Etmoid Kemik (Os Ethmoidale) Nedir? Adını Başkasıyla Paylaşan Parçalar

  • Ana Sayfa
  • Blog
  • Etmoid Kemik (Os Ethmoidale) Nedir? Adını Başkasıyla Paylaşan Parçalar
Etmoid Kemik (Os Ethmoidale) Nedir? Adını Başkasıyla Paylaşan Parçalar

Kemik kurulunun pratik sınavında burun boşluğunun yan duvarındaki ince, dikey bir levhaya iğne batırılmış olabilir ve kâğıtta yalnız "yapının adı ve ait olduğu kemik" yazar. "Lamina perpendicularis" demek puanın yarısıdır. Öbür yarısı levhanın os ethmoidale'ye mi os palatinum'a mı ait olduğudur. Google'ın arama önerilerinde "lamina perpendicularis hangi kemikte", "crista galli hangi kemikte", "concha nasalis inferior hangi kemikte" gibi soruların arka arkaya sıralanması bu karışıklığın ne kadar yaygın olduğunu gösterir.

Os ethmoidale'yi zor yapan şey küçüklüğü değil, parçalarının adlarını başka yapılarla paylaşmasıdır. Lamina perpendicularis damak kemiğinde, lamina cribrosa gözün sklerasında, processus uncinatus pankreasta tekrar eder; concha adı ise burnun alt katında ayrı bir kemiğe verilmiştir. Bu yazı kemiği adaşlarıyla birlikte okur: her parçanın etmoiddeki yeri, adaşının nerede durduğu ve sınavın ikisini nasıl karıştırdığı. Çerçevenin bir sınırı var: crista galli ile labirentin adaşı yoktur ve lamina orbitalis'in adaşı sanılan yapılar başka adla anılır. Onları da bu ayrımla anlatacağım.

Etmoid kemik nedir, kafatasının neresindedir?

Os ethmoidale (etmoid kemik), iki orbitanın arasında burun boşluğunun tavanında yer alan; fossa cranii anterior'un orta zeminini, septum nasi'nin üst bölümünü, burun boşluğunun yan duvarının üst kısmını ve orbitanın iç duvarının büyük bölümünü kuran tek (çiftsiz), süngerimsi yapılı ve hafif bir kafatası kemiğidir. Nörokraniumun sekiz kemiğinden biridir.

Adı Yunanca "elek" anlamına gelen hēthmós sözcüğünden gelir; Türkçe karşılığı kalbur kemiktir. Kenhub kemiği küçük, küp biçimli bir kemik olarak tarif eder. TeachMeAnatomy'nin etmoid kemik sayfasına göre on üç kemikle eklem yapar. Tek olanlar os frontale, os sphenoidale ve vomer; çift olanlar os nasale, maxilla, os lacrimale, os palatinum ve concha nasalis inferior. Kafatası anatomisi yazısında os ethmoidale'nin dört ayrı bölgeye girdiğini söylemiştik; hemen arkasındaki komşusunu da sfenoid kemik yazısında parça parça okumuştuk.

Kemiği önden bakınca bir haç ve iki yanına asılmış iki kutu olarak düşünün. Haçın yatay kolu lamina cribrosa, yukarı uzanan kısa ucu crista galli, aşağı inen uzun kolu lamina perpendicularis'tir. Kutular labirentlerdir; dış duvarları orbitaya, iç duvarları burun boşluğuna bakar. Parçaların hepsi bu iskelete asılıdır:

Parça Kemikteki yeri Baktığı boşluk Adaşı
Lamina cribrosa orta hatta yatay delikli levha üstü fossa cranii anterior, altı burun boşluğunun tavanı lamina cribrosa sclerae (göz)
Crista galli lamina cribrosa'nın üstünde, orta hatta kafa boşluğu; falx cerebri tutunur yok
Lamina perpendicularis lamina cribrosa'dan aşağı inen dikey levha septum nasi'nin üst bölümü lamina perpendicularis ossis palatini
Labyrinthus ethmoidalis lamina cribrosa'nın iki yanından sarkan kütleler içinde cellulae ethmoidales yok
Lamina orbitalis labirentin dış yüzü orbitanın iç duvarı adaşı sanılanlar facies orbitalis / pars orbitalis
Concha nasalis superior ve media labirentin iç yüzü burun boşluğunun yan duvarı concha nasalis inferior (ayrı kemik)
Processus uncinatus labirentin iç yüzünde, concha media'nın altında meatus nasi medius pankreas başı, boyun omurları

Peki etmoid kemik nasıl gelişir?

Os ethmoidale burnun kıkırdak kapsülü içinde kemikleşir; Kenhub bunu tümüyle endokondral kemikleşme olarak verir. Wikipedia'nın Gray's Anatomy'ye dayanan anlatımına göre üç merkez vardır: biri lamina perpendicularis için, ikisi labirentler için. Önce labirentler gelişir ve doğumda kemik küçük, az gelişmiş iki labirentten ibarettir. Lamina perpendicularis ile crista galli ilk yıl tek bir merkezden kemikleşmeye başlar ve ikinci yılın başında labirentlerle birleşir. Lamina cribrosa ise kısmen lamina perpendicularis'ten, kısmen labirentlerden kemikleşir. Bu takvimin pratik anlamı şudur: yenidoğanda burun tavanı ve septumun üst kısmı büyük ölçüde kıkırdaktır, etmoid hücreler ise doğumda zaten vardır.

Os ethmoidale'de "hangi kemikte?" sorusu neden bu kadar sık?

Tablodaki yedi parçadan beşi başka bir yapıyla ad paylaşır ya da paylaşıyor sanılır: lamina perpendicularis os palatinum'da, lamina cribrosa sklerada, processus uncinatus pankreasta ve boyun omurlarında, concha adı ayrı bir kemikte de vardır; lamina orbitalis'in adaşı sanılanlar ise başka adla anılır. Etmoid sorusu bu yüzden adı değil, adresi sorar.

Latince adın yapısı işi kolaylaştırır: ilk kelimeler biçimi, son kelime sahibini söyler. Lamina perpendicularis "dik levha" demektir; ossis ethmoidalis ya da ossis palatini eki levhanın hangi kemiğe ait olduğunu belirtir. Atlas etiketleri ve ders notları bu son kelimeyi çoğu zaman düşürür, sınav ise tam o kelimeyi sorar. Çalışırken her parçayı kartına sahibinin adıyla yazın: "processus uncinatus" değil, "processus uncinatus ossis ethmoidalis".

Os ethmoidale önden şema: ortada yatay lamina cribrosa, üstünde crista galli, altında septuma inen lamina perpendicularis; iki yanda içinde etmoid hücreleri olan iki labirent, dış duvarlarında orbitaya bakan lamina orbitalis, iç duvarlarından burun boşluğuna sarkan concha nasalis superior ve media, altta processus uncinatus. Adaşlar: lamina cribrosa sclerae gözde, lamina perpendicularis os palatinum'da, concha nasalis inferior ayrı kemik, processus uncinatus pankreas başında ve boyun omurlarında; öteki orbita kemiklerinde facies orbitalis ya da pars orbitalis. Ad aynı, adres farklı: son kelimeye bak. Os ethmoidale, önden kafa boşluğu orbita orbita burun boşluğu 1234567 1 crista galli 2 lamina cribrosa adaşı: lamina cribrosa sclerae (göz) 3 lamina perpendicularis adaşı: os palatinum, yan duvarda 4 labirent: cellulae ethmoidales 5 lamina orbitalis (papyracea) ötekilerde: facies / pars orbitalis 6 concha nasalis superior, media concha inferior ayrı kemiktir 7 processus uncinatus adaşı: pankreas başı, boyun omurları Ad aynı, adres farklı: son kelimeye bak Kaynak: TeachMeAnatomy, Kenhub smtanatomi.com

Şema kemiği önden, iki gözün arasından bakılır gibi gösteriyor. Numaralar parçaları, gri satırlar adaşlarını verir. Haçın üst ucu kafa boşluğunda, alt kolu iki burun boşluğunun arasında, kutular iki orbitanın arasında kalır; os ethmoidale'nin kuru kafatasında tek parça hâlinde görünmemesinin nedeni de budur, çünkü her parçası başka bir boşluğun içinden bakılınca görünür.

Lamina cribrosa: hangi elek kemiktir?

Lamina cribrosa ossis ethmoidalis, fossa cranii anterior ile burun boşluğunun tavanı arasında duran delikli, yatay bir kemik levhadır ve deliklerinden n. olfactorius'un lifleri geçer. Aynı adı taşıyan lamina cribrosa sclerae ise gözün arkasında, n. opticus liflerinin skleradan çıktığı yerdeki kollajen bir ağdır; kemik değildir.

Kenhub'a göre levha os frontale'nin incisura ethmoidalis'ine oturur. Orta hatta yukarı uzanan crista galli, yani "horoz ibiği", falx cerebri'ye tutunma yeri verir; iki bulbus olfactorius crista galli'nin iki yanındaki oluklara yerleşir. Burun tavanındaki koku epitelinden çıkan fila olfactoria bu deliklerden yukarı geçer ve bulbusta sonlanır. Yolun devamını n. olfactorius yazısında anlatmıştım.

Deliklerden geçen ikinci yapı daha az bilinir. Wikipedia'ya göre n. nasociliaris'in (V1) dalı olan n. ethmoidalis anterior orbitadan foramen ethmoidale anterius ile kafa boşluğuna girer, lamina cribrosa'nın üst yüzündeki bir olukta öne ilerler ve crista galli'nin yanındaki bir aralıktan burun boşluğuna iner. A. ethmoidalis anterior'un burun dalı da lamina cribrosa'yı geçer. Bu yüzden "lamina cribrosa'dan geçmeyen yapı" sorusunda n. ethmoidalis anterior doğru cevap olamaz. Geçmeyenler yan kapıdan, foramen sphenopalatinum'dan giren a. sphenopalatina ve n. nasopalatinus'tur; bu kapıyı burun anatomisi yazısında ayrıca anlatmıştım.

Levha incedir. Wikipedia etmoidin çoğunlukla buruna aşağıdan yukarı gelen bir kuvvetle, örneğin kazada yüzün torpidoya çarpmasıyla kırıldığını yazar. Kırık hattı lamina cribrosa'dan geçerse fila olfactoria kopar ve koku kaybolur (anosmi). Kafa boşluğu ile burun arasında yol açıldığı için beyin omurilik sıvısı burundan gelebilir; TeachMeAnatomy bu akıntıyı tek taraflı, berrak ve sulu bir burun akıntısı olarak tarif eder. Aynı yol enfeksiyonun kafa içine taşınmasına ve menenjite de zemin hazırlar.

Gözdeki adaş başka bir kurulda, göz bölümünde karşınıza çıkar. Wikipedia'ya göre lamina cribrosa sclerae, n. opticus'un gözden çıktığı yerde skleradaki açıklığı dolduran çok katlı bir kollajen ağdır. Retina ganglion hücrelerinin aksonları bu ağın gözeneklerinden geçer, a. centralis retinae de buradan girer. Glokomda göz içi basıncı ağı geriye iter ve gözeneklerdeki lifleri sıkıştırır. İki eleği ayırmanın kısa yolu içinden geçen sinirdir: kemik elekten I. kranial sinir, göz eleğinden II. kranial sinir geçer. Göz küresinin katlarını göz anatomisi yazısında okumuştuk.

Sınav kalıbı: "lamina cribrosa'dan geçen / geçmeyen yapı", "lamina cribrosa hangi kemikte", "kafa travmasından sonra koku kaybı ve burundan berrak akıntı".

Lamina perpendicularis hangi kemikte: os ethmoidale mi, os palatinum mu?

İki kemikte de vardır. Os ethmoidale'nin lamina perpendicularis'i orta hatta lamina cribrosa'dan aşağı iner ve septum nasi'nin üst bölümünü yapar. Os palatinum'un lamina perpendicularis'i ise yan tarafta, burun boşluğunun yan duvarının arka kısmında durur. Kuru kafatasında orta hattaki dikey levha etmoidin, yan duvardaki dikey levha damak kemiğinindir.

Etmoidin dikey levhası crista galli ile aynı merkezden kemikleşir; crista galli lamina cribrosa'nın üstüne, lamina perpendicularis altına uzanır. TeachMeAnatomy'ye göre levha septumun üst üçte ikisini yapar. Kenhub alt kenarının septum kıkırdağına bağlandığını yazar; arka-alt kenarı vomer ile eklem yapar. Septumun üç parçasını ve küçük katkılarını burun yazısında saymıştım.

Damak kemiğinin dikey levhası ise yatay levhasından yukarı kalkar ve üç duvara katılır. Kenhub'a göre nazal yüzü burun boşluğunun yan duvarının bir bölümünü yapar. Maksiller yüzünün arka-üst kısmı fossa pterygopalatina'nın iç duvarıdır, ön kısmı sinus maxillaris'in iç duvarının arka parçasını kurar. Üst kenarındaki çentiği os sphenoidale'nin gövdesi kapatır ve çentik foramen sphenopalatinum'a dönüşür; bu delik fossa pterygopalatina'yı meatus nasi superior'a bağlar. Fossa'nın öteki duvarlarını fossa pterygopalatina yazısında saymıştık.

Bu levhada adaş oyununun ikinci perdesi de vardır. Nazal yüzünde iki yatay kabartı uzanır: alttaki crista conchalis concha nasalis inferior ile eklem yapar, üstteki crista ethmoidalis'e etmoidin concha media'sı tutunur. Damak kemiğinin üzerinde "ethmoidalis" adlı bir kabartı bulunur ve bu ad kabartının sahibini değil, ona tutunan etmoid parçasını anlatır. "Ethmoidalis" kelimesini gördüğünüz her yapı etmoide ait değildir; sahibini adın geri kalanı ve bulunduğu yer söyler.

Sınav kalıbı: "septum nasi'ye katılan kemik yapılar", "fossa pterygopalatina'nın iç duvarı", "foramen sphenopalatinum'u oluşturan kemikler".

Lamina orbitalis: orbitanın en ince duvarı ve adaşı sanılanlar

Lamina orbitalis, etmoid labirentinin dış yüzünü örten ve orbitanın iç duvarının büyük kısmını yapan kâğıt inceliğindeki kemik levhadır; eski adı lamina papyracea'dır. Orbitanın öteki kemiklerinde orbitaya bakan bölüm başka adla anılır: maxilla, os zygomaticum ve ala major'de facies orbitalis, os frontale'de pars orbitalis.

Arama önerilerinde "lamina orbitalis maxilla" ya da "lamina orbitalis ossis frontalis" türü sorguların çıkması bu ad karışıklığından gelir. Os frontale'nin orbita tavanını yapan bölümüne İngilizce kaynaklar "orbital plate" da der ve çeviri karışıklığı biraz da buradan doğar. Sınav "lamina orbitalis" dediğinde kastettiği levha etmoidinkidir.

Wikipedia'ya göre levha orta ve arka etmoid hücreleri örter ve dört kenarıyla dört komşuya dokunur: üstte os frontale'nin pars orbitalis'i, altta maxilla ile os palatinum'un processus orbitalis'i, önde os lacrimale, arkada os sphenoidale. Üst kenar boyunca uzanan sutura frontoethmoidalis üzerinde ya da hemen üstünde iki küçük delik bulunur. Foramen ethmoidale anterius'tan a. ve n. ethmoidalis anterior, foramen ethmoidale posterius'tan a., v. ve n. ethmoidalis posterior geçer. Delik sayısı kişiden kişiye değişir; 2024'te 60 kafatasında yapılan bir çalışma tarafların çoğunda iki, bir kısmında tek ya da üç delik saymıştır.

Bu deliklerden geçenlerin adı kemikten gelir ama kökleri başkadır. Sinirler n. ophthalmicus'un (V1) n. nasociliaris dalından, arterler a. ophthalmica'dan, yani a. carotis interna sisteminden ayrılır. N. ethmoidalis posterior sinus sphenoidalis ile etmoid hücrelere duyu verir. A. ethmoidalis anterior septumun ön-alt bölümündeki Kiesselbach alanına katılan arterlerden biridir. Sınav "a. ethmoidalis anterior hangi arterin dalıdır?" diye sorduğunda bu damarı aynı bölgeyi besleyen a. maxillaris dallarıyla karıştırmamak gerekir. A. ophthalmica'nın dallarını a. carotis interna dalları yazısında sıralamıştık.

Kâğıt incelik iki yönde iş görür. Etmoid hücrelerdeki enfeksiyon bu duvardan orbitaya geçebilir; Wikipedia çocuklukta akut etmoiditin orbitaya yayılarak göz küresinin öne itilmesine (proptozis) ve çift görmeye yol açabileceğini yazar. Ters yönde, yüze gelen darbede levha kırılırsa burun boşluğu ile orbita arasında yol açılır ve burun basıncı yükseldiğinde, örneğin hapşırırken, hava orbitaya kaçar: orbital amfizem. Kırık parçası m. rectus medialis'i sıkıştırabilir. Orbitanın yedi kemiğini göz yazısında ayırmıştık: en ince duvar iç duvardır, künt darbede en sık kırılan duvar ise taban, yani sinus maxillaris'in tavanıdır.

Sınav kalıbı: "orbitanın en ince duvarı", "orbitanın iç duvarını yapan kemikler", "foramen ethmoidale anterius'tan geçen yapılar".

Concha nasalis: hangisi etmoide ait, hangisi ayrı kemik?

Concha nasalis superior ve concha nasalis media, os ethmoidale'nin labirentinden burun boşluğuna sarkan kıvrık kemik levhalarıdır. Concha nasalis inferior ise kendi kemikleşme merkezinden gelişen ayrı bir çift yüz kemiğidir. Wikipedia'ya göre bazı kişilerde concha superior'un üstünde küçük bir sırt biçiminde dördüncü bir concha, concha nasalis suprema da görülür.

Concha inferior'un etmoidden ayrı olduğunu iki şey gösterir. Birincisi gelişimidir: Wikipedia'ya göre burnun kıkırdak kapsülünün yan duvarında, fetal yaşamın beşinci ayı civarında tek bir merkezden kemikleşir. İkincisi eklemleridir: maxilla, os lacrimale, os palatinum ve os ethmoidale ile eklem yapar. Üç çıkıntısından processus ethmoidalis yukarı kalkıp etmoidin processus uncinatus'una bağlanır; processus lacrimalis ductus nasolacrimalis'in kanalına katılır; processus maxillaris aşağı-dışa kıvrılıp sinus maxillaris'in iç duvarının bir bölümünü yapar. Burada da aynı oyun var: ayrı kemiğin üzerinde "ethmoidalis" adlı bir çıkıntı bulunur, ad sahibini değil komşusunu söyler. Kafatası yazısındaki tabloda concha nasalis inferior'un viscerokraniumun on dört kemiği arasında ayrı bir çift olarak sayılması bu yüzdendir.

Etmoide ait iki concha'nın en önemli sınav ayrıntısı concha media'dadır. Concha media'nın yan duvara tutunan kısmı, lamina basalis (ground lamella), etmoid hücreleri ön ve arka gruplara ayıran duvardır (Wikipedia). Arka ucu ise os palatinum'un crista ethmoidalis'ine tutunur. Mukozayla örtülü, işleyen concha'ya klinikte türbinat denir. Concha'ların altındaki meatus'ları ve her birine açılan yapıları burun yazısında kapı kapı anlatmıştım; burada yalnız kemiklerin sahibini ayırıyoruz.

Concha'nın içine hava hücresi girmesine concha bullosa denir. Wikipedia'ya göre üç concha'da da görülebilir ama en sık concha media'dadır ve toplumun yarısına varan oranda görülen normal bir varyanttır; büyükse komşu sinüsün ağzını daraltabilir. Adı bulla ethmoidalis'e benzer, ama ikisi ayrı yapıdır: bulla ethmoidalis labirentin yan duvarda yaptığı yuvarlak kabartı, concha bullosa ise havalanmış bir concha'dır.

Sınav kalıbı: "os ethmoidale'nin parçası olmayan concha", "concha nasalis inferior ile eklem yapan kemikler", "ön ve arka etmoid hücreleri ayıran yapı".

Processus uncinatus: üç çengelden hangisi burunda?

Processus uncinatus ossis ethmoidalis, etmoid labirentinden aşağı ve arkaya uzanan orak biçimli ince bir kemik çıkıntısıdır ve meatus nasi medius'taki hiatus semilunaris'i önden sınırlar. Aynı "çengel" adı pankreas başının bir uzantısına ve boyun omurlarının gövde kenarlarındaki çıkıntılara da verilir. Üçünü ayıran, çıkıntının bulunduğu organdır.

Etmoiddeki çengelin arkasında bulla ethmoidalis adlı yuvarlak kabartı durur; ikisinin arasındaki hilal biçimli yarık hiatus semilunaris'tir. Wikipedia'ya göre yarık dışa doğru üç boyutlu bir boşluk olarak devam eder: infundibulum ethmoidale. Bu boşluğu içte processus uncinatus, dışta lamina orbitalis, arka-üstte bulla ethmoidalis sınırlar ve sinus maxillaris'in ağzı buraya açılır. Çıkıntının alt-arka ucu concha nasalis inferior'un processus ethmoidalis'iyle eklem yapar.

Pankreasta processus uncinatus, caput pancreatis'in alt-sol köşesinden çengel gibi uzanan küçük bir parçadır ve bezin geri kalanından farklı olarak v. mesenterica superior'un arkasına geçer (Wikipedia). Bu komşuluğu pankreas ve dalak yazısında ve a. mesenterica superior yazısında işlemiştik.

Boyun omurlarında C3-C7 arasındaki omurların gövde üst yüzünün yan kenarları yukarı kalkar. Bu çıkıntılara uncus corporis denir, klinikte processus uncinatus adı da kullanılır. Üstteki omurla aralarında unkovertebral eklem (Luschka eklemi) oluşur. Wikipedia'ya göre bu eklemlerdeki dejeneratif değişiklik foramen intervertebrale'yi daraltır ve boyunda sinir kökü basısının en sık nedeni bu darlıktır. Omurların bölge farklarını omurga anatomisi yazısında anlatmıştım.

Şıkta yalnız "processus uncinatus" yazıyorsa soru kökünün hangi organı anlattığına bakın: hiatus semilunaris ve concha inferior burnu, v. mesenterica superior pankreası, foramen intervertebrale boyun omurunu işaret eder.

Sınav kalıbı: "hiatus semilunaris'i sınırlayan yapılar", "infundibulum ethmoidale'ye açılan sinüs", "processus uncinatus'un eklem yaptığı yapı".

Etmoid hücreler nereye açılır?

Cellulae ethmoidales ön, orta ve arka gruplara ayrılır ve açıldıkları yer gruba göre değişir. Ön hücreler infundibulum ethmoidale yoluyla, orta hücreler doğrudan meatus nasi medius'a açılır. Arka hücreler meatus nasi superior'a açılır; Wikipedia bazen bir arka hücrenin sinus sphenoidalis'e boşaldığını da not eder.

Etmoid sinüs tek bir boşluk değil, labirentin içine dizilmiş ince duvarlı hücrelerden oluşan bir kümedir. Wikipedia'ya göre erişkinde her yanda 5-15 hücre bulunur ve toplam hacimleri 2-3 mL'dir; doğumda 3-4 hücre vardır. Doğumda var olan iki sinüsten biridir, öteki sinus maxillaris'tir. Ön ve arka grubu ayıran duvar, yukarıda andığımız concha media'nın lamina basalis'idir. Hücrelerin duyusunu nn. ethmoidales anterior ve posterior (V1), salgısını ganglion pterygopalatinum'dan gelen parasempatik lifler sağlar.

İki adlandırılmış hücre komşuluk sorusu olarak karşınıza çıkar. Haller hücresi, bulla ethmoidalis'in altında sinus maxillaris'in tavanı boyunca uzanan etmoid hücresidir. Onodi hücresi ise sinus sphenoidalis'in üst-dışına uzanan bir arka etmoid hücresidir; n. opticus ve a. carotis interna'ya yakın durduğu için sfenoid cerrahisinde dikkat ister. Onodi hücresini sfenoid kemik yazısında sinüs komşulukları arasında anmıştık. Wikipedia'ya göre çocuklukta akut etmoidit ve etmoid tümörleri yalnız orbitaya değil yukarı doğru da yayılabilir ve menenjite, BOS sızıntısına yol açabilir; lamina cribrosa ile lamina orbitalis bu iki yönün duvarlarıdır.

Sınav kalıbı: "arka etmoid hücreler nereye açılır", "doğumda bulunan paranazal sinüsler", "n. opticus'a komşu etmoid hücresi".

Sınavda etmoid kemik nasıl sorulur?

Etmoid kemik soruları çoğunlukla dört kalıba girer: "hangi kemikte" (lamina perpendicularis, crista galli, concha'lar), "buradan ne geçer" (lamina cribrosa, foramina ethmoidalia), "nereye açılır" (etmoid hücre grupları) ve "kırılırsa ne olur" (anosmi, burundan BOS gelmesi, orbital amfizem). Dört kalıbın çoğunda en güçlü yanlış şık bir adaştır.

Bu yüzden bu kemik için prova biçimi değişiyor: çeldirici yazma. Aşağıda yedi soru kökü ve doğru cevabı var. Her biri için soruyu hazırlayan kişinin koyacağı en güçlü yanlış şıkkı kendiniz yazın, sonra anahtarla karşılaştırın. Çeldiriciyi bir kez kendi eliyle yazan öğrenci, sınavda karşısına çıktığında onu tanır.

  1. Septum nasi'nin kemik kısmına katılan dikey levha hangisidir? Doğru cevap: lamina perpendicularis ossis ethmoidalis.
  2. Aşağıdakilerden hangisi os ethmoidale'nin parçası değildir? Doğru cevap: concha nasalis inferior.
  3. Lamina cribrosa'dan geçen kranial sinir hangisidir? Doğru cevap: n. olfactorius.
  4. Orbitanın en ince duvarını yapan levha hangisidir? Doğru cevap: lamina orbitalis ossis ethmoidalis.
  5. Arka etmoid hücreler nereye açılır? Doğru cevap: meatus nasi superior.
  6. A. ethmoidalis anterior hangi arterin dalıdır? Doğru cevap: a. ophthalmica.
  7. Hiatus semilunaris'i önden sınırlayan yapı hangisidir? Doğru cevap: processus uncinatus ossis ethmoidalis.

Anahtar (en güçlü çeldirici): 1. Lamina perpendicularis ossis palatini; ad aynı, ama levha orta hatta değil yan duvardadır. 2. Processus uncinatus; etmoide aittir, ama pankreası hatırlayan öğrenci işaretler. Concha nasalis media da aynı tuzaktır: "concha'lar ayrı kemiktir" diye genelleyen öğrenci onu seçer. 3. N. opticus; göz eleğinden, lamina cribrosa sclerae'den geçer. 4. Maxilla'nın facies orbitalis'i; en sık kırılan taban ile en ince duvar karıştırılır. 5. Recessus sphenoethmoidalis; adında "ethmoidalis" geçer, ama oraya sinus sphenoidalis açılır. 6. A. sphenopalatina; aynı burun bölgesini besler, ama a. maxillaris'in dalıdır. 7. Bulla ethmoidalis; aynı yarığın arka sınırıdır, adı benzeyen concha bullosa da ikinci bir çeldiricidir.

Yedi çeldiricinin altısı bir adaş ya da komşu addır. Fakülte sınavına özgü soru tiplerini anatomi vize soruları yazısında, TUS'a hazırlanırken bu tür bilgilerin nasıl tekrar edileceğini TUS anatomi nasıl çalışılır yazısında anlatmıştım.

Etmoid kemik nasıl tekrar edilir?

Etmoid kemik üç oturumda yerine oturur: ayrık kemik üzerinde her parçayı sahibinin adıyla söylemek, boş kâğıda önden haç ve iki kutu şemasını çizmek, sonra adaş kartlarıyla soruları tersinden sormak. Dördüncü adım bütün kafatasıdır; parçalar orada başka boşlukların içinden görünür.

  1. Ayrık kemik ya da maket. Parmağınızı her parçaya koyup tam adını sesli söyleyin, "ossis ethmoidalis" ekiyle birlikte. Eki söylemeden geçtiğiniz parça henüz oturmamıştır.
  2. Boş kâğıt. Haçı ve iki kutuyu çizin, yedi parçayı yerleştirin, her parçanın yanına baktığı boşluğu yazın: kafa boşluğu, orbita ya da burun. Yukarıdaki şemayı bakmadan çizebiliyorsanız ikinci oturum bitmiştir.
  3. Adaş kartı. Kartın ön yüzüne yalnız adı yazın ("lamina perpendicularis"), arka yüzüne iki sahibini ve her birini ayıran tek özelliği. Kartların tekrar ritmini anatomi çalışma kartları yazısında anlatmıştım.
  4. Bütün kafatası. Aynı parçaları kuru kafatasında bulun: orbitanın iç duvarında lamina orbitalis ile ethmoidal delikler, burun boşluğunun yan duvarında concha'lar, kafa tabanında lamina cribrosa ile crista galli.

SMT Anatomi'de os ethmoidale "Ethmoid ve Occipital" dersinde anlatılıyor. Ders TUS İçin Anatomi, DUS İçin Anatomi: Baş-Boyun ve Tıp 1-2: Giriş, Kemikler ve Eklemler paketlerinde yer alıyor. Concha nasalis inferior aynı paketlerde "Concha nasalis inferior, Mandibula ve Hyoid" dersinde ayrı kemik olarak işleniyor; etmoid hücrelerin açıldığı yerler TUS ve DUS paketlerindeki "Burun boşluğu ve Paranazal sinuslar" dersinde. Ücretsiz demo pakette etmoid dersi yok, ama komşu kemiğin anlatıldığı "Sfenoid" dersi var; anlatım biçimini oradan görebilirsiniz. Kemiği İngilizce bir kaynakta parça parça görmek isteyene Kenhub'ın etmoid kemik sayfası atlasın yanında iyi bir tamamlayıcıdır.

Sık Sorulan Sorular

Etmoid kemik nerede bulunur?

Etmoid kemik (os ethmoidale) iki orbitanın arasında, burun boşluğunun tavanında bulunur. Os frontale'nin incisura ethmoidalis'ine oturur, arkada os sphenoidale ile komşudur. Üst yüzü fossa cranii anterior'un orta zeminini, aşağı inen levhası septum nasi'nin üst bölümünü, iki yan kütlesi orbitanın iç duvarını ve burun boşluğunun yan duvarının üst kısmını yapar.

Lamina perpendicularis hangi kemikte bulunur?

Bu ad iki kemikte geçer. Lamina perpendicularis ossis ethmoidalis, orta hatta lamina cribrosa'dan aşağı inen ve septum nasi'nin üst bölümünü yapan levhadır. Lamina perpendicularis ossis palatini ise damak kemiğinin dikey levhasıdır; burun boşluğunun yan duvarına, fossa pterygopalatina'nın iç duvarına ve sinus maxillaris'in iç duvarına katılır.

Concha nasalis inferior hangi kemiğe aittir?

Concha nasalis inferior başka bir kemiğin parçası değildir; kendi kemikleşme merkezinden gelişen ayrı bir çift yüz kemiğidir. Maxilla, os lacrimale, os palatinum ve os ethmoidale ile eklem yapar; etmoide processus ethmoidalis adlı çıkıntısıyla bağlanır. Concha nasalis superior ve media ise os ethmoidale'nin labirentine aittir.

Etmoid hücreler (sinus ethmoidalis) nereye açılır?

Ön etmoid hücreler infundibulum ethmoidale yoluyla meatus nasi medius'a, orta etmoid hücreler doğrudan meatus nasi medius'a, arka etmoid hücreler meatus nasi superior'a açılır. Bazı kişilerde bir arka hücre sinus sphenoidalis'e boşalır. Ön ve arka grubu concha media'nın lamina basalis'i ayırır.


Yayın tarihi: