde ya da kenarında hangi delik açılır? Çerçevenin bir sınırı var. Dört parça doğumda ayrıdır ama erişkin kemikte aralarındaki çizgi görünmez. Canalis hypoglossi, condylus'un ön ucu ve clivus gibi bazı yapılar da iki parçanın, hatta iki kemiğin sınırına oturur. Bu yapıları ayrıca işaretleyeceğim.
Oksipital kemik nedir, kafatasının neresindedir?
Os occipitale (oksipital kemik, ense kemiği), kafatasının arka ve alt bölümünü kuran; ortasındaki foramen magnum aracılığıyla kafa boşluğunu omurga kanalına bağlayan; tek (çiftsiz), yassı ve kendi üzerine sığ bir çanak gibi kıvrılmış bir nörokranium kemiğidir. Alt yüzündeki iki condylus ile atlas'a oturur ve kafatasını omurgaya bağlayan eklemi kurar.
Adı Latince occiput'tan, yani "başın arkası"ndan gelir (ob: arkasında, caput: baş). Aramalarda "occipital kemik" yazımıyla da aynı kemik kastedilir. Kenhub'a göre altı kemikle eklem yapar: üstte iki os parietale ile sutura lambdoidea, yanlarda iki os temporale (pars mastoidea ile sutura occipitomastoidea, pars petrosa ile petrooksipital sınır), önde os sphenoidale ile synchondrosis sphenooccipitalis, altta atlas ile art. atlantooccipitalis. Kafatası anatomisi yazısında kafa tabanını üç şeritte okumuştuk; arka şerit büyük ölçüde bu kemiktir. Önündeki komşuyu sfenoid kemik yazısında, ön çukurun ortasındaki kemiği etmoid kemik yazısında parça parça açmıştık.
Beş nokta adıyla sorulur. Lambda, sutura sagittalis ile sutura lambdoidea'nın buluştuğu noktadır; fetusta burası fontanella posterior'dur ve doğumdan sonraki 6-8 hafta içinde kemikleşir. Asterion, os parietale, os occipitale ve os temporale'nin pars mastoidea'sının buluştuğu noktadır ve iç yüzde sinus transversus ile sinus sigmoideus'un birleşim yerini işaretler. Inion, protuberantia occipitalis externa'nın en çıkık noktasıdır. Basion ve opisthion ise foramen magnum'un ön ve arka kenarlarının orta noktalarıdır.
Dört parçayı aynı üç soruyla tek tabloda görmek, yazının geri kalanının haritasıdır:
| Parça | Foramen magnum'a göre | İç yüzünde ne yatar? | Dış yüzüne ne tutunur? | Hangi delik? |
|---|---|---|---|---|
| Pars basilaris | önünde | clivus üzerinde pons, a. basilaris, n. abducens; aşağıda medulla oblongata | tuberculum pharyngeum'a raphe pharyngis; m. longus capitis, m. rectus capitis anterior | adlı bir deliği yok; yan kenarı pars petrosa ile sinus petrosus inferior oluğunu yapar |
| Pars lateralis (sağ ve sol) | iki yanında | tuberculum jugulare; arka kısmının üstünden IX, X ve XI geçer | condylus occipitalis ile atlas; processus jugularis'e m. rectus capitis lateralis | canalis hypoglossi, canalis condylaris, incisura jugularis (foramen jugulare'nin arka kenarı) |
| Squama occipitalis | arkasında | eminentia cruciformis; lobus occipitalis, beyincik yarımküreleri, sinüs olukları | lineae nuchae'ye ense kasları; crista occipitalis externa'ya lig. nuchae | kendi deliği yok; foramen magnum'un arka kenarını (opisthion) yapar |
Peki os occipitale nasıl gelişir?
Kemiğin iki kökeni var. Squama'nın linea nuchae suprema'nın üstünde kalan bölümü (planum occipitale) doğrudan zar içinde kemikleşir; kemiğin geri kalanı kıkırdak taslak üzerinden gelişir. Bu ayrım kemik tipleri yazısındaki zar ve kıkırdak kemikleşmesinin kafatasındaki en iyi örneklerinden biridir. Planum occipitale bazen hayat boyu ayrı kalır; bu ayrı parçaya os interparietale ya da Inca kemiği denir.
Gray's Anatomy'nin klasik metnine göre doğumda kemik dört parçadır: squama, iki pars lateralis ve pars basilaris. Squama ile lateral parçalar yaklaşık dördüncü yaşta birleşir, kemik altıncı yaş civarında tek parça olur. Pars basilaris ile sfenoidin gövdesi arasındaki synchondrosis sphenooccipitalis ise Kenhub'a göre ergenlikte kaynaşır; Gray's bu birleşmeyi 18-25 yaş arasına koyar.
Foramen magnum çevresindeki parçaların bir omura benzemesi karşılaştırmalı anatomide eskiden beri dikkat çeker: ilkel omurgalılarda pars basilaris'in karşılığı omur gövdesine, lateral parçalarınki nöral kemerlere benzer. Kemik çoğu yüz kemiğinin aksine nöral kristadan değil paraksiyal mezodermden geliştiği için, Wikipedia kemiğin bütünüyle "beyni taşımak için büyümüş dev bir omur" sayılabileceği görüşünü aktarır. Paraksiyal mezodermin türevlerini germ yaprakları yazısında toplamıştık. Bu bir benzetmedir, kural değil: zar kökenli planum occipitale'nin omurda karşılığı yoktur.
Foramen magnum'dan neler geçer, neler geçmez?
Foramen magnum, os occipitale'nin ortasında açılan ve kafa boşluğunu omurga kanalına bağlayan, kafatasının en büyük deliğidir. İçinden zarlarıyla medulla oblongata'nın alt ucu, iki a. vertebralis, a. spinalis anterior ve aa. spinales posteriores, n. accessorius'un spinal kökü, membrana tectoria ve ligg. alaria geçer. N. hypoglossus, n. vagus ve v. jugularis interna ise geçmez.
Delik önden arkaya uzun bir ovaldir ve arkada önden daha geniştir, çünkü önde iki condylus kenarına doğru sokulur. Wikipedia'ya göre erkeklerde ortalama daha büyüktür. Basion, dens axis ile aynı hizadadır; bu yüzden röntgende basion ile dens arasındaki ilişki kafa-boyun bileşkesinin hizasını değerlendirmede kullanılır.
Listeyi düz ezberlemek yerine ikiye bölün. Ligg. alaria, dens'in ucundan condylus'ların iç yüzündeki tüberküllere uzanır ve deliği küçük bir ön, büyük bir arka bölmeye ayırır:
| Bölme | İçinden geçenler |
|---|---|
| Ön bölme (kemik-bağ bölmesi) | dens'in ucu ve lig. apicis dentis, lig. cruciforme atlantis'in üst bandı, membrana tectoria |
| Arka bölme (sinir-damar bölmesi) | zarlarıyla medulla oblongata'nın alt ucu, a. vertebralis'in dördüncü parçası, n. accessorius'un spinal kökü, a. spinalis anterior ve aa. spinales posteriores |
N. accessorius'un spinal kökü bu delikten kafatasına girer, dışarı çıkmaz. Üst servikal omurilikten doğan kök yukarı tırmanır, foramen magnum'dan kafatası boşluğuna girer ve foramen jugulare'den yeniden çıkar; ayrıntısı n. accessorius yazısında. İki a. vertebralis de buradan girer ve ponsun alt kenarında birleşerek a. basilaris'i kurar; devamını beyin arterleri yazısında izlemiştik. Arka bölmenin hemen üstünde beyinciğin tonsilleri yatar; Chiari malformasyonunda bu tonsiller foramen magnum'a doğru aşağı uzanır. Tonsillerin yerini beyincik yazısında görmüştük.
Geçmeyenler hangi delikten geçer?
Sınavdaki "geçmez" şıkkı neredeyse her zaman foramen magnum'un hemen yanındaki bir delikten geçen yapıdır. Hangi deliğin hangi kemikte olduğunu da aynı satıra yazın:
| Yapı | Geçtiği delik | Deliğin kemiği |
|---|---|---|
| N. hypoglossus (XII) | canalis hypoglossi | os occipitale (pars lateralis, condylus'un üstü) |
| N. glossopharyngeus, n. vagus, n. accessorius (IX, X, XI) | foramen jugulare (orta bölme) | os occipitale + os temporale |
| Sinus sigmoideus, v. jugularis interna olarak devam eder | foramen jugulare (arka bölme) | os occipitale + os temporale |
| Sinus petrosus inferior | foramen jugulare (ön bölme) | os occipitale + os temporale |
| A. carotis interna | canalis caroticus | os temporale |
| V. emissaria condylaris | canalis condylaris (her kafatasında yok) | os occipitale |
N. accessorius iki listede birden yer alır: foramen magnum'dan girer, foramen jugulare'den çıkar. "Foramen magnum'dan geçer mi?" sorusunun cevabı evettir. N. hypoglossus ise hiçbir aşamada foramen magnum'u kullanmaz; çekirdeğinden kanalına kadar seyrini n. hypoglossus yazısında anlatmıştık. Foramen jugulare'nin içindekileri sinir tarafından n. glossopharyngeus ve ven tarafından v. jugularis interna yazılarında okumak bu tabloyu tamamlar.
Kemiği alttan çevirip ön tarafı yukarıda tutun. Aşağıdaki şema, parçaları ve yan delikleri foramen magnum'un çevresinde gösterir:
Önde pars basilaris: clivus hangi kemikte?
Clivus, sfenoidin dorsum sellae'sinin arkasından foramen magnum'un ön kenarına doğru inen eğimli kemik yüzeydir. Üst kısmını os sphenoidale'nin gövdesi, alt kısmını os occipitale'nin pars basilaris'i yapar; iki kemik arasındaki synchondrosis sphenooccipitalis kaynaşınca tek bir eğim olarak görünür. "Clivus hangi kemikte?" sorusunun tam cevabı bu yüzden ikisidir.
Pars basilaris foramen magnum'un önünde, yutağa doğru uzanan kalın ve kabaca dörtgen bir parçadır. Üç soruyu sırayla soralım.
İç yüzünde ne yatar? Pons clivus'un üstüne oturur; a. basilaris clivus ile pons arasında uzanır, medulla oblongata eğimin alt ucunda foramen magnum'a iner. N. abducens de clivus boyunca yukarı tırmanır. Wikipedia'ya göre kafa içi basıncı arttığında sinir bu uzun seyrin üzerinde sıkışabilir ve felç bulguları verebilir; seyrin tamamını n. abducens yazısında izlemiştik. Membrana tectoria da clivus'a tutunur. Pars basilaris'in yan kenarı, os temporale'nin pars petrosa'sıyla birlikte sinus petrosus inferior'un oluğunu yapar; bu sinüs foramen jugulare'nin ön bölmesinden çıkar. Sinüslerin bütün düzenini beyin zarları yazısında görmüştük.
Dış yüzüne ne tutunur? Foramen magnum'un yaklaşık 1 cm önünde, orta hatta küçük bir kabarıklık vardır: tuberculum pharyngeum. Buraya raphe pharyngis ve dolayısıyla m. constrictor pharyngis superior tutunur; yutağın arka duvarı kafatasına bu noktadan asılır. Kasların düzenini ağız ve farinks yazısında anlatmıştık. Orta hattın iki yanına m. longus capitis ve m. rectus capitis anterior tutunur. Bu iki kas başın öne eğilmesini (fleksiyon) sağlar. Membrana atlantooccipitalis anterior da pars basilaris'in alt yüzüne tutunur.
Hangi delik? Pars basilaris'in adlı bir deliği yoktur. Sınavda bu parçadan gelen soru çoğunlukla "clivus hangi kemikte", "tuberculum pharyngeum'a ne tutunur" ya da "clivus üzerinde hangi sinir seyreder" biçimindedir. Wikipedia, clivus'un nadir bir tümör olan kordomanın görüldüğü yerlerden biri olduğunu ve yan röntgende clivus'un uzantısı olan çizginin dens'ten geçmesi ya da ona teğet olması gerektiğini de not eder.
İki yanda partes laterales: condylus, canalis hypoglossi ve foramen jugulare
Partes laterales, foramen magnum'un iki yanında atlas'a oturan condyli occipitales'i taşıyan parçalardır. Her birinde üç geçit bulunur: condylus'un tabanını delen canalis hypoglossi (n. hypoglossus), condylus'un arkasındaki canalis condylaris (v. emissaria) ve processus jugularis'in önündeki incisura jugularis. Bu çentik os temporale ile birlikte foramen jugulare'yi kurar.
Condylus occipitalis: Oval ya da böbrek biçimli iki eklem çıkıntısıdır. Ön uçları öne ve içe yönelir, birbirine arka uçlardan daha yakındır ve pars basilaris'in üstüne taşar; arka uçları foramen magnum'un ortası hizasına kadar uzanır. Eklem yüzleri hem önden arkaya hem yandan yana konvekstir ve aşağı-dışa bakar. Atlas'ın üst eklem yüzleriyle kurdukları art. atlantooccipitalis bir çift sinovyal eklemdir; eklem tipleri yazısında bunu art. ellipsoidea örneği olarak sınıflamıştık. Bu eklemde baş öne-arkaya sallanır, yani "evet" hareketi yapılır; yana hafif eğilme de buradadır. "Hayır" anlamındaki dönme hareketi ise bir alttaki atlas-axis eklemlerine aittir, ayrımı omurga yazısında yapmıştık. Her condylus'un iç yüzünde lig. alare'nin tutunduğu pürüzlü bir tüberkül bulunur. Wikipedia'nın aktardığı verilere göre atlas, toplumun yaklaşık binde 1-7'sinde kısmen ya da tamamen os occipitale ile kaynaşmıştır (atlas oksipitalizasyonu).
Canalis hypoglossi: Condylus'un tabanını delen kısa kanaldır. Kanal içeride foramen magnum'un hemen üstünde başlar ve condylus'un üstünden dışa ve öne doğru ilerler; bu yüzden condylus'un üstünde ve içinde gizli kalır, dış ağzı ise alttan bakınca condylus'un ön kısmının dış yanında görülür. N. hypoglossus kafatasını buradan terk eder; TeachMeAnatomy'ye göre a. pharyngea ascendens'in meningeal dalı aynı kanaldan içeri girer, sinirin çevresinde bir ven ağı da bulunur. Wikipedia'ya göre gelişim varyasyonu olarak kanalın sayısı bazen artar. İç ağzının hemen üstündeki kabarıklık tuberculum jugulare'dir; IX, X ve XI, tüberkülün arka kısmını aşarak foramen jugulare'ye ulaşır.
Canalis condylaris: Condylus'un arkasındaki çukurda (fossa condylaris) açılır ve v. emissaria condylaris'i geçirir. Bu ven sinus sigmoideus'u kafatası dışındaki suboksipital ven ağına bağlar. Wikipedia'ya göre kanal her kafatasında bulunmaz; tek bir kanal yerine küme halinde birkaç küçük kanal da görülebilir. Pratik sınavda "bu delikten hangi sinir geçer?" sorusunun doğru cevabı burada "hiçbiri"dir.
Processus jugularis ve incisura jugularis: Processus jugularis, condylus'un dışına doğru uzanan kemik çıkıntıdır; alt yüzüne m. rectus capitis lateralis tutunur ve başın yana eğilmesine katılır. Çıkıntının önündeki çentik, incisura jugularis, foramen jugulare'nin arka kenarını yapar; ön kenarı os temporale'nin pars petrosa'sıdır. Wikipedia deliği üç bölmeyle anlatır: ön bölmeden sinus petrosus inferior, orta bölmeden IX, X ve XI, arka bölmeden v. jugularis interna'ya dönüşen sinus sigmoideus ve bazı meningeal arter dalları geçer. Sağ foramen jugulare genellikle soldakinden biraz büyüktür.
Bu üç geçit sınavda tek bir ayrımla sorulur: canalis hypoglossi ve canalis condylaris tek kemikte, os occipitale'dedir; foramen jugulare ise iki kemiğin arasında açılır.
Arkada squama: içte sinüs haçı, dışta ense kasları
Squama occipitalis, foramen magnum'un arkasında yukarı doğru genişleyen ve os occipitale'nin en büyük parçası olan çanak biçimli levhadır. İç yüzündeki haç biçimli kabarıklık (eminentia cruciformis) yüzeyi dört çukura ayırır ve dural venöz sinüslerin oluklarını taşır; dış yüzündeki lineae nuchae ise ense kaslarının tutunduğu çizgilerdir.
İç yüzünde ne yatar? Eminentia cruciformis'in üstündeki iki üçgen çukur (fossae cerebrales) beynin oksipital loblarını, altındaki iki dörtgen çukur (fossae cerebellares) beyincik yarımkürelerini taşır. Haçın kesişme noktası protuberantia occipitalis interna'dır. Bu kabarıklığın hemen derininde confluens sinuum bulunur: sinus sagittalis superior, sinus rectus ve sinus occipitalis burada buluşur, kan buradan iki sinus transversus'a akar. Haçın dört kolu da oluktur ya da çıkıntıdır:
- Yukarı kol: sulcus sinus sagittalis superioris.
- İki yan kol: sulci sinus transversi; üst ve alt çukurları birbirinden ayırır.
- Aşağı kol: crista occipitalis interna. Buraya falx cerebelli tutunur; tutunma kenarında, dural sinüslerin en küçüğü olan sinus occipitalis uzanır. Wikipedia'ya göre bu sinüs kişilerin yaklaşık %65'inde bulunur ve foramen magnum kenarından başlar.
Bir uyarı: bazı İngilizce kaynaklar, aralarında TeachMeAnatomy ve Wikipedia'nın os occipitale maddesi de var, crista occipitalis interna'ya falx cerebri tutunduğunu yazar. Bu çıkıntıya tutunan, iki beyincik yarımküresi arasına uzanan falx cerebelli'dir. Beyinciğin yarımkürelerini ve vermis'ini beyincik yazısında okumuştuk.
Dış yüzüne ne tutunur? Dış yüzün ortasındaki kabarıklık protuberantia occipitalis externa'dır; en çıkık noktası olan inion elle hissedilir ve EEG'de elektrot yerleşiminin nirengi noktalarından biridir. Protuberantia'dan foramen magnum'a inen orta hat çıkıntısı crista occipitalis externa'dır ve lig. nuchae buraya tutunur. Dış yüzü kat kat geçen çizgiler kas tutunmalarının haritasıdır:
| Çizgi ya da alan | Tutunan yapı |
|---|---|
| Linea nuchae suprema | galea aponeurotica (m. occipitofrontalis'in aponevrozu) |
| Linea nuchae superior | m. trapezius, m. sternocleidomastoideus, m. splenius capitis |
| Linea nuchae superior ile inferior arası | m. semispinalis capitis, m. obliquus capitis superior |
| Linea nuchae inferior ve altı | m. rectus capitis posterior major ve minor |
| Crista occipitalis externa | lig. nuchae |
Linea nuchae suprema'nın üstündeki yüzeye planum occipitale, altına planum nuchale denir. Bu çizgi gelişimdeki sınırı da çizer: üstünde kalan zar kökenli planum occipitale, Inca kemiği olarak ayrı kalabilen parçadır. Wikipedia'ya göre m. rectus capitis posterior major ve minor, m. obliquus capitis superior, m. semispinalis capitis, m. splenius capitis, m. sternocleidomastoideus ve m. trapezius'un üst lifleri art. atlantooccipitalis'te başı arkaya kaldırır. Ensenin en derinindeki suboksipital kasları boyun anatomisi yazısında, m. semispinalis capitis'i ve sırtın öbür yerli kaslarını sırt anatomisi yazısında anlatmıştık.
Squama'nın bir klinik komşuluğu da var: TeachMeAnatomy'ye göre saçlı derinin gevşek bağ dokusu katmanındaki kapaksız emissary venler, ensede v. emissaria occipitalis üzerinden confluens sinuum'a uzanabilir; bu yüzden bu katmandaki bir enfeksiyon zarlara ulaşabilir.
Sınavda oksipital kemik nasıl sorulur?
Os occipitale sınavda dört kalıpla gelir: foramen magnum'dan geçen ya da geçmeyen yapı, "hangi kemikte" sorusu, kas ile çizgi eşleştirmesi ve clivus boyunca seyreden n. abducens gibi klinik komşuluklar. Dördünde de ortak beceri aynıdır: yapıyı foramen magnum'a göre konumlandırmak ve tek kemikte mi iki kemiğin arasında mı olduğunu bilmek.
- Geçen-geçmeyen: Şıklarda en güçlü çeldirici n. hypoglossus'tur; n. accessorius ise "geçer" tarafındadır.
- Hangi kemikte: Clivus ve foramen jugulare iki kemiklidir, canalis hypoglossi tek kemiklidir. Asterion üç kemiğin buluşma noktasıdır.
- Kas-çizgi: Linea nuchae superior'a trapezius ile SCM, inferior'un altına recti capitis posteriores.
- Klinik komşuluk: Clivus'ta n. abducens, crista occipitalis interna'da sinus occipitalis, protuberantia occipitalis interna'da confluens sinuum.
Dört kutuya dağıtma provası. Dört kutu çizin: A) pars basilaris, B) pars lateralis, C) squama, D) birden çok kemiğin sınırı. Aşağıdaki on yapıyı kutulara dağıtın; ikisinin sınırında duranı D'ye koyun.
- Tuberculum pharyngeum
- Fossa condylaris
- Crista occipitalis interna
- Foramen jugulare
- Processus jugularis
- Clivus
- Linea nuchae inferior
- Canalis hypoglossi
- Asterion
- Protuberantia occipitalis interna
Cevap anahtarı: 1 A · 2 B · 3 C · 4 D (os occipitale + os temporale) · 5 B · 6 D (os sphenoidale + os occipitale) · 7 C · 8 B (pars basilaris ile pars lateralis'in birleşim yerinde, ama tek kemikte) · 9 D (os parietale, os occipitale, os temporale) · 10 C.
Sekizinci maddede duraksadıysanız iyi bir işaret: canalis hypoglossi parçaların sınırındadır ama kemiklerin sınırında değildir. Soru tiplerinin genel mantığını anatomi vize soruları yazısında, TUS'a dönük çalışma düzenini TUS anatomi nasıl çalışılır yazısında bulabilirsiniz.
Oksipital kemik nasıl tekrar edilir?
Os occipitale en verimli dört adımda tekrar edilir: kendi enseninizdeki çıkıntıları bulmak, kuru kafatasını alttan çevirip foramen magnum'un çevresini dolaşmak, alttan bakış şemasını boş kâğıda ezbere çizmek ve ters kartlarla "bu yapı hangi delikten geçer" sorusunu sormak. Her adım öncekinin bilgisini başka bir yoldan sınar.
- Kendi enseninizde: Ensenin orta hattında parmağınızı yukarı kaydırın. Ele gelen ilk belirgin çıkıntı protuberantia occipitalis externa'dır. Buradan iki yana uzanan çizgi linea nuchae superior'dur; trapezius'un üst kenarı ve SCM'nin arka tutunması bu hattadır.
- Kuru kafatasında: Kafatasını alttan, ön tarafı yukarıda tutun ve foramen magnum'u saat kadranı gibi dolaşın. Saat 12'de basion ve biraz önünde tuberculum pharyngeum, saat 1-3 ve 9-11 arasında condylus'lar ve ön uçlarının dış yanında canalis hypoglossi'nin dış ağzı, daha dışta foramen jugulare, condylus'ların arkasında fossa condylaris, saat 6'da opisthion ve oradan yukarı uzanan crista occipitalis externa.
- Boş kâğıtta: Yukarıdaki şemayı ezbere çizin: önce oval delik, sonra önündeki dörtgen, iki yandaki condylus'lar, en son arkadaki çizgiler. Numaraları yazamadığınız yer, tekrar etmeniz gereken yerdir.
- Ters kartlarda: Kartın önüne deliği değil yapıyı yazın: "n. hypoglossus", "sinus petrosus inferior", "n. accessorius spinal kökü". Arkaya delik, deliğin kemiği ve varsa ikinci delik gelir. Kart düzenini anatomi çalışma kartları yazısında anlatmıştık.
Konuyu videoyla da tekrar etmek isterseniz "Ethmoid ve Occipital" dersi TUS İçin Anatomi, DUS İçin Anatomi: Baş-Boyun, Tıp 1-2 Giriş: Kemikler ve Eklemler ve FZT 1-2 Kemik-Eklem-Kas paketlerinde yer alıyor; aynı paketlerdeki "Kranyumun süturları, Orbita ve Burun boşluğu" dersi lambda ve sutura lambdoidea'yı bütün kafatası içinde gösterir. Paket almadan anlatım tarzını görmek için ücretsiz demo paketindeki "Sfenoid" dersi iyi bir başlangıçtır: os occipitale'nin kafa tabanındaki ön komşusunu anlatır. İngilizce kaynakla karşılaştırmak isteyenler için TeachMeAnatomy'nin os occipitale sayfası ve Kenhub'ın os occipitale sayfası parçaları resimli gösterir; crista occipitalis interna satırını okurken yukarıdaki falx uyarısını aklınızda tutun.
Sık Sorulan Sorular
Oksipital kemik nerededir, neresidir?
Oksipital kemik (os occipitale), kafatasının arka ve alt bölümünde, ensenin hemen üstünde yer alır. Kafatasının arka duvarını ve kafa tabanının arka kısmını kurar; ortasındaki foramen magnum'dan medulla oblongata omuriliğe geçer. Ensenin orta hattında elle hissedilen çıkıntı bu kemiğin protuberantia occipitalis externa'sıdır.
Foramen magnum'dan hangi yapılar geçer?
Foramen magnum'dan zarlarıyla medulla oblongata'nın alt ucu, iki a. vertebralis, a. spinalis anterior ve aa. spinales posteriores, n. accessorius'un kafatasına giren spinal kökü, membrana tectoria, ligg. alaria ve lig. apicis dentis geçer. N. hypoglossus foramen magnum'dan değil canalis hypoglossi'den, IX ve X foramen jugulare'den geçer.
Oksipital kemik hangi kemiklerle eklem yapar?
Os occipitale altı kemikle eklem yapar: iki os parietale (sutura lambdoidea), iki os temporale (pars mastoidea ile sutura occipitomastoidea, pars petrosa ile petrooksipital sınır), os sphenoidale (ergenlikte kaynaşan synchondrosis sphenooccipitalis) ve atlas (condylus'lar aracılığıyla art. atlantooccipitalis).
Clivus hangi kemikte bulunur?
Clivus iki kemiğin ortak eğimidir: üst kısmını os sphenoidale'nin gövdesi (dorsum sellae'nin arkası), alt kısmını os occipitale'nin pars basilaris'i yapar. İki kemik arasındaki synchondrosis sphenooccipitalis kaynaşınca tek bir yüzey olarak görünür. Üzerinde pons ve a. basilaris yatar, n. abducens clivus boyunca yukarı tırmanır.