Kemik masasında önünüze bir kemik konur; kutudan rastgele çıktığı için üzerinde etiket yoktur. "Bu ne?" sorusu kolaydır, çoğu kişi bir bakışta femur ya da humerus der. Zor olan sonraki sorulardır: hangi tip, iskeletin kaçıncı kemiği, şu pürüzlü çıkıntının adı ne, sağ mı sol mu, içinde ne var, kaç yaşında? Kemik tiplerini altı maddelik liste olarak ezberleyen öğrenci birinci soruda durur, kalanında boşta kalır.
Bu yazı altı kemik tipini örnekleriyle sayar; ama asıl işi, kemik anatomisine çalışırken düşülen beş kısayol tuzağını teker teker kapatmaktır. Her tuzak bir soruya karşılık gelir: biçim, sayı, işaret, taraf ve iç yapı. Eklem tipleri yazısı eklemler için üç soruluk bir anahtar kurmuştu; bu yazı aynı işi kemikler için yapar. Tıp, diş hekimliği ve fizyoterapi fakültelerinde anatomi dersi genellikle bu sorularla, yani kemiklerin genel özellikleriyle başlar.
Kemik (os), hücreleri, lifleri ve mineralleşmiş ara maddesiyle özelleşmiş bir bağ dokusudur; kemikler eklemlerle birbirine bağlanarak iskeleti (skeleton) oluşturur ve kemikleri inceleyen anatomi dalına osteologia denir. Hareket sisteminin pasif unsurları kemikler ve eklemler, aktif unsuru kaslardır.
Kemik tipleri nelerdir? Altı tip, iki ölçüt ve ilk tuzak
Kemikler biçim ve yapılarına göre altı tipe ayrılır: uzun kemik (os longum), kısa kemik (os breve), yassı kemik (os planum), düzensiz kemik (os irregulare), pnömatik kemik (os pneumaticum) ve sesamoid kemik (os sesamoideum). İlk dört tip kemiğin dış biçimine göre adlanır; son iki tip içeriğine ve konumuna göre: pnömatik kemiğin içinde hava boşluğu vardır, sesamoid kemik bir tendonun içinde gelişir. Kimi ders kitapları pnömatik kemiği ayrı saymaz ve beş tipten söz eder; iki sayı da aynı sınıflamadır.
İlk tuzak bu altı adı ezberleyip örneğe geçememektir. Sınav altı adı saydırmaz; "aşağıdakilerden hangisi pnömatik kemik değildir" ya da "el bileği kemikleri hangi tiptedir" diye sorar. Bu yüzden her tipin ölçütü ve örnekleri birlikte öğrenilir:
| Tip | Latince | Ölçüt | Örnekler | Sınav notu |
|---|---|---|---|---|
| Uzun kemik | os longum | uzunluğu genişlik ve kalınlığından fazla; bir gövde (diaphysis) ve iki uç (epiphysis) | humerus, radius, ulna, femur, tibia, fibula, metakarpal ve metatarsal kemikler, falankslar, clavicula | ölçüt boy değil orandır: birkaç santimetrelik parmak kemiği de uzun kemiktir |
| Kısa kemik | os breve | üç boyutu birbirine yakın; ince bir kompakt kabuk, içi süngerimsi kemik | el bileği kemikleri (ossa carpi), ayak bileği kemikleri (ossa tarsi) | yükü dağıtır, darbeyi söndürür; patella kısa değil sesamoid kemiktir |
| Yassı kemik | os planum | ince, geniş, çoğu kez kavisli; iki kompakt tabaka arasında süngerimsi kemik | kafatası kubbe kemikleri, sternum, costae, scapula, çoğu kaynakta os coxae | boşluk korur (beyin, toraks), kaslara geniş tutunma yüzeyi verir |
| Düzensiz kemik | os irregulare | diğer üç biçime uymayan karmaşık şekil | vertebrae, os sacrum, mandibula, maxilla, os zygomaticum | basınca dayanıklı; omurlar ve yüz kemikleri burada toplanır |
| Pnömatik kemik | os pneumaticum | içinde mukozayla döşeli hava boşluğu | os frontale, os ethmoidale, os sphenoidale, maxilla, os temporale | hepsi kafatasındadır: dördü paranazal sinüs, temporal kemik mastoid hücreler taşır |
| Sesamoid kemik | os sesamoideum | bir tendonun içinde gelişir, tendonu kemikten uzak tutar ve kaldıraç kolunu uzatır | patella (en büyüğü), el bileğinde os pisiforme, el ve ayakta başparmak tabanındaki küçük sesamoidler | patella ve os pisiforme dışındaki küçük sesamoidler 206 sayısına katılmaz; sayıları ve yerleri kişiden kişiye değişir |
Tabloda bazı kemikler iki listede birden duruyor; bu, kaynakların hatası değil, ölçütün farkıdır. Maxilla biçimiyle düzensiz, içeriğiyle pnömatik kemiktir; sınav hangi ölçütü soruyorsa o cevap doğrudur. Os coxae kimi kaynakta yassı, kimi kaynakta düzensiz kemik olarak geçer; kurul sınavında dersin hocasının kullandığı kitabı esas almak gerekir. Clavicula uzun kemiktir ama klasik ders kitapları onda belirgin bir ilik boşluğu bulunmadığını ve kıkırdak taslaksız kemikleştiğini yazar; bu iki istisna tek başına soru olur. Tuzağı kapatan kural şudur: tipi söylerken ölçütü de söyle. "Patella sesamoiddir" yetmez; "patella, m. quadriceps femoris tendonunun içinde geliştiği için sesamoiddir" cümlesi hem tipi hem nedenini taşır.
İnsan vücudunda kaç kemik var? 206 sayısının arkasındaki dağılım
Erişkin insan iskeletinde ortalama 206 kemik bulunur: 74'ü eksen iskelette (skeleton axiale), 126'sı ekstremite iskeletinde (skeleton appendiculare), 6'sı orta kulaktaki işitme kemikçikleridir (ossicula auditoria). Doğumda bu sayı yaklaşık 270'tir; büyümeyle birlikte ayrı kemik parçaları kaynaştıkça düşer ve 14 yaş dolayında 254'e iner.
İkinci tuzak 206'yı bilip dağılımını bilmemektir. Sınav "kaç kemik var" diye sormaz; "aşağıdakilerden hangisi skeleton axiale'ye ait değildir" ya da "bir üst ekstremitede kaç kemik bulunur" diye sorar. Dağılım şöyle kurulur:
- Skeleton axiale, 74 kemik: 26'sı columna vertebralis'te (24 ayrı omur, os sacrum ve os coccygis; doğumdaki 33-34 omurun kaynaşmış hâli, ayrıntısı omurga anatomisi yazısında), 22'si cranium'da (8 beyin kafatası, 14 yüz kafatası kemiği; listesi kafatası anatomisi yazısında), 25'i toraks iskeletinde (24 costa ve sternum), 1'i os hyoideum.
- Skeleton appendiculare, 126 kemik: 64'ü üst ekstremitede, her tarafta 32: clavicula, scapula, humerus, radius, ulna, 8 karpal, 5 metakarpal, 14 falanks. 62'si alt ekstremitede, her tarafta 31: os coxae, femur, patella, tibia, fibula, 7 tarsal, 5 metatarsal, 14 falanks.
- Ossicula auditoria, 6 kemik: her kulakta malleus, incus ve stapes.
Bu dağılımdan üç sınav cümlesi çıkar. Clavicula ve scapula gövdeye ne kadar yakın dursa da apendiküler iskelete aittir, çünkü üst ekstremiteyi gövdeye bağlayan omuz kuşağını kurarlar. Os hyoideum hiçbir kemikle eklem yapmaz ama eksen iskelete sayılır. İşitme kemikçikleri cranium'un 22 kemiğine dahil değildir, ayrı sayılır. Doğumdaki sayı kaynaktan kaynağa değişir, çünkü hangi kıkırdak ve kemik parçalarının ayrı sayılacağı konusunda kaynaklar farklı ölçüt kullanır; sınavda "yaklaşık 270" ifadesi yeterlidir.
Sayıyı tamamlayan birkaç oran da aynı derste geçer: kemikler erişkin vücut ağırlığının yaklaşık yüzde on beşini oluşturur; kuru kemik maddesinin kabaca üçte ikisi sertlik veren inorganik tuzlar, üçte biri esneklik veren organik maddedir; vücut kalsiyumunun yüzde doksan dokuzu kemiktedir. Bu oranlar kemiğin neden hem sert hem kırılgan olduğunu açıklar ve fizyoloji dersinde yeniden karşınıza çıkar.
Kemiğin üzerindeki çıkıntı ve çukurların adı nasıl okunur?
Kemik yüzeyindeki her işaret üç aileden birine girer: kasın ya da bağın tutunduğu çıkıntılar (tuber, tuberositas, tuberculum, trochanter, processus, spina, crista, linea, epicondylus), başka kemikle eklemleşen yüzler (caput, condylus, trochlea, facies articularis) ve bir damarın, sinirin ya da tendonun geçtiği ya da bir yapının oturduğu çukur ve delikler (fossa, fovea, sulcus, incisura, foramen, canalis, fissura, meatus). Aileyi bilen öğrenci adı okuduğunda işlevi tahmin eder.
Üçüncü tuzak her işareti birbirinden kopuk bir Latince kelime olarak ezberlemektir. Latince terimler yazısı kelime köklerini ve yön terimlerini anlatır; burada yalnız kemiğe özgü okuma kuralları var:
- Çıkıntı ailesinde boyut sırası: tuber büyük ve kaba bir kabartıdır (tuber ischiadicum, tuber calcanei), tuberositas pürüzlü bir tutunma yüzeyidir (tuberositas tibiae, tuberositas deltoidea), tuberculum küçük ve yuvarlaktır (tuberculum majus humeri). Trochanter yalnız femurda bulunur. Crista keskin bir kenardır (crista iliaca), linea daha silik bir çizgidir (linea aspera), spina sivri bir dikendir (spina scapulae, spina iliaca anterior superior), processus herhangi bir uzantıdır (processus coracoideus, processus styloideus), epicondylus ise kondilin üstünde oturan kas tutunma çıkıntısıdır.
- Eklem ailesi: caput küre biçimli baştır (caput femoris, caput humeri), condylus yuvarlak eklem çıkıntısıdır (condylus medialis femoris), trochlea makaradır (trochlea humeri), capitulum küçük baştır (capitulum humeri, radius başıyla eklemleşir), facies articularis düz eklem yüzüdür.
- Geçiş ve çukur ailesi: foramen deliktir (foramen magnum, foramen nutricium), canalis tüneldir (canalis caroticus), fissura yarıktır (fissura orbitalis superior), incisura kenardaki çentiktir (incisura ischiadica major), sulcus oluktur (sulcus nervi radialis), fossa geniş çukurdur (fossa olecrani), fovea küçük çukurcuktur (fovea capitis femoris).
Bir kemik üzerinde deneyin: humerusu yukarıdan aşağıya okuduğunuzda tuberculum majus ve minus, aralarında sulcus intertubercularis, gövdede tuberositas deltoidea ve sulcus nervi radialis, alt uçta epicondylus medialis, trochlea, capitulum ve arkada fossa olecrani sıralanır. Her adın ailesi bellidir: hangisine kas tutunur, hangisinde sinir geçer, hangisi eklemleşir. Bu işaretlerin kasla ve sinirle eşlemesi kol anatomisi yazısında, femurun linea aspera'sına asılan kaslar uyluk anatomisi yazısındadır. Pratik sınavda iğne bir işarete batırıldığında genellikle iki şey birden istenir: işaretin adı ve o işarette ne tutunduğu ya da ne geçtiği. Aileyi bilen öğrenci ikinci yarıyı tahminle değil kuralla cevaplar.
Sağ mı sol mu? Kuru kemiğin tarafı nasıl belirlenir?
Bir kemiğin tarafı üç soruyla bulunur: hangi uç proksimal, hangi yüz öne bakar, hangi yüz dış yana bakar. Uzun kemiklerin çoğunda büyük eklem yüzü ya da baş proksimal uçtadır; ön-arka ayrımı için kemiğin en belirgin tek işareti kullanılır; iki yön belirlenince üçüncüsü ve dolayısıyla taraf kendiliğinden çıkar. Kemik önce anatomik pozisyona oturtulur, parçaları sonra adlandırılır.
Dördüncü tuzak, kemiğin parçalarını bilip kutudan çıkan kemiği anatomik pozisyona koyamamaktır. Pratik sınavda taraf sorulmasa bile yanlış tutulan kemikte medial ve lateral yapılar yer değiştirir; condylus medialis diye lateral olanı gösteren öğrenci işareti bildiği hâlde puan kaybeder. Her kemik için üç sabit nokta yeter:
- Humerus: caput proksimaldedir ve mediale, yukarı ve hafif arkaya bakar; sulcus intertubercularis öndedir; fossa olecrani arkadadır. Caput içe, fossa olecrani arkaya bakacak biçimde tutulduğunda taraf çıkar.
- Femur: caput proksimaldedir ve mediale, yukarı ve hafif öne bakar; linea aspera arka yüzdedir; trochanter major lateraldedir.
- Tibia: proksimal uç daha geniştir; tuberositas tibiae öndedir; malleolus medialis distal uçta iç yandadır.
- Scapula: spina scapulae arka yüzdedir; cavitas glenoidalis lateral açıdadır; processus coracoideus öne ve dışa uzanır.
- Clavicula: sternal uç kalın ve yuvarlak, akromial uç yassıdır; alt yüz pürüzlü, üst yüz düzdür; medial üçte ikisi öne doğru dışbükeydir.
Kural her kemikte aynıdır: önce proksimal-distal, sonra ön-arka, en son medial-lateral. Bu sıra ilk laboratuvar gününden itibaren alışkanlık yapılır; kemik masası ve kutudan rastgele kemik çıkarma düzeni anatomi laboratuvarı yazısında anlatılıyor.
Kemiğin içinde ne var, nasıl oluşur? Kemiği cansız sanma tuzağı
Canlı kemik dışta kompakt kemikten (substantia compacta), içte süngerimsi kemikten (substantia spongiosa) yapılıdır; dışını eklem yüzleri hariç periosteum, iç boşluklarını endosteum döşer. Uzun kemiklerin gövdesindeki ilik boşluğunda (cavitas medullaris) erişkinde sarı ilik, süngerimsi kemiğin aralarında ve belirli kemiklerde kırmızı ilik bulunur. Kemik damarı, siniri ve ömür boyu yenilenen hücreleriyle canlı bir organdır.
Beşinci tuzak kuru kemiğin dışını ezberleyip iç yapıyı ve gelişimi histoloji ile embriyoloji dersine bırakmaktır. Kemiklerin genel özellikleri anatomi dersinin ilk konusudur ve kurul sınavında bu başlıktan soru gelmesi beklenir; TUS'ta "a. nutricia", "intramembranöz kemikleşme", "epifiz plağı" gibi ifadeler şıkların içinde karşınıza çıkabilir.
Üç bölüm, iki zar, iki ilik
Uzun kemikte uçlara epiphysis, gövdeye diaphysis, diafizin epifize komşu aktif bölgesine metaphysis denir. Büyüme çağında epifiz ile metafiz arasında cartilago epiphysialis (büyüme plağı) adlı hyalin kıkırdak tabaka bulunur; kemiğin boyuna uzaması bu plaktaki kıkırdak hücrelerinin çoğalmasıyla olur, plak kapanınca uzama biter ve geriye linea epiphysialis kalır. Plağı içine alan kırıklar o kemiğin büyümesini kesintiye uğratabilir; çocuk kırıklarının anatomideki yeri budur.
Periosteum kemiği eklem kıkırdağıyla örtülü yüzler hariç çepeçevre sarar. Dışta stratum fibrosum, içte damardan zengin stratum osteogenicum olmak üzere iki tabakadır; iç tabaka kemiğin enine büyümesini ve kırık onarımını sağlar, dış tabaka eklem kapsülünün fibröz tabakasıyla devam eder. Tendon ve bağlar kemiğe periost aracılığıyla, kemiğe gömülen Sharpey lifleriyle tutunur. Periostta ağrı reseptörü boldur; periostu sıyrılmış kemik beslenme ve onarım yeteneğini büyük ölçüde yitirir. Endosteum ilik boşluğunu, süngerimsi kemiğin boşluklarını ve kompakt kemikteki kanalları döşer.
Kompakt kemik, ortasında damar taşıyan Havers kanalları çevresinde dizilmiş lamellerden (osteon) kurulur; Volkmann kanalları bu kanalları birbirine ve periosta enine bağlar. Süngerimsi kemik ise yük hattına göre dizilmiş trabeküllerden oluşur. İskeletin kabaca yüzde seksen kompakt, yüzde yirmi süngerimsi olmasına karşın oran kemiğe göre çok değişir: omur gövdesinde süngerimsi kemik ağırlıktadır, femur başında ikisi yarı yarıyadır, radius gövdesi neredeyse tümüyle kompakttır. Kırmızı ilik çocukta her kemikte bulunur; erişkinde sternum, os ilium ve omurlar gibi kemiklerde kalır, bu yüzden kemik iliği aspirasyonu erişkinde sternum ve crista iliaca'dan yapılır. Uzun kemiklerin gövdesindeki ilik yaşla yağlanır ve sarı iliğe döner.
A. nutricia ve foramen nutricium'un yönü
Uzun kemiği besleyen ana arter olan a. nutricia gövdenin ortalarına yakın bir noktadan foramen nutricium'dan girer, kompakt kemiği oblik geçer, süngerimsi kemiği ve iliği besler; metafizyal ve epifizyal arterler uçları, periostal arterler kompakt kemiği besler. Foramen'in eğimi sınav sorusu olur: delik, daha hızlı büyüyen uçtan uzağa bakar. Klasik kural üst ekstremitede "dirseğe doğru", alt ekstremitede "dizden uzağa" diye özetlenir; kuru kemik ölçüm çalışmaları kuraldan sapan delikleri özellikle femur ve fibulada bildirir. Kırık cerrahisinde a. nutricia'nın korunması kaynamayı etkiler; anatomi dersinde kural, humerusta foramen'in dirseğe doğru eğimli oluşuyla gösterilir.
Kemikleşme: iki yol, iki merkez
Kemikleşme iki yolla olur. İntramembranöz kemikleşmede embriyonun mezenşimal bağ dokusu kıkırdak evresi olmadan doğrudan kemiğe dönüşür; clavicula, yassı kafatası kemikleri ve mandibulanın büyük bölümü bu yolla kemikleşir, bu yolla kemikleşen kafa kemiklerine desmocranium denir. İntrakartilajinöz (endokondral) kemikleşmede taslak önce hyalin kıkırdak olur, sonra kemiğe dönüşür; ekstremite kemikleri, omurlar ve kafa tabanı (chondrocranium) bu yoldadır. Kıkırdak taslaktaki kemikleşme taslağın içinden başlıyorsa enkondral, dış yüzünden periost altından başlıyorsa perikondral kemikleşme adını alır; uzun kemiklerde ikisi birlikte çalışır.
Kıkırdak taslakta görülen ilk kemikleşme odağı primer kemikleşme merkezidir (centrum ossificationis primarium); genellikle gövdede yer alır, çoğu kemikte intrauterin 7-12. haftalarda belirir; doğumda kemiklerin çoğunun primer merkezi vardır, el bileği kemiklerinin ve bazı ayak bileği kemiklerinin merkezleri ise doğumdan sonra ortaya çıkar. Clavicula bu takvimin dışındadır: kemikleşmeye ilk başlayan kemiktir, merkezleri 5-6. gebelik haftasında belirir. Sekonder kemikleşme merkezleri (centrum ossificationis secundarium) uzun kemiklerin uçlarında ortaya çıkar; çoğu doğumdan sonra belirir, ilk görülenleri diz bölgesindeki kemiklerinkidir. Calcaneus dışındaki kısa kemikler tek merkezden kemikleşir. Kemikleşmeye ilk başlayan clavicula aynı zamanda en son tamamlanan kemiktir: sternal ucundaki merkez yirmili yaşların ortasına kadar kaynaşmaz, bu yüzden adli yaş tayininde kullanılır. Büyüme bitince de kemik durmaz; yüke göre biçimlenmeye (Wolff yasası) ve eski kemiği yenisiyle değiştirmeye (remodeling) ömür boyu devam eder.
Şema geniş, yana kaydırın →
Sınavlarda genel kemik bilgisi nasıl sorulur?
Kurul ve vize sınavları bu konuyu doğrudan sorar: tip-örnek eşlemesi, 206 kemiğin dağılımı, kemik işaretlerinin adı ve pratik sınavda kemiğin tarafı. TUS'ta genel kemik bilgisinin tek başına soru olması beklenmez; intramembranöz kemikleşen kemik, pnömatik olmayan kemik ya da a. nutricia'nın girişi gibi ayrıntılar şıkların içinde karşınıza çıkabilir. DUS'ta aynı bilgi kafatası kemikleri üzerinden, FTR sınavlarında kemik işaretlerinin palpasyonu ve büyüme plağı üzerinden sorulabilir.
Bu derste beş soru kalıbıyla karşılaşmak olasıdır:
- "Aşağıdakilerden hangisi pnömatik kemik değildir?" Cevap kafatası dışından ya da kafatasının hava boşluksuz kemiklerinden gelir; frontal, etmoid, sfenoid, maxilla ve temporal beşlisi ezberde olmalıdır. Paranazal sinüslerin komşulukları burun anatomisi yazısındadır.
- "Kıkırdak taslak olmadan kemikleşen kemik hangisidir?" Clavicula, yassı kafatası kemikleri, mandibula. Diş hekimliği öğrencisi için bu soru çene anatomisi ile birlikte gelir: mandibula ile maxilla düzensiz kemiktir, maxilla ayrıca pnömatiktir.
- "Tuberositas mı, tuberculum mu?" Aynı kemikte iki ad birden varsa (humerusta tuberculum majus ve tuberositas deltoidea) ayrımı boyut ve yüzey kuralı verir.
- "Kemikleşmeye ilk başlayan / en son tamamlanan kemik hangisidir?" İkisinin cevabı da clavicula'dır; ilk primer merkez ve en geç kaynaşan sternal uç.
- Pratik sınavda "bu kemik sağ mı sol mu, iğne hangi yapıda?" Taraf kuralı ve işaret ailesi aynı anda çalışır; bilek kemiklerinin sırası ve sesamoidleri el anatomisi yazısındadır.
Üç karıştırma noktası puan götürür. Cartilago epiphysialis ile linea epiphysialis aynı yerin iki yaşıdır: ilki büyüyen çocukta kıkırdak, ikincisi erişkinde kapanmış çizgi. Kırmızı ilik ile sarı iliğin yeri yaşa göre değişir; "uzun kemiğin gövdesinde kırmızı ilik" cümlesi çocuk için doğru, erişkin için yanlıştır. Os coxae'nin tipi kaynağa bağlıdır; iki kaynak iki cevap verebilir, hocanızın kitabı belirler. Hemşirelik öğrencisi için aynı dersin saha karşılığı kemik iliği aspirasyon yerleri ve çocukta büyüme plağının korunmasıdır; fizyoterapi öğrencisi içinse her kemik işareti bir palpasyon noktasıdır.
Kemik anatomisine nasıl çalışılır? Kaynak ve üç oturum
Kemik anatomisine en verimli çalışma, kuru kemiği elde tutarak başlar ve her kemik için aynı beş soruyu sorar: tip, sayıdaki yeri, işaretler, taraf, iç yapı. Ders kitabı bu soruların cevabını sayfaya dağıtır; öğrenci onları kemik başına bir karta toplar. İlk kurul için iki haftalık bir düzen üç oturumla yürür.
Birincil kaynak olarak Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Anatomi Anabilim Dalı'nın açık ders notu Kemiklerin Genel Özellikleri (PDF, üç sayfa) bu yazıdaki sayıları, zarları, damarları ve kemikleşme bilgisini tek yerde toplar. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi'nin Pasif Lokomotor Sistem sunumu (PDF) kemik tiplerinin örneklerini kemik kemik sıralar; fizyoterapi ve spor bilimleri öğrencisi için dil daha yakındır.
- Birinci oturum, kemik masası: kutudan çıkan her kemiği önce anatomik pozisyona koyun, tarafını söyleyin, tipini ölçütüyle söyleyin. Beş kemikle başlayın: humerus, femur, tibia, scapula, clavicula.
- İkinci oturum, işaret kartları: her kemik için işaretleri üç aileye ayırarak yazın; kartın arkasına "ne tutunur / ne geçer / neyle eklemleşir" sorusunun cevabı gelir. Kartın kuruluşu ve tekrar ritmi çalışma kartları yazısında.
- Üçüncü oturum, çizim: uzun kemiğin boyuna kesitini bir kez ezbersiz çizin: zarlar, ilik, a. nutricia'nın eğimi, büyüme plağı, primer ve sekonder merkezler. Çizim bu yazıdaki şemayla karşılaştırılır.
Bu üç oturum ilk komite sınavı planındaki kemik haftasına oturur. Kemikler ve eklemler giriş kurulunun video anlatımı tıp 1-2 kemikler ve eklemler paketinde; fakülte düzenine göre komite ve vize paketleri, fizyoterapi paketleri ve diş hekimliği vize paketleri aynı konuyu kendi müfredat ağırlığıyla işler. Anlatım biçimini görmek için ücretsiz demo paketi yeterlidir. Kemikleri yerine koyduktan sonra sıradaki adım, kemiklerin birbirine nasıl bağlandığıdır: eklem tipleri yazısı tam oradan başlar.
Sık Sorulan Sorular
Kemik tipleri kaç tanedir?
Kemikler biçim ve yapılarına göre altı tipe ayrılır: uzun (os longum), kısa (os breve), yassı (os planum), düzensiz (os irregulare), pnömatik (os pneumaticum) ve sesamoid (os sesamoideum) kemikler; ilk dördü dış biçime, son ikisi hava boşluğuna ve tendon içinde gelişmeye göre adlanır. Kimi kaynaklar pnömatik kemiği ayrı saymayıp beş tipten söz eder; sınıflama aynıdır, yalnız hava boşluklu kafatası kemikleri ayrı bir başlık almaz.
İnsan vücudunda kaç kemik vardır?
Erişkin insan iskeletinde ortalama 206 kemik bulunur; 74'ü eksen iskelette (omurga, kafatası, toraks ve os hyoideum), 126'sı ekstremite iskeletinde (her üst ekstremitede 32, her alt ekstremitede 31), 6'sı orta kulak kemikçikleridir. Doğumda sayı yaklaşık 270'tir; kemik parçaları kaynaştıkça büyümeyle birlikte azalır.
En büyük sesamoid kemik hangisidir?
En büyük sesamoid kemik patelladır; m. quadriceps femoris tendonunun içinde gelişir ve dizin önünde yer alır. El ve ayakta, özellikle başparmağın tabanında daha küçük sesamoid kemikler bulunur; bunların sayısı ve yeri kişiden kişiye değişir ve patella ile os pisiforme dışındakiler 206 sayısına katılmaz.
Hangi kemikler kıkırdak taslak olmadan kemikleşir?
Clavicula, yassı kafatası kemikleri ve mandibulanın büyük bölümü intramembranöz yolla, yani mezenşimal bağ dokusundan doğrudan kemikleşir. Ekstremite kemikleri, omurlar ve kafa tabanı ise önce hyalin kıkırdak taslak oluşturup sonra kemikleşir; bu yola intrakartilajinöz ya da endokondral kemikleşme denir.