Beyin Zarları Anatomisi Nasıl Çalışılır? Kanın Hangi Aralıkta Durduğunu Okumak

  • Ana Sayfa
  • Blog
  • Beyin Zarları Anatomisi Nasıl Çalışılır? Kanın Hangi Aralıkta Durduğunu Okumak
Beyin Zarları Anatomisi Nasıl Çalışılır? Kanın Hangi Aralıkta Durduğunu Okumak

Acil serviste çekilmiş bir kafa BT'sinde kafatasının hemen altında beyaz bir leke görülür. Lekenin biçimi üç ihtimalden birine uyar: iki yanı bombeli bir mercek, beynin yüzünü saran ince bir hilal ya da beynin kıvrımlarının arasına sızmış dallı bir iz. Bu üç şekil radyolojiden önce anatominin sorusudur, çünkü kanın nerede duracağını zarların nereye tutunduğu belirler. Beyin zarlarını üç adın sırası olarak ezberleyen öğrenci bu soruda takılır. Zarların arasındaki aralıkları ve her zarın tutunma yerini bilen öğrenci şekle bakıp aralığı söyler. Bu yazı beyin zarları anatomisini o aralıkların etrafına kurar.

Beyin zarları nelerdir, dıştan içe sıralaması nasıldır?

Beyin zarları (meninges), beyni ve omuriliği saran üç bağ dokusu zarıdır; dıştan içe sıralaması dura mater, arachnoidea mater ve pia mater'dir. Kalın ve sert dura mater tek başına pachymeninx, ince arachnoidea ile pia birlikte leptomeninges diye anılır. Zarların arasında epidural, subdural ve subaraknoid olmak üzere üç aralık tanımlanır.

Sırayı akılda tutmak için baş harfler yeter: D-A-P, dıştan içe. Sınavda puanı getiren ise zarların adı değil, aralıkların adresidir. Her aralığın kafada ve omurilikte farklı davrandığını bilmek, ileride kanama ve anestezi sorularının yarısını çözer:

Aralık Nerede İçinde ne var Kafada / omurilikte
Spatium epidurale (extradurale) Kemik ile dura arası Kafada normalde içerik yok; omurilikte yağ ve venöz pleksus Kafada potansiyel, omurilikte gerçek aralık
Spatium subdurale Dura ile arachnoidea arası Klasik kitaplarda ince bir seröz sıvı tabakası Normalde gerçek bir boşluk değil; kanama onu açar
Spatium subarachnoideum Arachnoidea ile pia arası Beyin omurilik sıvısı (BOS), beyin arterleri ve yüzeyel venler İkisinde de gerçek aralık

Zarların görevi de bu tablodan okunur. Dura mater beyni kafatasına bağlar, kıvrımlarıyla beyni yerinde tutar ve yaprakları arasında venöz sinüsleri barındırır. Arachnoidea BOS'un dolaştığı aralığın dış duvarıdır ve BOS'u venöz kana geri veren granulasyonları yapar. Pia mater beyin yüzeyine yapışır, damarları beyne kadar eşlik eder. BOS ile dolu subaraknoid aralık da beynin etrafında sıvı bir yastık oluşturur.

Dura mater neden iki yapraklıdır?

Kafatası içindeki dura mater iki yapraktan oluşur: dıştaki periostal (endosteal) yaprak kafatası kemiklerinin iç yüzünün periostudur, içteki meningeal yaprak ise asıl beyin zarıdır. İki yaprak çoğu yerde birbirine sıkıca yapışıktır; yalnız venöz sinüslerin bulunduğu yerlerde ayrılır ve aradaki boşluğu venöz kan doldurur.

Periostal yaprak kemiğe her yerde aynı güçte tutunmaz; sütürlerde ve kafa tabanında çok sıkı yapışıktır. Bu tek ayrıntı, aşağıda göreceğimiz epidural kanamanın neden mercek biçimli olduğunu açıklar.

Foramen magnum'da iki yaprağın yolu ayrılır. Meningeal yaprak aşağı inip dura mater spinalis olarak devam eder; periostal yaprak omurga kanalına inmez. Bu yüzden omurilik çevresinde dura kemiğe yapışmaz ve arada yağ ile venöz pleksus içeren gerçek bir epidural aralık bulunur. Kafada ise epidural aralık yalnız potansiyel bir aralıktır. Epidural anestezinin neden yalnız omurga düzeyinde uygulandığı bu farktan anlaşılır; spinal zarların ayrıntısı omurilik anatomisi yazısında.

Duranın asıl arteri a. meningea media'dır. A. maxillaris'in dalıdır, foramen spinosum'dan kafa içine girer ve ön ile arka dala ayrılır. Dalları kemiğin iç yüzündeki oluklarda, kemik ile dura arasında seyreder; ön dal pterion'un altından geçer. Pterion'un neden kafatasının en tehlikeli noktası sayıldığı kafatası anatomisi yazısında, a. maxillaris'in öteki dalları baş-boyun yazısında. Duraya a. ophthalmica, a. vertebralis ve a. occipitalis'in meningeal dalları da katkı verir.

Duranın siniri baş ağrısının anatomisidir. Tentorium'un üstündeki (supratentorial) dura n. trigeminus'un üç dalından duyu alır; buradan kaynaklanan ağrı alına, şakağa ve yüze yansır. Tentorium'un altındaki (infratentorial) dura n. vagus ve üst servikal spinal sinirlerden dal alır; bu bölgenin ağrısı ensede hissedilir. Arachnoidea'nın siniri yoktur, beyin dokusunun kendisinde de ağrı reseptörü bulunmaz.

Falx ve tentorium kafa boşluğunu nasıl bölmelere ayırır?

Dura mater'in meningeal yaprağı kafa boşluğuna dört kıvrım gönderir: falx cerebri, tentorium cerebelli, falx cerebelli ve diaphragma sellae. Bu sert perdeler beyni ve beyinciği kafa boşluğunda sabitler; kenarlarında ve birleşme hatlarında dural venöz sinüsler seyreder.

  • Falx cerebri: İki hemisfer arasında, fissura longitudinalis cerebri'ye sarkan orak biçimli perdedir. Önde crista galli'ye, arkada protuberantia occipitalis interna'ya kadar uzanır; arkada tentorium'un üst yüzüne katılır. Kemiğe yapışık üst kenarında sinus sagittalis superior, serbest alt kenarında sinus sagittalis inferior, tentorium'a katıldığı hatta sinus rectus bulunur.
  • Tentorium cerebelli: Oksipital lob ile cerebellum arasına gerilmiş çadırdır. Serbest kenarı incisura tentorii denen açıklığı çevreler; mesencephalon bu açıklıktan geçer. Serbest kenar önde proc. clinoideus anterior'a, yapışık kenar proc. clinoideus posterior'a, pars petrosa'nın üst kenarına ve sulcus sinus transversi'ye tutunur. Yapışık kenarında sinus transversus ile sinus petrosus superior seyreder.
  • Falx cerebelli: Tentorium'un altında, iki cerebellum hemisferi arasında küçük bir perdedir; crista occipitalis interna'ya tutunur, içinde sinus occipitalis bulunur.
  • Diaphragma sellae: Fossa hypophysialis'in tavanıdır; ortasındaki delikten hipofizin infundibulum'u geçer.

Tentorium kafa boşluğunu iki kata ayırır. Üstteki supratentorial bölmede beyin hemisferleri, alttaki infratentorial bölmede, yani fossa cranii posterior'da cerebellum, pons ve bulbus bulunur. Klinik dildeki "supratentorial tümör" ifadesi bu perdeye göre konulmuş bir adrestir. Duranın bir başka cebi de pars petrosa'nın tepesindeki cavum trigeminale'dir (Meckel boşluğu); ganglion trigeminale burada durur. N. trigeminus'un dalları kranial sinirler yazısında.

Bu perdeler beyni sabitler ama kafa içi basınç arttığında beynin kayabileceği kapıları da tanımlar. Gyrus cinguli falx'ın altından karşı tarafa (subfalksin herni), uncus incisura tentorii'den aşağıya (unkal, yani transtentoryal herni), tonsilla cerebelli foramen magnum'dan (tonsiller herni) kayabilir. Unkal herniasyonda tentorium kenarının hemen yanında seyreden n. oculomotorius sıkışır ve aynı taraftaki pupil genişler. Sınav bunu "tentorium kenarındaki sıkışmada ilk etkilenen sinir" biçiminde sorabilir; cevap yalnız komşuluktan çıkar.

Dural venöz sinüsler kanı nereye taşır?

Dural venöz sinüsler (sinus durae matris), dura mater'in iki yaprağı arasında kalan, iç yüzü endotelle döşeli venöz kanallardır. Beynin venöz kanını ve subaraknoid aralıktan emilen BOS'u toplar, sonunda foramen jugulare'de v. jugularis interna'ya boşaltır. Duvarlarında kas yoktur ve kapak taşımazlar.

Sinüsleri tek tek ezberlemek yerine ana akışı bir kez izleyin. Beyin yüzeyinin venleri yukarıda sinus sagittalis superior'a toplanır; bu sinüs arkaya akar ve protuberantia occipitalis interna önünde confluens sinuum'a ulaşır. Derin venlerin kanı v. cerebri magna (Galen) ile gelir, sinus sagittalis inferior ile birleşip sinus rectus'u yapar, o da confluens'e döker. Confluens'ten iki yana sinus transversus çıkar, pars petrosa'nın arkasında S çizen sinus sigmoideus olur ve foramen jugulare'den v. jugularis interna olarak kafayı terk eder. Confluens çoğu kez simetrik değildir: sinus sagittalis superior sıklıkla sağ sinus transversus'a, sinus rectus sola devam eder.

Sinüs Yeri Ne alır Nereye döker
Sinus sagittalis superior Falx cerebri'nin yapışık üst kenarı; foramen caecum ve crista galli hizasından protuberantia occipitalis interna'ya Vv. cerebri superiores; granulasyonlar yoluyla BOS Confluens sinuum (sıklıkla sağ sinus transversus)
Sinus sagittalis inferior Falx cerebri'nin serbest alt kenarı Falx ve hemisfer iç yüzü venleri V. cerebri magna ile birleşip sinus rectus
Sinus rectus Falx ile tentorium'un birleşme hattı Sinus sagittalis inferior, v. cerebri magna, vv. cerebellares superiores Confluens sinuum (sıklıkla sol sinus transversus)
Sinus occipitalis Falx cerebelli Foramen magnum çevresi; plexus venosus vertebralis ile bağlantı Confluens sinuum
Sinus transversus Tentorium'un yapışık kenarı, sulcus sinus transversi Confluens'ten gelen kan; sinus petrosus superior Sinus sigmoideus
Sinus sigmoideus Os temporale'nin iç yüzünde S biçimli oluk Sinus transversus Foramen jugulare'de v. jugularis interna
Sinus cavernosus Sella turcica'nın iki yanı Vv. ophthalmicae, v. cerebri media superficialis, sinus sphenoparietalis Sinus petrosus superior ve inferior; plexus pterygoideus
Sinus petrosus superior Pars petrosa'nın üst kenarı, tentorium'un yapışık kenarı Sinus cavernosus Sinus transversus-sigmoideus birleşimi
Sinus petrosus inferior Pars petrosa ile os occipitale arasındaki oluk Sinus cavernosus Foramen jugulare'de v. jugularis interna

Sinus sagittalis superior'un iki yanında lacunae laterales denen genişlemeler bulunur. Arachnoidea'nın sinüse doğru uzattığı granulationes arachnoideae (Pacchioni granulasyonları) bu lakünlere ve sinüsün kendisine çıkıntı yapar. Granulasyonlar kalvaryumun iç yüzünde foveolae granulares denen küçük çukurlar bırakır; kuru kafada sinüs oluğunun iki yanında bu çukurları arayın.

Sinüsler kafa dışıyla da konuşur. Vv. emissariae kafatasındaki küçük deliklerden geçerek kafa derisi venlerini sinüslere bağlar ve kapak taşımaz; kafa derisindeki bir enfeksiyonun içeri ilerleyebileceği yol budur.

Sinus cavernosus'tan hangi yapılar geçer?

Sinus cavernosus, sella turcica'nın iki yanında, fissura orbitalis superior'dan pars petrosa'nın tepesine uzanan çift venöz sinüstür. İçinden a. carotis interna ile n. abducens geçer. Lateral duvarında yukarıdan aşağıya n. oculomotorius, n. trochlearis ve n. ophthalmicus bulunur; n. maxillaris duvarın en alt kenarındadır.

Sınavın sevdiği ayrım içi ile duvarı arasındadır. N. abducens duvarda değil, sinüsün içinde, a. carotis interna'nın dış-alt yanında seyreder. Bu yüzden sinus cavernosus trombozunda en sık etkilenen sinir n. abducens'tir ve göz dışa bakamaz. N. maxillaris'in yeri kaynaktan kaynağa değişir: kimi kitap onu lateral duvarın en altına koyar, kimi sinüsün dışında sayar. N. mandibularis ise sinüse hiç girmez; ganglion trigeminale'den doğrudan foramen ovale'ye iner.

Sinüsün bağlantıları klinik açıdan içeriği kadar önemlidir. Önde vv. ophthalmicae superior ve inferior sinüse açılır; yüzdeki v. angularis, v. ophthalmica superior üzerinden bu sinüse bağlanır. Aşağıda emissary venler sinüsü plexus pterygoideus'a bağlar. Yüzün "tehlikeli üçgeni" denen bölgedeki bir enfeksiyonun kafa içine taşınma yolu bu bağlantılardır; ayrıntısı yüz anatomisi ve göz anatomisi yazılarında. İki sinus cavernosus hipofizin önünden ve arkasından geçen sinus intercavernosi ile birbirine bağlanır; tek taraflı başlayan bir tromboz bu yolla karşı tarafa geçebilir. Arkada sinus petrosus superior sinus transversus'a, sinus petrosus inferior v. jugularis interna'ya boşaltır.

Arachnoidea ve subaraknoid aralıkta BOS nasıl dolaşır?

Beyin omurilik sıvısı (BOS) ventriküllerdeki plexus choroideus'ta üretilir, ventrikül sisteminden geçerek dördüncü ventrikülün açıklıklarından subaraknoid aralığa çıkar. Emilimi granulationes arachnoideae aracılığıyla dural venöz sinüslere, başta sinus sagittalis superior'a olur. Arachnoidea bu dolaşımın dış duvarıdır.

Arachnoidea ince ve damarsız bir zardır. Gyrusların üzerinden köprü gibi geçer, sulkusların içine girmez; pia ise her sulkusun dibine iner. Aradaki subaraknoid aralık bu yüzden her yerde aynı genişlikte değildir ve trabeculae arachnoideae denen ince tellerle bölünür. Aralıkta yalnız BOS yoktur; beyin arterleri ve yüzeyel venler de burada seyreder. Bir arter anevrizmasının yırtılmasının kanı neden doğrudan BOS'a döktüğü bu komşulukla açıklanır.

BOS'un yolu tek yönlüdür:

  1. Lateral ventriküllerdeki plexus choroideus BOS'u üretir.
  2. BOS foramen interventriculare (Monro) ile üçüncü ventriküle geçer.
  3. Aqueductus cerebri (Sylvius) ile dördüncü ventriküle iner.
  4. Apertura mediana (Magendie) ve iki apertura lateralis (Luschka) ile subaraknoid aralığa çıkar.
  5. Beyin ve omurilik yüzeyini dolaşır, granulationes arachnoideae ile sinüslere emilir.

Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Anatomi Anabilim Dalı'nın ders notuna göre BOS'un toplam hacmi yaklaşık 125 ml, günlük üretimi yaklaşık 500-750 ml, basıncı 60-150 mmH2O'dur. Üretim hacmin birkaç katı olduğu için BOS gün içinde defalarca yenilenir. Granulasyonlar sıvıyı tek yönlü geçirir: BOS basıncı venöz basınçtan yüksek olduğunda sıvı sinüse geçer, kan geri gelmez.

Subaraknoid aralık bazı yerlerde genişleyerek sisternaları yapar. Sisternaları içindeki yapıyla birlikte öğrenin:

  • Cisterna cerebellomedullaris (cisterna magna): Cerebellum ile bulbus arasında; dördüncü ventrikülden apertura mediana ile çıkan BOS'u karşılar.
  • Cisterna interpeduncularis: Pedunculus cerebri'lerin arasında; içinde Willis poligonu ve n. oculomotorius bulunur.
  • Cisterna pontis: Pons'un önünde; a. basilaris burada seyreder.
  • Cisterna chiasmatica: Chiasma opticum çevresinde.
  • Cisterna superior (quadrigeminalis): V. cerebri magna, a. cerebri posterior, a. cerebellaris superior ve corpus pineale ile.
  • Cisterna fossae lateralis cerebri: A. cerebri media'nın yolu.

Akış yolunun herhangi bir yerinde tıkanma ya da emilim bozukluğu hidrosefaliye yol açar. Sınav tıkanma yerinden hangi ventrikülün genişleyeceğini sorar: aqueductus cerebri darsa lateral ve üçüncü ventrikül genişler, dördüncü ventrikül genişlemez. BOS örneği ise conus medullaris'in altında genişlemiş subaraknoid aralıktan, lomber ponksiyonla alınır; seviyesi omurga anatomisi yazısında.

Pia mater beyne nasıl tutunur?

Pia mater, beyin ve omurilik yüzeyine sıkıca yapışan, damardan zengin, en içteki ince zardır. Arachnoidea'dan farklı olarak her sulkusun ve fissürün içine girer; beyne dalan damarların çevresini de bir süre kılıf gibi sarar.

Ventriküllerde pia bir adım daha ileri gider. Ventrikül tavanına uzanan pia ve içindeki damarlar ependim ile birleşip tela choroidea'yı, onun damar yumakları da plexus choroideus'u yapar; yani BOS'u üreten yapının bir parçası pia'dır. Omurilikte pia'nın iki yan uzantısı ligamentum denticulatum, alt uzantısı filum terminale'dir; ikisi de omurilik yazısında anlatıldı.

Kafa içinde kan hangi aralığa birikir?

Kafa içi kanamanın adı, kanın hangi aralıkta biriktiğine göre konur: kemik ile dura arasındaysa epidural, dura ile arachnoidea arasındaysa subdural, arachnoidea ile pia arasındaysa subaraknoid kanamadır. Kanın BT'deki biçimini o aralığı sınırlayan tutunma yerleri belirler.

Epidural kanama. Şakağa gelen darbe pterion çevresinde kemiği kırar, oluktaki a. meningea media'yı yırtar. Arter basıncıyla akan kan durayı kemikten soyar; ama periostal yaprak sütürlerde kemiğe sıkı tutunduğu için kan sütür çizgisinde durur ve iki yanı bombeli, mercek biçimli bir birikim oluşturur. Radiopaedia'nın derlemesine göre olguların yaklaşık dörtte üçünde kaynak a. meningea media'dır ve yine yaklaşık dörtte üçünde kafatası kırığı vardır. Ders kitaplarının "lucid interval" dediği arada bilinç açıklığı dönemi klasik bir bulgudur ama olguların beşte birinden azında görülür.

Subdural kanama. Kan dura ile arachnoidea arasındadır ve kaynağı tipik olarak köprü venlerdir. Beyin yüzeyindeki vv. cerebri superiores, subaraknoid aralığı ve dura-arachnoidea sınırını geçerek sinus sagittalis superior'a açılır; başın ani hızlanıp yavaşlaması bu venleri gerer ve yırtar. Kan sütürleri tanımaz, beyin yüzeyine yayılarak hilal biçimini alır; durduğu yer dura kıvrımlarıdır, yani falx cerebri ve tentorium. Yaşlılarda düşme sonrası, bebeklerde sarsılma sonrası görülmesi bu venlerin gerilmeye açık olmasındandır.

Subaraknoid kanama. Kan doğrudan BOS'a karışır, sulkuslara ve sisternalara dolar. Travma dışında en sık nedeni anevrizma rüptürüdür. Willis poligonu cisterna interpeduncularis'te durduğu için bu bölgedeki bir anevrizmadan sızan kan önce bazal sisternaları doldurur.

Epidural Subdural Subaraknoid
Kanın yeri Kemik ile dura arası Dura ile arachnoidea arası Arachnoidea ile pia arası, BOS içinde
Tipik kaynak A. meningea media (arter) Köprü venler (ven) Anevrizma rüptürü (arter); travma
BT'deki biçim Mercek (bikonveks) Hilal Sulkus ve sisternaları dolduran
Sınırı Genellikle sütürler Dura kıvrımları: falx, tentorium Sınırı yok; BOS ile yayılır
Kafatası kırığı Olguların çoğunda Şart değil Şart değil
Beyin zarları ve üç kafa içi kanama: koronal kesit şeması Kafatası kemiği, iki yapraklı dura mater, sinus sagittalis superior ve falx cerebri, arachnoidea, subaraknoid aralık ve pia mater. Solda kemik ile dura arasında sütürlerde duran mercek biçimli epidural kanama, sağda dura ile arachnoidea arasında sütürü geçip falx cerebri hizasında duran hilal biçimli subdural kanama, sol altta sulkuslara sızan subaraknoid kanama. 1 2 3 Kafa içinde kan nereye birikir? Koronal kesit şeması: üç zar, üç aralık, üç kanama sutura sagittalis sinus sagittalis superior falx cerebri 1 · Epidural kemik ile dura arası a. meningea media · arter mercek; sütürde durur 2 · Subdural dura ile arachnoidea arası köprü venler · ven hilal; sütürü geçer, falx'ta durur 3 · Subaraknoid arachnoidea ile pia arası anevrizma · travma BOS'a karışır, sulkusa sızar kemik (zikzak: sütür) dura mater: periostal + meningeal arachnoidea (kesikli çizgi) subaraknoid aralık: BOS pia mater ve korteks Kaynak: Ankara Üniv. Tıp Fak. Anatomi AD ders notu; Radiopaedia (EDH, SDH) smtanatomi.com

Sınavlar beyin zarlarını nasıl sorar?

Beyin zarları sınavda nadiren uzun bir anlatım olarak sorulur; soru çoğu kez bir yapıyı bir aralığa, bir sinüse ya da bir dura kıvrımına eşlemeyi ister. TUS'ta bu eşleme genellikle şıklara gizlenir, fakülte kurulunda ise pratik sınavda kuru kafa ve beyin maketi üzerinde istenir.

Beş kalıp öne çıkar:

  1. İçinden geçen mi, duvarında olan mı? "Sinus cavernosus'un içinden geçen kranial sinir" sorusunun cevabı n. abducens'tir; III, IV ve V1 duvardadır.
  2. Damar ve deliği. Epidural kanamada yırtılan arter a. meningea media, kafaya girdiği delik foramen spinosum, en zayıf nokta pterion'dur.
  3. Sinüsü kim yapar? Sinus rectus, sinus sagittalis inferior ile v. cerebri magna'nın birleşmesiyle oluşur; tentorium'un yapışık kenarında sinus transversus ve sinus petrosus superior vardır.
  4. Yapım ve emilim. BOS plexus choroideus'ta yapılır, granulationes arachnoideae ile emilir; dördüncü ventrikülün açıklıkları Magendie ve Luschka'dır.
  5. Ağrının adresi. Supratentorial dura n. trigeminus'tan, infratentorial dura n. vagus ve üst servikal sinirlerden duyu alır.

Kurulda pratik sınav kuru kafayı sever: sulcus sinus sagittalis superioris, sulcus sinus transversi, sulcus sinus sigmoidei, foveolae granulares ve foramen spinosum aynı kalvaryum ve kafa tabanı üzerinde gösterilebilir. DUS baş-boyun ağırlıklı olduğu için sinus cavernosus'un v. ophthalmica ve plexus pterygoideus bağlantıları öne çıkar; DUS çalışma düzeni DUS anatomi yazısında. Hemşirelik ve fizyoterapi programlarında konu çoğunlukla zarların sırası, BOS dolaşımı ve lomber ponksiyonla sınırlı tutulur; ayrıntı programa göre değişir.

Üç karıştırma her dönem tekrar eder. Subdural ile subaraknoid aralık karışır; ayırt etmek için "kan BOS'a karışıyor mu" diye sorun. Granulationes arachnoideae ile plexus choroideus karışır; biri emer, öteki üretir. Falx cerebri'nin iki kenarı karışır; kemiğe yapışık üst kenarda sinus sagittalis superior, serbest alt kenarda sinus sagittalis inferior vardır.

Beyin zarlarını hangi kaynakla, nasıl çalışmalı?

Beyin zarları en iyi bir koronal kesit çizimi ve kuru kafa üzerinde sinüs oluklarını izleyerek öğrenilir. Önce zar ve aralık sırası, sonra dura kıvrımlarıyla sinüslerin eşleşmesi, en sonda üç kanamanın biçimi çalışılırsa konu tek bir resim etrafında toplanır.

Kaynak olarak Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Anatomi Anabilim Dalı'nın açık ders notu "Beyin Zarları, BOS, Ventriküller" iyi bir iskelettir; dura kıvrımlarının tutunma yerleri, sisternaların içerikleri ve BOS değerleri slayt düzeninde verilir. Konuyu üç oturuma bölün:

  • Çizim oturumu: Boş kâğıda yukarıdaki kesiti kendiniz çizin: kemik, iki yapraklı dura, sinus sagittalis superior üçgeni, falx, arachnoidea, subaraknoid aralık, pia. Sonra üç kanamayı çizip sınırlarını işaretleyin.
  • Kuru kafa oturumu: Sulcus sinus sagittalis superioris'ten başlayıp sulcus sinus transversi ve sulcus sinus sigmoidei boyunca foramen jugulare'ye kadar parmağınızla ilerleyin; foveolae granulares ve foramen spinosum'u bulun.
  • Kart oturumu: Ön yüze sinüsün adını, arka yüze "hangi kıvrımda, ne alır, nereye döker" üçlüsünü yazın. Kart düzeni anatomi çalışma kartları yazısında.

Sinir sistemi kurulunu video üzerinden çalışmak isteyenler için tıp 1-2 nöroanatomi ve duyu paketi, kurul ve vize haftası için komite/vize paketleri var. TUS'a hazırlanıyorsanız zarlar ve sinüsler TUS paketinin nöroanatomi bölümünde, genel yöntem TUS anatomi nasıl çalışılır yazısında. Anlatım tarzını görmek isterseniz önce ücretsiz demo paketi izleyin.

Sık Sorulan Sorular

Beyin zarları dıştan içe nasıl sıralanır?

Beyin zarları dıştan içe dura mater, arachnoidea mater ve pia mater olarak sıralanır. Dura kafatasına yapışık sert zardır, arachnoidea ortadaki ince ve damarsız zardır, pia beyin yüzeyine yapışan en içteki zardır. Aralarındaki aralıklar dıştan içe epidural, subdural ve subaraknoid aralıktır; BOS yalnız subaraknoid aralıkta dolaşır.

Beyin zarlarının görevleri nelerdir?

Beyin zarları beyni ve omuriliği mekanik olarak korur, BOS'un dolaştığı aralığı oluşturur ve beyin damarlarını taşır. Dura kıvrımları olan falx cerebri ve tentorium cerebelli beyni kafa boşluğunda sabitler, dura yaprakları arasındaki venöz sinüsler beynin venöz kanını toplar, granulationes arachnoideae de BOS'u venöz kana geri verir.

Epidural ve subdural kanama arasındaki fark nedir?

Epidural kanama kemik ile dura arasında, çoğunlukla a. meningea media'nın yırtılmasıyla oluşan arteriyel kanamadır; sütürlerde durduğu için BT'de mercek biçimindedir. Subdural kanama dura ile arachnoidea arasında, köprü venlerin yırtılmasıyla oluşan venöz kanamadır; sütürleri geçer, falx ve tentorium hizasında durur ve hilal biçimindedir.

BOS nerede üretilir, nerede emilir?

BOS ventriküllerdeki plexus choroideus'ta üretilir. Lateral ventrikülden Monro deliği, üçüncü ventrikül, aqueductus cerebri ve dördüncü ventrikül yoluyla Magendie ve Luschka açıklıklarından subaraknoid aralığa geçer. Emilimi granulationes arachnoideae aracılığıyla dural venöz sinüslere, başta sinus sagittalis superior'a olur.


Yayın tarihi: