Sindirim Sistemi Embriyolojisi: Hangi Organ Hangi Askıda Büyür?

  • Ana Sayfa
  • Blog
  • Sindirim Sistemi Embriyolojisi: Hangi Organ Hangi Askıda Büyür?
Sindirim Sistemi Embriyolojisi: Hangi Organ Hangi Askıda Büyür?

Dalak truncus coeliacus'tan beslenir ama sindirim kanalından gelişmez. Duodenumun yarısı ön, yarısı orta bağırsaktır. Meckel divertikülü ileumdadır ama kökeni vitellus kesesine giden bir kanaldır. Omfalosel ile gastroşizis karın duvarında aynı yere yakın görünür; oysa biri bağırsağın karna geri dönememesi, öteki duvarın kapanamamasıdır. Bu dört soru sınavda ayrı ayrı gelir, cevapları ise tek bir sorudan çıkar: bu yapı ilkel bağırsak tüpünün hangi bölgesinde ve hangi askısında büyüdü?

Sindirim sistemi embriyolojisini hafta hafta ezberlemek bu yüzden verimsizdir. Bu yazı konuyu üç bölge ve iki askıyla okuyor: önce tüpün nasıl oluştuğu, sonra ön, orta ve arka bağırsaktan gelişen yapılar, sonra ventral ve dorsal mezenterin erişkindeki karşılıkları, en sonda da arızalar. Organ yazılarında ayrıntısıyla anlatılan dönüşler ve tomurcuklar burada tekrar edilmiyor; birer cümleyle anılıp bağlantısı veriliyor.

Sindirim sistemi embriyolojisi nedir, ilkel bağırsak nasıl oluşur?

Sindirim sistemi embriyolojisi, dördüncü haftada embriyo baştan kuyruğa ve iki yandan katlanırken vitellus kesesinin endodermle döşeli üst bölümünün gövde içine alınarak ilkel bağırsak tüpüne dönüşmesini, bu tüpün ön, orta ve arka bağırsak olarak bölgelere ayrılmasını ve organlarla askılarını vermesini inceleyen konudur. Tüp başta membrana buccopharyngea, kuyrukta membrana cloacalis ile kapalı başlar.

İki zarın ortak özelliği, araya mezoderm girmeden ektodermle endodermin doğrudan yapıştığı yerler olmasıdır. Baş ucundaki membrana buccopharyngea dördüncü haftanın sonunda yırtılır ve ağız boşluğu farinksle birleşir; kuyruk ucundaki zarın arka parçası yedinci haftanın sonunda yırtılır ve anal açıklık oluşur. Tüpün ortası ise bir süre dışarıya açık kalır: orta bağırsak, ductus vitellinus (ductus omphaloentericus) denen dar bir sapla vitellus kesesine bağlıdır. Bu sap, yazının ilerisinde Meckel divertikülünün ve göbekten açılan fistüllerin adresi olarak karşımıza çıkacak.

Duvarın her katı farklı kaynaktan gelir ve sınav köken sorusunu buradan kurar. Epitel ile bezlerin parankimi (hepatositler, pankreas asinusları) endodermdir. Kas tabakaları, bağ dokusu ve visseral periton, tüpü saran splanknik mezodermdir. Duvardaki enterik sinir hücreleri ise nöral kristadan göç eder. Üç kökenin bütün türev listesi germ yaprakları yazısında var. Tüpün en üst parçası olan farinks bölgesinin türevleri (tiroid, timus, paratiroidler, orta kulak boşluğu) de faringeal arklar yazısının konusudur; bu yazı farinksin altından başlar.

Kanalın iki ucunu ayrıca not edin: ağız boşluğunun ön bölümü ile anal kanalın linea pectinata altındaki bölümü endoderm değil, dışarıdan içeri çöken ektodermdir (stomodeum ve proctodeum). Sindirim kanalı uçlarından değil, ortasından endodermdir. Anal kanaldaki bu buluşma çizgisinin damar ve sinir sonuçları rektum ve anal kanal yazısında anlatıldı.

Ön, orta ve arka bağırsaktan hangi yapılar gelişir?

İlkel bağırsağın karın içindeki bölümü üç bölgeye ayrılır ve her bölge tek bir arterle tanınır: ön bağırsak truncus coeliacus'tan, orta bağırsak a. mesenterica superior'dan, arka bağırsak a. mesenterica inferior'dan beslenir. Sınırları ezberlemek için iki nokta yeter: papilla duodeni major ve colon transversum'un proksimal üçte ikisi ile distal üçte biri arasındaki çizgi.

Bölge Uzandığı yer Gelişen yapılar Arter (karın içi)
Ön bağırsak (foregut) Farinksten papilla duodeni major'a Farinks ve türevleri, alt solunum yolları, özofagus, mide, duodenumun papilla öncesi bölümü; tomurcuk olarak karaciğer, safra kesesi ve safra yolları, pankreas Truncus coeliacus
Orta bağırsak (midgut) Papilla duodeni major'dan colon transversum'un proksimal üçte ikisinin sonuna Duodenumun papilla sonrası bölümü, jejunum, ileum, caecum, appendix vermiformis, colon ascendens, colon transversum'un proksimal üçte ikisi A. mesenterica superior
Arka bağırsak (hindgut) Colon transversum'un distal üçte birinden membrana cloacalis'e Colon transversum'un distal üçte biri, colon descendens, colon sigmoideum, rectum, anal kanalın linea pectinata üstü; kloakanın ön bölümünden mesane ve üretranın epiteli A. mesenterica inferior

Tablonun iki satırı sınavda tuzak olarak gelir. Birincisi duodenumdur: tek organ, iki bölge, iki arter. Papillanın üstü, truncus coeliacus'un dalı olan a. gastroduodenalis'ten çıkan a. pancreaticoduodenalis superior ile; altı, a. mesenterica superior'dan çıkan a. pancreaticoduodenalis inferior ile beslenir. İki arterin pankreas başında birleşmesi, iki bölgenin sınırını damarla çizer.

İkincisi dalaktır. Dalak truncus coeliacus'tan beslenir ve ön bağırsak organlarının yanında listelenir, ama endodermden değil, dorsal mezogastriumun mezoderminden gelişir. "Ön bağırsak türevi değildir" diye biten bir soruda dalak şıklardaysa ilk bakılacak yer orasıdır. Dalağın gelişimi ve aksesuar dalak pankreas ve dalak yazısında; aynı üç bölgenin sinir, lenf ve ağrı yansıması karın anatomisi yazısının dördüncü ayrımında anlatıldı.

Ventral mezenter neden yalnız ön bağırsakta bulunur?

Ventral mezenter, septum transversum mezoderminden türeyen ve yalnız özofagusun alt ucunu, mideyi ve duodenumun üst bölümünü ön karın duvarına bağlayan askıdır. Karaciğer bu askının içine doğru büyüdüğü için askı ikiye bölünür: karaciğer ile mide-duodenum arasında omentum minus, karaciğer ile ön karın duvarı arasında lig. falciforme kalır.

Karaciğer dördüncü haftaya girerken ön bağırsağın son parçasından, yani geleceğin duodenumundan çıkan bir endoderm filizi olarak başlar: diverticulum hepaticum. Filiz, kalp ile karın arasındaki kalın mezoderm plağı olan septum transversum'un içine büyür. İş bölümü buradan çıkar: hepatositler ve safra yollarının epiteli endodermdir, karaciğerin bağ dokusu septum transversum'un mezoderminden gelir. Filizin duodenumla bağlantısı daralıp ductus choledochus'a dönüşür; bu kanaldan çıkan küçük bir ventral çıkıntı vesica biliaris ile ductus cysticus'u yapar. Pankreasın ventral tomurcuğu da aynı bölgeden, safra kanalının yanından doğar; iki kanalın erişkinde aynı papillaya açılmasının nedeni budur.

Karaciğerin üst yüzü septum transversum'dan hiç ayrılmaz. Septumun bu bölümü diyaframın centrum tendineum'una katılır; karaciğerin ona değen yüzü hiçbir zaman peritonla örtülmez ve area nuda olarak kalır. Area nuda'yı çevreleyen periton katlantıları lig. coronarium ile ligg. triangularia'dır. "Karaciğerin periton örtüsü olmayan bölgesi neden vardır" sorusunun cevabı bu yüzden embriyolojiktir: o yüz askının içine değil, septumun kendisine gömülü kalmıştır.

Askının iki parçası, serbest kenarlarından geçen yapılarla sorulur. Omentum minus'un duodenuma bağlanan bölümü lig. hepatoduodenale'dir; serbest kenarında ductus choledochus, v. portae ve a. hepatica propria uzanır ve bu kenar foramen omentale'nin (Winslow) ön sınırını yapar. Lig. falciforme'nin serbest alt kenarında fetüste v. umbilicalis vardır; doğumdan sonra kapanan ven lig. teres hepatis olarak kalır. Bu venin fetal dolaşımdaki yolu fetal dolaşım yazısında, porta hepatis ve segmentler karaciğer yazısında.

Sınav için tek bir kural yeterlidir: orta ve arka bağırsağın ventral askısı yoktur. Ön karın duvarına askıyla bağlanan tek bağırsak bölgesi, karaciğer üzerinden, ön bağırsağın son parçasıdır.

Dorsal mezenter hangi parçada kaybolur, hangisinde kalır?

Dorsal mezenter, özofagusun alt ucundan kloakaya kadar bağırsağın tamamını arka karın duvarına asan askıdır. Erişkinde bir kısmı uzayıp serbest kalır ve organı intraperitoneal olur; bir kısmı arka duvarın peritonuyla kaynaşıp kaybolur ve o parçanın organı sekonder retroperitoneal olur. Erişkin karnındaki periton haritası, bu iki kaderin yukarıdan aşağı dizilişidir.

  1. Mezogastrium dorsale kalır ve büyür. Midenin dönüşüyle sola savrulur, aşağı sarkıp omentum majus'u yapar ve arkasında bursa omentalis kalır. Dalak bu askının iki yaprağı arasında gelişir; kalıntıları lig. gastrosplenicum ile lig. splenorenale'dir. Dönüşün kendisi mide yazısında.
  2. Mezoduodenum dorsale kaybolur. Duodenum sağa dönüp arka duvara yaslanınca askısı kaynaşır ve duodenum sekonder retroperitoneal olur. İstisna, pylorusa komşu kısa parçadır: bulbus duodeni askısını korur ve intraperitoneal kalır. Dorsal mezoduodenumun içinde gelişen pankreas da aynı kaynaşmayla sekonder retroperitoneal olur; yalnız lig. splenorenale'nin içine uzanan cauda pancreatis periton yaprakları arasında kalır.
  3. Mesenterium (jejunum ve ileum) kalır. Halka karna döndükten sonra kökü yeniden yerleşir ve flexura duodenojejunalis'ten sağ fossa iliaca'daki ileoçekal birleşmeye uzanan eğik bir çizgi olur. Kökün kısa, bağırsak kenarının uzun oluşu askıya yelpaze biçimini verir.
  4. Mesocolon ascendens ve mesocolon descendens kaybolur. İkisi de arka duvara kaynaşır; colon ascendens ve colon descendens sekonder retroperitoneal olur.
  5. Mesocolon transversum ve mesocolon sigmoideum kalır. İkisi de serbest askıdır; mesocolon transversum ayrıca omentum majus'un arka yapraklarıyla kaynaşır. Caecum ve appendix vermiformis peritonla örtülü kalır; appendix kendi küçük askısını, mesoappendix'i taşır.

Bu listeden üç sınıflı bir kural çıkar. Askısı kalan organ intraperitonealdir: mide, jejunum, ileum, colon transversum, colon sigmoideum. Askısı arka duvara yapışan organ sekonder retroperitonealdir: duodenumun büyük bölümü, pankreas, colon ascendens ve colon descendens. Hiç askısı olmamış, baştan beri peritonun arkasında gelişmiş organ ise primer retroperitonealdir: böbrek, glandula suprarenalis, üreter, aorta. Sınav ikinci ile üçüncü grubu karıştırır; "sekonder retroperitoneal organ hangisidir" sorusunda böbrek klasik çeldiricidir.

Kaynaşma yerinde iki periton yaprağı ince bir bağ dokusu düzlemine, füzyon fasyasına dönüşür. Colon ascendens ve descendens'in arkasındaki bu düzlem Toldt fasyası adıyla bilinir; cerrahların kolonu arka duvardan ayırırken izlediği düzlem, embriyonun kapattığı eski askıdır. Erişkindeki intraperitoneal-retroperitoneal ayrımı karın yazısının üçüncü ayrımında organ organ verildi.

Sindirim sistemi embriyolojisi: ilkel bağırsağın üç bölgesi ve iki askısıŞema. Yatay çizilmiş ilkel bağırsak tüpü soldan sağa ön, orta ve arka bağırsak olarak üç bölgeye ayrılmış; ön-orta sınırı papilla duodeni major, orta-arka sınırı colon transversum'un üçte iki ile üçte bir sınırı. Tüpün üstünde yalnız ön bağırsak hizasında ventral askı var: ön karın duvarından aşağı lig. falciforme, ortada karaciğer, karaciğerin altında omentum minus. Orta bağırsağın üstünden ductus vitellinus vitellus kesesine uzanır; orta ve arka bağırsakta ventral askı yoktur. Tüpün altında dorsal askı yedi parçaya bölünmüş: mezogastrium dorsale kalır (omentum majus), mezoduodenum yapışır (duodenum ve pankreas), mesenterium kalır (jejunum ve ileum), mesocolon ascendens yapışır, mesocolon transversum kalır, mesocolon descendens yapışır, mesocolon sigmoideum kalır. Kalan parçalar düz, yapışan parçalar kesikli çerçeveli. Aortadan tüpe üç arter çıkar: truncus coeliacus, a. mesenterica superior, a. mesenterica inferior. En altta her bölgenin tipik anomalileri kırmızıyla yazılı.Üç bölge, iki askı: ilkel bağırsak tüpüTüp düz çizilmiştir · üstte ventral askı, altta dorsal askı · düz çerçeve: askı kalır · kesikli çerçeve: askı arka duvara yapışırVENTRAL ASKIDORSAL ASKIön karın duvarılig. falciformekenarında v. umbilicaliskaraciğeromentum minuslig. hepatoduodenalevitellus kesesiductus vitellinuskalıntısı: Meckel, kist, fistül, bantorta ve arka bağırsaktaventral askı yokÖN BAĞIRSAKORTA BAĞIRSAKARKA BAĞIRSAKkloakaya →papilla duodeni majortransversum ⅔ | ⅓mezogastriumkalır, uzar→ omentum majusmezoduodenumyapışır→ duodenum, pankreasmesenteriumkalır→ jejunum, ileummesocolonascendensyapışırmesocolontransversumkalırmesocolondescendensyapışırmesocolonsigmoideumkalıraortatruncus coeliacusa. mesenterica superiora. mesenterica inferiorARIZATÖF · duodenal atrezi · anüler pankreasMeckel · omfalosel · malrotasyonHirschsprung · anorektal anomaliKaynak: Langman's Medical Embryology; embryology.ch "Digestive tract"; Kenhub "Development of the digestive system" · şematiksmtanatomi.com

Ön bağırsak hangi tomurcukları verir?

Ön bağırsak, sindirim kanalının tomurcuk veren bölümüdür: ventral duvarından dördüncü haftada solunum divertikülü (trakea ve akciğerler), duodenum hizasından karaciğer divertikülü ile dorsal ve ventral pankreas tomurcukları çıkar. Bu bölgenin anomalileri bu yüzden çoğunlukla bir tomurcuğun eksik ayrılması ya da yanlış dönmesidir.

Trakea ile özofagus aynı tüpten, iki yandan uzanan kıvrımların birleşip septum tracheoesophageale'yi kurmasıyla ayrılır. Bölme kusurlu kalırsa özofagus atrezisi ile trakeoözofageal fistül (TÖF) birlikte görülür; en sık biçimde özofagusun üst ucu kör sonlanır, alt ucu trakeaya açılır. Fetüs amniyon sıvısını yutamadığı için gebelikte polihidramnios eşlik eder. Fistülün tipleri ve komşuluk hattı özofagus yazısının embriyoloji bölümünde.

Mide uzun ekseni etrafında saat yönünde doksan derece döner; sol vagusun ön, sağ vagusun arka yüzde olması ve bursa omentalis'in midenin arkasında kalması bu dönüşün sonucudur. Pankreasın ventral tomurcuğu duodenumun dönüşüyle arkaya dolanıp dorsal tomurcukla kaynaşır; ventral tomurcuk duodenumu halka gibi sararsa anüler pankreas, iki kanal birleşmezse pancreas divisum olur. İki organın ayrıntısı kendi yazılarında; buradaki iş, ikisinin de ön bağırsakta ve aynı dönüşün içinde olduğunu görmektir.

Duodenum ise iki bölgenin birleştiği yerdir: ön bağırsağın son parçası ile orta bağırsağın ilk parçası. Mide dönerken duodenum C biçimini alıp sağa döner ve askısını kaybeder. İkinci ayda başına gelen geçici tıkanma da bir sonraki bölümün konusu.

Bağırsak lümeni kapanıp yeniden açılmazsa ne olur?

Duodenumun lümeni ikinci ayda kendi epitelinin çoğalmasıyla geçici olarak tıkanır, ardından yeniden açılır; buna rekanalizasyon denir. Yeniden açılma eksik kalırsa duodenal atrezi ya da stenoz gelişir. Duodenumun alt kısmından itibaren, jejunum ve ileumdaki atrezilerin çoğu ise rekanalizasyon kusurundan değil, fetüste bir segmentin kanlanmasının bozulmasından kaynaklanır.

Sınav bu ayrımı mekanizma sorusu olarak sorar ve iki şık yan yana durur: "rekanalizasyon kusuru" ve "vasküler olay". Üst duodenum için birincisi, ince bağırsağın geri kalanı için ikincisi doğrudur. Fark yapıda da görülür: epitel tıkacında duvar ve askı tamdır, kapalı olan yalnız lümendir; vasküler kökenli atrezide ise bağırsağın bir parçası, kimi zaman mezenterin bir bölümüyle birlikte, hiç gelişmemiş olabilir.

Duodenal atrezinin iki işareti sınava kadar uzanır. Mide ile duodenumun tıkanma öncesi parçası gazla genişler ve direkt grafide yan yana iki kabarcık görülür; buna çift kabarcık işareti denir. Duodenal atrezinin Down sendromuyla birlikteliği de bilinir. Tıkanma ne kadar yukarıdaysa fetüsün yuttuğu amniyon sıvısı o kadar az emilir; özofagus ve duodenum atrezisinde polihidramnios bu yüzden beklenen bulgudur. Bu kadarı embriyolojidir; tanı ve tedavi klinik derslerin işidir.

Orta bağırsak halkası neden göbek kordonuna çıkar?

Orta bağırsak, karın boşluğunun büyüyebileceğinden çok daha hızlı uzar. Karaciğer ve böbrek taslakları o dönemde karnın büyük bölümünü kapladığı için bağırsak halkası altıncı haftada göbek kordonunun içine fıtıklaşır. Bu normal olaya fizyolojik herniasyon denir; halka orada a. mesenterica superior ekseni etrafında dönmeye başlar ve onuncu haftada karna geri döner.

Halkanın iki kolu vardır ve hangi kolun neye dönüştüğü ayrı bir sorudur. Kranial kol duodenumun distal kısmını, jejunumu ve ileumun üst bölümünü yapar. Kaudal kol ileumun alt bölümünü, caecum'u, appendix'i, colon ascendens'i ve colon transversum'un proksimal üçte ikisini yapar. İki kolun birleştiği tepe noktası ductus vitellinus ile vitellus kesesine bağlıdır; Meckel divertikülünün jejunumda değil ileumda bulunmasının nedeni budur. Kaudal kolda beliren küçük bir kabarıntı, caecum tomurcuğu, ileride caecum ile appendix'i verir.

Dönüşün ekseni a. mesenterica superior'dur; yönü önden bakıldığında saat yönünün tersidir, toplamı iki yüz yetmiş derecedir. Doksan derecesi fıtık sırasında, yüz seksen derecesi geri dönüş sırasında tamamlanır. Karna ilk dönen jejunumdur ve sola yerleşir; son dönen caecum önce sağ üst kadrana, karaciğerin altına oturur, sonra sağ fossa iliaca'ya iner. Dönüş hiç olmazsa (nonrotasyon) kolon karnın sol yarısında, ince bağırsak sağ yarısında kalır; ters yönde olursa colon transversum duodenumun ve a. mesenterica superior'un arkasından geçer. Eksik dönüşte oluşan Ladd bantları ve volvulus kolon ve ince bağırsak yazısının embriyoloji bölümünde anlatıldı.

Bir karşılaştırma bu bölümün en kullanışlı cümlesidir: mide uzun ekseni etrafında saat yönünde doksan derece, orta bağırsak a. mesenterica superior etrafında saat yönünün tersine iki yüz yetmiş derece döner. İki dönüşün yönünü ya da derecesini yer değiştirerek veren şık, bu konunun tipik çeldiricisidir.

Ductus vitellinus kapanmazsa hangi kalıntılar oluşur?

Ductus vitellinus normalde halka karna dönerken incelir ve tamamen kaybolur. Kapanma eksik kalırsa kalıntının biçimi, kanalın hangi parçasının açık kaldığına bağlıdır:

  1. Meckel divertikülü: yalnız bağırsak ucu açık kalır. İleumun antimezenterik kenarından çıkan, duvarının bütün katlarını taşıyan gerçek bir divertiküldür. İkiler kuralı ve ektopik mukoza kolon yazısında.
  2. Vitellin kist (enterokistom): kanalın iki ucu fibröz kordona dönüşür, ortası açık kalıp kistleşir.
  3. Vitellin fistül (umbilikal fistül): kanal baştan sona açık kalır; göbek ile ince bağırsak arasında doğrudan bağlantı vardır ve göbekten bağırsak içeriği gelebilir.
  4. Fibröz bant: kanal kapanır ama bağ olarak göbeğe tutunmaya devam eder; ince bağırsak bu bandın çevresinde dönüp volvulusa girebilir.

Göbeğin ikinci embriyolojik kanalı urachus'tur. Göbekten bağırsak içeriği geliyorsa açık kalan ductus vitellinus, idrar geliyorsa urachus'tur; ikisi aynı göbekte biten iki ayrı kanaldır. Urachus kalıntıları ürogenital sistem embriyolojisi yazısında.

Omfalosel ile gastroşizis nasıl ayırt edilir?

Omfalosel, fizyolojik herniasyondan sonra bağırsakların karna geri dönmemesiyle oluşan, genişlemiş göbek halkasından çıkan ve amniyondan bir keseyle örtülü fıtıktır. Gastroşizis ise ön karın duvarının kapanma kusurudur: bağırsaklar göbeğin yanından, çoğunlukla sağından, hiçbir keseyle örtülmeden doğrudan amniyon boşluğuna çıkar.

Özellik Omfalosel Gastroşizis
Mekanizma Fizyolojik herniasyondan geri dönüş olmaz Ön karın duvarı kapanmaz
Yer Göbek halkasının kendisi; göbek kordonu kesenin üzerinden çıkar Göbeğin yanı, çoğunlukla sağı; göbek kordonu normal yerinde
Örtü Amniyondan bir kese vardır Kese yoktur; bağırsak amniyon sıvısıyla temas eder
İçerik Bağırsak; büyük defektlerde karaciğer de Çoğunlukla bağırsak
Eşlik eden anomali Kromozom ve başka organ anomalileriyle sık birliktedir Çoğunlukla tek başınadır; bağırsak atrezisi eşlik edebilir

Sınav ikisini dört özellikle ayırır: yer, örtü, mekanizma ve birliktelik. "Keseyle örtülü, göbek halkasından" diyen şık omfaloseli, "örtüsüz, göbeğin sağından" diyen şık gastroşizisi anlatır. Mekanizma sorusunda omfaloselin cevabı bir önceki bölümdeki halkanın geri dönüşündedir; gastroşizisin cevabı ise bağırsakta değil, karın duvarındadır.

Arka bağırsakta kloaka nasıl ikiye bölünür?

Arka bağırsağın son bölümü, allantoisin de açıldığı kloaka denen ortak boşlukta sonlanır. Dördüncü ile yedinci haftalar arasında mezodermden bir perde, septum urorectale, kloakayı öne sinus urogenitalis, arkaya anorektal kanal olarak böler; perdenin membrana cloacalis'e ulaştığı yer erişkinde corpus perineale olur.

Membrana cloacalis'in arka parçası, membrana analis, yedinci haftanın sonunda yırtılır ve arka bağırsak dışarıyla birleşir. Anal kanalın üst bölümü arka bağırsağın endoderminden, alt bölümü proctodeum'un ektoderminden gelişir; iki kökenin buluştuğu çizgi linea pectinata'dır. Kloakanın ön yarısının, yani sinus urogenitalis'in kaderi ürogenital sistem embriyolojisi yazısında anlatıldı.

Arka bağırsağın sınav için en önemli arızası ise endodermle değil, nöral kristayla ilgilidir. Enterik sinir sisteminin hücreleri bağırsak duvarına nöral kristadan, yukarıdan aşağıya doğru göç eder. Göç rektuma ulaşmadan durursa son segmentte plexus myentericus ile plexus submucosus ganglion hücresi içermez; segment gevşeyemez ve üstündeki kolon genişler. Bu tablo Hirschsprung hastalığıdır (aganglionik megakolon). Aganglionik segment rektumu içerir ve çoğunlukla rektum ile colon sigmoideum'la sınırlı kalır. Sınavın sorduğu iki şey vardır: eksik hücrenin kökeni (nöral krista) ve genişleyen bölümün aganglionik segmentin kendisi değil, üstündeki normal bağırsak olduğu.

Sindirim sistemi embriyolojisi sınavda hangi kalıplarla sorulur?

Fakültede sindirim kurulunda ve TUS hazırlığında sindirim sistemi embriyolojisi soruları çoğunlukla yedi kalıptan birine oturur. Hepsinin anahtarı aynıdır: yapıyı önce bölgesine, sonra askısına, sonra da o bölgenin tipik arızasına yerleştirmek. Aşağıdaki listede her kalıbın yanında cevabı taşıyan bilgi var.

  1. Bölge-türev: "Aşağıdakilerden hangisi orta bağırsak türevi değildir?" Cevap çoğunlukla bir sınırdadır: duodenumun papilla öncesi bölümü ya da colon transversum'un distal üçte biri.
  2. Köken çeldiricisi: dalak mezodermdir; karaciğerin bağ dokusu septum transversumdan, enterik nöronlar nöral kristadan gelir.
  3. Askı-bağ: lig. falciforme ve omentum minus ventral mezenterin, omentum majus, lig. gastrosplenicum ve lig. splenorenale dorsal mezogastriumun türevidir; lig. teres hepatis v. umbilicalis kalıntısıdır.
  4. Periton: sekonder retroperitoneal organlar (duodenum, pankreas, colon ascendens ve descendens) ile primer retroperitoneal organlar (böbrek, glandula suprarenalis) ayrı gruplardır.
  5. Dönüş: eksen a. mesenterica superior, yön saat yönünün tersi, toplam iki yüz yetmiş derece, fıtık altıncı ve geri dönüş onuncu hafta; mide ise saat yönünde doksan derece.
  6. Anomali-mekanizma: üst duodenum atrezisi rekanalizasyon kusuru, jejunoileal atrezi vasküler olay, omfalosel geri dönememe, gastroşizis duvar kapanma kusuru, Meckel divertikülü ductus vitellinus'un bağırsak ucu, anüler pankreas ventral tomurcuk, Hirschsprung nöral krista göçü.
  7. Zaman: membrana buccopharyngea dördüncü hafta sonu, karaciğer filizi dördüncü hafta civarı, fizyolojik herniasyon altıncı hafta, geri dönüş onuncu hafta, membrana analis yedinci hafta sonu.

Kurul sınavında embriyoloji çoğu zaman organ sorusunun ikinci cümlesine gizlenir: "Pankreasın processus uncinatus'u hangi yapıdan gelişir?" ya da "Colon ascendens neden retroperitonealdir?" Organ yazılarını çalışırken her birinin embriyoloji paragrafını bu yedi kalıba göre işaretlemek, ayrı bir embriyoloji haftasına gerek bırakmaz. Vize ve pratik sınav soru tiplerinin genel düzeni anatomi vize soruları yazısında, TUS'a hazırlanırken anatomi tekrarının nasıl kurulacağı TUS anatomi çalışma rehberinde.

Sindirim sistemi embriyolojisi tek kâğıtta nasıl tekrar edilir?

Sindirim sistemi embriyolojisini tekrar etmenin en kısa yolu, tek bir yatay tüp çizimidir: üç bölge, iki sınır, üç arter, iki askı ve tepede bir kanal. Bu çizimi ezberden kurabildiğinizde bölge, köken, periton ve anomali sorularının çoğu aynı kâğıttan okunur.

  1. Yatay bir tüp çizin ve üç bölgeye ayırın. Sınırlara "papilla duodeni major" ile "transversum ⅔ | ⅓" yazın, tüpün altına üç arteri yerleştirin.
  2. Tüpün altına dorsal askıyı boydan boya çizin. Kalan parçaları (mezogastrium, mesenterium, mesocolon transversum ve sigmoideum) düz, yapışan parçaları (mezoduodenum, mesocolon ascendens ve descendens) kesikli çizin.
  3. Yalnız ön bağırsağın üstüne ventral askıyı çizin ve ortasına karaciğeri koyun. Karaciğerin altına omentum minus, üstüne lig. falciforme yazın; falciforme'nin kenarına v. umbilicalis'i ekleyin.
  4. Orta bağırsağın tepesine ductus vitellinus'u çizip dört kalıntısını yanına yazın. Her bölgenin altına kırmızıyla tipik arızasını ekleyin: TÖF ve duodenal atrezi, Meckel ile omfalosel, Hirschsprung.

Çizimden sonra her bölge için birer kart yazın. Ön yüzde "Bu yapı hangi bölgeden, hangi askıda gelişir; askısı kalır mı, yapışır mı?", arka yüzde cevap ve o bölgenin tipik arızası. Kartların aralıklı tekrarla nasıl döndürüleceği anatomi çalışma kartları yazısında.

Askıların üç boyutlu hikâyesi, düz çizimin en zorlandığı kısımdır. SMT Anatomi'de periton bu yüzden embriyolojiyle birlikte, "Periton (yeni)" dersinde anlatılır. Ders Tıp 1-2'ler için Sindirim ve Ürogenital ve TUS İçin Anatomi paketlerinde var; tek başına Embriyoloji Destekli Periton Video Paketi olarak ve onunla uyumlu periton e-kitabı olarak da bulunuyor. Komite ya da vize dönemindeyseniz komite/vize paketlerine göz atabilirsiniz. Anlatım tarzını önce görmek isterseniz ücretsiz demo paketindeki "Farinks ve Özofagus" dersi, bu yazının ön bağırsak bölümüne komşu bir konudur.

Konuyu İngilizce kaynaktan da görmek isteyenler için iki açık kaynak: embryology.ch sindirim kanalı bölümü tüpün oluşumunu animasyonlu şemalarla, Kenhub'ın sindirim sistemi gelişimi sayfası mezenterleri ve orta bağırsak dönüşünü özetler.

Sık Sorulan Sorular

Ön bağırsaktan gelişen yapılar nelerdir?

Ön bağırsaktan farinks ve türevleri, alt solunum yolları (trakea, bronşlar ve akciğerlerin epiteli), özofagus, mide ve duodenumun papilla duodeni major'a kadar olan bölümü gelişir; karaciğer, safra kesesi, safra yolları ve pankreas da bu bölgenin endoderminden tomurcuk olarak çıkar. Karın içindeki ön bağırsak türevleri truncus coeliacus'tan beslenir. Dalak bu arterden beslendiği halde ön bağırsak türevi değildir; dorsal mezogastriumun mezoderminden gelişir.

Orta bağırsaktan gelişen yapılar nelerdir?

Orta bağırsaktan duodenumun papilla duodeni major'dan sonraki bölümü, jejunum, ileum, caecum, appendix vermiformis, colon ascendens ve colon transversum'un proksimal üçte ikisi gelişir. Bu bölge a. mesenterica superior'dan beslenir, altıncı haftada göbek kordonuna fıtıklaşır, bu arter etrafında saat yönünün tersine iki yüz yetmiş derece döner ve onuncu haftada karna geri döner.

Arka bağırsaktan gelişen yapılar nelerdir?

Arka bağırsaktan colon transversum'un distal üçte biri, colon descendens, colon sigmoideum, rectum ve anal kanalın linea pectinata üstündeki bölümü gelişir; kloakanın ön bölümünden ise mesane ve üretranın epiteli oluşur. Bu bölge a. mesenterica inferior'dan beslenir. Anal kanalın linea pectinata altındaki bölümü arka bağırsaktan değil, ektodermal proctodeum'dan gelişir.

Omfalosel ile gastroşizis arasındaki fark nedir?

Omfalosel, orta bağırsağın fizyolojik herniasyondan sonra karna geri dönmemesiyle oluşur; bağırsaklar göbek halkasından çıkar, amniyondan bir keseyle örtülüdür ve kromozom ya da başka organ anomalileriyle sık birlikte görülür. Gastroşizis ise ön karın duvarının kapanma kusurudur; defekt göbeğin yanında, çoğunlukla sağındadır, bağırsakları örten bir kese yoktur ve çoğunlukla tek başına görülür.


Yayın tarihi: