Kolon ve İnce Bağırsak Anatomisi Nasıl Çalışılır? Kolonoskopun Ters Yolculuğu

  • Ana Sayfa
  • Blog
  • Kolon ve İnce Bağırsak Anatomisi Nasıl Çalışılır? Kolonoskopun Ters Yolculuğu
Kolon ve İnce Bağırsak Anatomisi Nasıl Çalışılır? Kolonoskopun Ters Yolculuğu

Tıp 2 sindirim kurulunda kolon dersine hep aynı soruyla başlarım: "Kolonoskop rektumdan giriyor, caecum'a kadar gidiyor. Yolda kaç işaret görür, her işarette hangi anatomi sorusu saklıdır?" Sınıf bölümlerin sırasını bilir; sigmoid, descendens, transversum, ascendens, caecum diye sayar. Ama sigmoid mezokolonun kökünün arkasında hangi yapının durduğunu, sol fleksuranın neden sağdan daha yüksekte olduğunu, sol kolonun neden "damarı zayıf" bölge sayıldığını ve appendix'i masada bulmak için hangi şeridin izleneceğini sorduğumda el sayısı düşer. Bu yazıda kalın bağırsağı kitabın sırasıyla değil kolonoskopun sırasıyla, yani ters yönde çalışacağız: rektumdan caecum'a altı işaret, her işarette bir yapı, her yapının üstünde bir sınav kalıbı. Kolonoskopun ulaşamadığı ince bağırsağı ise yolculuğun sonunda, valfin ötesinde ele alacağız.

Karın yazısında ön-orta-son bağırsak arter sınırlarını, a. marginalis ile Riolan köprüsünü ve portokaval anastomozları anlattım; pelvis yazısında rektumun pelvis içindeki yerini, peritoneal çıkmazları ve linea pectinata'nın üst-alt farkını yazdım. Onları tekrar etmeyeceğim. Burada bağırsak, kendi başına bir yol olarak masaya yatıyor.

Kolon anatomisi nedir, neyi kapsar?

Kolon anatomisi, kalın bağırsağın caecum ve appendix vermiformis'ten başlayıp colon ascendens, transversum, descendens ve sigmoideum üzerinden rektuma uzanan bölümlerini, her bölümün periton ilişkisini, a. mesenterica superior ile inferior'un paylaştığı kanlanmayı ve aralarındaki zayıf noktaları, lenf yolunu, sinir kaynağını ve orta-son bağırsak embriyolojisini inceleyen karın anatomisi alt başlığıdır. Kalın bağırsak yaklaşık bir buçuk metredir ve ince bağırsaktan üç yüzey özelliğiyle ayrılır: uzunlamasına kas tabakasının üç şeride toplandığı taeniae coli, bu şeritlerin duvarı büzerek yaptığı haustra ve serozanın altında sallanan yağ keseleri olan appendices omentales. Sınav bu üçlüyü iki yönde sorar: "kalın bağırsağı ayıran özellikler" ve "bu özelliklerin bulunmadığı kalın bağırsak bölümü", ki cevabı birazdan ilk işarette göreceğiz.

İşaret 1: Rektosigmoid köşe, şeritlerin bittiği yer

Rektosigmoid geçiş, yaklaşık üçüncü sakral vertebra düzeyinde, üç taenia'nın genişleyip birbirine karışarak rektumun tam bir uzunlamasına kas tabakasına dönüştüğü yerdir. Bu yüzden rektumda taenia, haustra ve appendices omentales bulunmaz; kalın bağırsağın "üç ayırt edici özelliği" sorusunun karşıtı olan "hangi bölümde yoktur" sorusunun cevabı rektumdur. Kolonoskopist için de aynı çizgi bir işarettir: rektumun düz, yarım ay kıvrımlı lümeninden çıkıp haustralı, kıvrımlı sigmoide girdiğinde kolon başlamıştır.

Rektumun içindeki yarım ay biçimli üç kıvrım, rektal muayenede ve endoskopide hissedilen çıkıntılardır; tümü rektum duvarının içe kıvrılmasıyla oluşur ve ortadaki en belirgin olanıdır. Bu kıvrımların altındaki anal kanal, linea pectinata ve iki farklı damar-sinir-lenf dünyası pelvis yazısının konusuydu; kolon yazısında sınır, rektumun başladığı çizgidir.

Sınav kalıbı: "kalın bağırsağı ince bağırsaktan ayıran yüzey özellikleri" (taeniae coli, haustra, appendices omentales), "taeniae coli'nin bulunmadığı kalın bağırsak bölümü" (rektum ve appendix; appendix'te taenia'lar birleşip tam tabaka olur), "rektosigmoid geçişin düzeyi" (yaklaşık S3).

İşaret 2: Sigmoid kolon, mezosunun arkasında üreter

Colon sigmoideum, sol fossa iliaca'dan pelvise inen S biçimli, tamamen intraperitoneal ve kendi mezosu olan tek sol kolon bölümüdür; mesocolon sigmoideum'un kökü ters V harfi biçiminde arka duvara yapışır ve bu V'nin tepesindeki küçük çukur olan recessus intersigmoideus, sol üreterin tam üstünde durur. Cerrah sigmoidi mobilize ederken bu çukuru üreterin kılavuzu olarak kullanır; sınav da aynı ilişkiyi tersten sorar: "mesocolon sigmoideum kökünün arkasından geçen yapılar" dediğinde cevap sol üreter ve a. iliaca externa'dır, gonadal damarlar da aynı yolun komşusudur.

Sigmoidin uzun mezosu onu hareketli yapar ve bu hareket, sınavın sevdiği ikinci sorunun kaynağıdır: kolon volvulusu en sık sigmoidde görülür, çünkü uzun bir bağırsak parçası dar bir mezenter kökü etrafında dönebilir. Aynı mekanizma caecum'da da olabilir ama sigmoid birinci sıradadır.

Sigmoidin arteri a. mesenterica inferior'un dalları olan aa. sigmoideae'dir; a. mesenterica inferior sonra a. rectalis superior adıyla rektuma devam eder. Son sigmoid dal ile a. rectalis superior arasındaki anastomozun zayıf ya da yok olduğu yer Sudeck noktası diye anılır. Cerrah a. mesenterica inferior'u yüksekten bağlarsa rektumun üst bölümünün kanlanması bu noktaya güvenir; TUS bu adı "a. mesenterica inferior'un dalları arasındaki kritik nokta" olarak sorar.

Sınav kalıbı: "mesocolon sigmoideum kökünün arkasındaki yapı" (sol üreter), "volvulusun en sık görüldüğü kolon bölümü" (sigmoid), "Sudeck noktası" (son a. sigmoidea ile a. rectalis superior arası), "tamamen intraperitoneal kolon bölümleri" (colon sigmoideum, colon transversum; caecum ve appendix de peritonla sarılıdır).

İşaret 3: İnen kolon ve sol fleksura, damarın zayıf noktası

Colon descendens, flexura coli sinistra'dan sol fossa iliaca'ya inen, kalın bağırsağın en dar lümenli bölümüdür ve arka duvara yapışık, yani sekonder retroperitonealdir; kolonoskop burada uzun, düz bir tünelde ilerler ve tünelin sonunda sol fleksuraya varır. Flexura coli sinistra sağ fleksuradan daha yüksekte ve daha keskin açılıdır; dalağın altında, lig. phrenicocolicum ile diyaframa asılı durur ve kolonoskopist bazen duvarın ötesinden dalağın mavimsi izini görür. Sağ fleksuranın karaciğerin altında ve daha alçakta oluşunu karaciğer yazısında viseral yüz izleri arasında yazmıştım.

Sol fleksuranın sınav değeri damar sınırındadır. A. mesenterica superior'un son kolon dalı olan a. colica media'nın sol dalı ile a. mesenterica inferior'un ilk dalı olan a. colica sinistra'nın çıkan dalı burada buluşur; bu buluşma birçok kişide ince, bazılarında eksiktir ve Griffiths noktası adını taşır. İki büyük arterin sulama alanı arasındaki bu sınır, hipotansiyonda ya da damar tıkanmasında en önce kansız kalan kolon parçasıdır; iskemik kolit sorusunun anatomik cevabı sol fleksuradır. Aynı bölge parasempatik sınır olarak da sorulur: n. vagus'un alanı colon transversum'un son üçte birinde biter, gerisini nn. splanchnici pelvici alır ve bu geçiş noktasına Cannon-Böhm noktası denir.

Sınav kalıbı: "kalın bağırsağın en dar bölümü" (colon descendens), "Griffiths noktası" (a. colica media sol dalı ile a. colica sinistra çıkan dalı arası, sol fleksura), "iki mezenterik arter arasındaki sulama sınırında kalan kolon bölümü" (flexura coli sinistra), "lig. phrenicocolicum'un asıldığı yapı" (flexura coli sinistra; dalağın alt kutbunu taşır).

İşaret 4: Transvers kolon, omentumun asılı olduğu köprü

Colon transversum, sağ fleksuradan sol fleksuraya karnı boydan boya geçen, kalın bağırsağın en uzun ve en hareketli bölümüdür; mesocolon transversum ile arka duvara asılıdır ve bu mezonun kökü pankreasın ön yüzü boyunca ilerler. Kolonoskopist transversuma girdiğinde lümenin üçgen biçimini görür, çünkü üç taenia burada duvarı üç köşeden çeker; bu üçgen, transversumun kendi endoskopik imzasıdır. Omentum majus, midenin büyük kurvaturundan sarkıp colon transversum'un ön yüzüne yapışır; bu yüzden cerrah omentumu kaldırdığında transversumu ve altındaki bursa omentalis'i bulur. Mezokolon transversumun kökünün pankreas ve duodenumla ilişkisini pankreas yazısında anlattığım için burada tekrar etmiyorum.

Transversumun arteri a. colica media'dır; a. mesenterica superior'dan pankreasın alt kenarının hemen altında çıkar ve mesocolon transversum'un içinde sağ-sol dala ayrılır. Sınav bu arteri iki biçimde sorar: "colon transversum'un arteri" diye doğrudan ve "mesocolon transversum'un içinde seyreden arter" diye dolaylı. Transversumun sol üçte biri son bağırsak kökenlidir; damar payı a. colica sinistra'ya geçer ve bu geçiş, İşaret 3'teki Griffiths noktasının embriyolojik gerekçesidir.

Sınav kalıbı: "en uzun ve en hareketli kolon bölümü" (colon transversum), "mesocolon transversum içindeki arter" (a. colica media), "omentum majus'un yapıştığı kolon bölümü" (colon transversum), "orta bağırsak-son bağırsak sınırının kolondaki yeri" (colon transversum'un distal üçte biri).

İşaret 5: Sağ fleksura ve çıkan kolon, sağ oluk

Colon ascendens, caecum'dan flexura coli dextra'ya yükselen, colon descendens gibi sekonder retroperitoneal bir bölümdür; dış yanında sağ parakolik oluk uzanır ve bu oluk yukarıda karaciğerin altındaki çıkmaza, aşağıda pelvise açılır. Sınav parakolik oluğu bir yol olarak sorar: sağ subfrenik ya da subhepatik bölgede biriken sıvı sağ oluktan pelvise iner, pelviste biriken sıvı da aynı oluktan yukarı çıkabilir; sol oluk ise lig. phrenicocolicum tarafından yukarıda kapatıldığı için aynı serbestliğe sahip değildir. Colon ascendens'in arkasında sağ böbreğin alt kutbu, sağ üreter ve m. quadratus lumborum durur; sağ böbreğin komşuluk listesini böbrek yazısında verdim.

Çıkan kolonun arteri a. colica dextra'dır ve bu arter kolon damarlarının en değişkenidir: birçok kişide a. mesenterica superior'dan doğrudan çıkmaz, a. ileocolica ile ortak gövdeden gelir ya da hiç yoktur. Sınav bunu "kolon arterleri arasında en sık eksik olan" diye sorar. Kolonoskopist için sağ fleksura, karaciğerin ötede görünen koyu izidir; fleksurayı geçince kolon sabit ve düz bir tünele dönüşür ve tünelin sonunda üç şeridin birleştiği yer, yani altıncı işaret görünür.

Sınav kalıbı: "sağ parakolik oluğun bağladığı boşluklar" (subhepatik-subfrenik boşluk ile pelvis), "colon ascendens'in arka komşulukları" (sağ böbrek alt kutbu, sağ üreter, m. quadratus lumborum, m. iliacus), "en sık eksik olan kolon arteri" (a. colica dextra).

İşaret 6: Caecum, ileoçekal valf ve appendix

Caecum, ileumun kalın bağırsağa açıldığı yerin altında kalan, kalın bağırsağın en geniş lümenli bölümü olan kör kesedir; sağ fossa iliaca'da durur, çoğu kişide her yanı peritonla sarılı ama mezosuz olduğu için yerinde oturur. Kolonoskopist için yolculuğun sonunu iki işaret belirler: ileumun kalın bağırsağa dudak biçiminde açıldığı valva ileocaecalis ve onun biraz altında, üç taenia'nın birleştiği noktada appendix'in küçük ağzı. Üç taenia'nın appendix tabanında birleşmesi yalnız endoskopistin değil cerrahın da kılavuzudur: appendix'in ucu değişken, tabanı sabittir; masada appendix'i bulmak için taenia libera izlenir ve şeridin bittiği yerde taban görünür. Sınav bu ilişkiyi "appendix vermiformis'i bulmak için izlenen yapı" diye sorar.

Appendix'in ucu en sık caecum'un arkasında, retroçekal konumda durur; ikinci sıklıkta pelvise sarkar, daha seyrek olarak ileumun önünde ya da arkasında, ya da caecum'un altında bulunur. Konumu değişken olduğu için apandisitin ağrısı da değişkendir; ama tabanın yüzey izdüşümü sabittir ve klasik McBurney noktasıdır: spina iliaca anterior superior ile göbeği birleştiren çizginin dış üçte biri. Appendix'in kendi mezosu olan mesoappendix, terminal ileum mezenterinin arka yaprağından uzanır ve içinde a. appendicularis taşır. Bu arter a. ileocolica'nın (ya da onun arka çekal dalının) dalıdır ve uç arterdir; apandisitte tıkandığında appendix duvarının hızla nekroza gitmesinin anatomik nedeni budur.

Appendix'in bir de dokusal kimliği vardır: duvarı lenfoid folikülle doludur ve bu yüzden bazı hocalar ona "karın bademciği" der. Ağrının önce göbek çevresinde başlayıp sonra sağ alt kadrana inmesi, orta bağırsak organı olarak T10 seviyesine yansıyan visseral ağrının parietal peritona geçmesiyle açıklanır; bu mekanizmayı karın yazısında dermatom cetvelinde yazmıştım.

Sınav kalıbı: "appendix'i bulmak için izlenen yapı" (taeniae coli, özellikle taenia libera), "appendix'in en sık konumu" (retroçekal), "a. appendicularis'in kaynağı" (a. ileocolica), "McBurney noktası" (SIAS-göbek hattının dış üçte biri), "kalın bağırsağın en geniş bölümü" (caecum).

Kolonoskopun ters yolculuğu: rektumdan caecum'a altı işaret ve iki mezenterik arterin sulama sınırlarıŞematik kolon çerçevesi. Hastanın sağı görselin solundadır. Sağ kolon (caecum, appendix, ascendens, transversumun üçte ikisi) a. mesenterica superior alanı olarak vurgu renginde; sol kolon (transversumun son üçte biri, descendens, sigmoid, rektumun üstü) a. mesenterica inferior alanı olarak nötr renkte. Sol fleksurada Griffiths noktası, sigmoid-rektum geçişinde Sudeck noktası işaretli. Altı işaret numaralanmış: 1 rektosigmoid köşe, 2 sigmoid ve üreter, 3 inen kolon ve sol fleksura, 4 transvers kolon, 5 sağ fleksura ve çıkan kolon, 6 caecum-valf-appendix.Kolonoskopun ters yolculuğu: altı işaret, iki arter alanıŞematik; hastanın sağı görselin solunda. Kırmızı: a. mesenterica superior alanı · Gri-mavi: a. mesenterica inferior alanıSMA | IMA sınırıGriffiths noktası (sol fleksura)Sudeck noktası (son a. sigmoidea – a. rectalis superior)1Rektosigmoid köşe: taenia'lar biter2Sigmoid: mezo kökünde sol üreter3İnen kolon: en dar lümen4Transvers: a. colica media, üçgen lümen5Çıkan kolon: sağ oluk6Caecum · valf · appendixterminal ileumKaynak: standart anatomi ders kitapları; şematik, ölçekli değildirsmtanatomi.com

Kolonoskopun ulaşamadığı yer: ince bağırsak

İnce bağırsak, pylorus'tan valva ileocaecalis'e kadar uzanan, duodenum, jejunum ve ileum olmak üzere üç bölümden oluşan ve sindirimin asıl emilim işini yapan kanaldır; kolonoskop valfi geçip terminal ileumun yalnız son birkaç santimini görür, gerisi ayrı bir yolculuktur. Terminal ileum bile sınav için değerlidir: antimezenterik duvarında toplanan Peyer plakları ince bağırsağın en yoğun lenfoid dokusudur ve "ileumu jejunumdan ayıran özellik" sorusunun ilk cevabıdır.

Jejunum ile ileumun ayrımı, sınavın en sevdiği ince bağırsak sorusudur ve masada iki bağırsak parçasını eline alan öğrencinin de ilk sorusudur. Jejunum ince bağırsağın üst beşte ikisidir; duvarı kalın, lümeni geniş, plicae circulares'i sık ve yüksektir, mezenteri az yağlıdır ve damarlar arasında saydam pencereler görünür, arkadları az sıralı, vasa recta'ları uzundur. İleum alt beşte üçtür; duvarı ince, plicae'sı seyrek, mezenteri yağlı ve penceresizdir, arkadları çok sıralı, vasa recta'ları kısadır ve Peyer plakları vardır. Bu tabloyu ezberlemek yerine bir mantıkla tutun: jejunum emilimin ağır işini yaptığı için her şeyi büyük ve kalın, ileum ise savunma organı gibi çalıştığı için lenfoid ve ince yapılmıştır.

İkisini birden taşıyan mesenterium'un kökü, sınavın ikinci ince bağırsak sorusudur. Kök, flexura duodenojejunalis'ten, yani ikinci lomber vertebranın solundan başlar ve sağ sakroiliak ekleme doğru çapraz iner; yaklaşık on beş santimetrelik bu yapışma çizgisi yolda duodenumun yatay bölümünü, aorta abdominalis'i, v. cava inferior'u, sağ üreteri, sağ m. psoas major'u ve sağ gonadal damarları çaprazlar. "Mesenterium kökünün çaprazladığı yapılar" listesi budur ve listenin başındaki duodenum, bizi ince bağırsağın en çok sorulan bölümüne götürür.

Duodenum: dört bölüm, dört komşuluk sorusu

Duodenum, pylorus'tan flexura duodenojejunalis'e kadar pankreas başını C harfi gibi saran, yaklaşık yirmi beş santimetrelik ve ilk birkaç santimi dışında retroperitoneal olan ince bağırsak bölümüdür; sınav duodenumu neredeyse hiç "nedir" diye sormaz, dört bölümünün her birinin arkasından ve önünden geçen yapıları sorar. Dört bölümü omurgaya oturtarak başlayın: pars superior L1 hizasında, pars descendens L2-L3 boyunca, pars horizontalis L3'te, pars ascendens L3'ten L2'ye yükselir.

Pars superior'un ilk iki üç santimi intraperitoneal ve mezolu tek parçadır; radyologların ampulla ya da bulbus dediği bu bölüm lig. hepatoduodenale ile asılıdır ve arkasında ductus choledochus, v. portae ile a. gastroduodenalis durur. Arka duvar ülserinin a. gastroduodenalis'i aşındırıp masif kanamaya yol açması, ön duvar ülserinin ise perfore olup serbest hava vermesi bu komşuluğun klinik karşılığıdır ve TUS "duodenum arka duvar ülserinin aşındırdığı arter" diye sorar. Pars descendens'in arka-iç duvarında papilla duodeni major ve onun biraz üstünde papilla minor açılır; papillanın ön-orta-son bağırsak sınırı olduğunu karın yazısında, Wirsung-Santorini düzenini pankreas yazısında anlattım. Bu bölümün arkasında sağ böbreğin hilumu, sağ renal damarlar ve sağ üreter, önünde ise mesocolon transversum'un kökü geçer; kök, pars descendens'i supra ve infrakolik ikiye böler.

Pars horizontalis, ince bağırsağın en çok sorulan kıskacıdır: önünden a. ve v. mesenterica superior iner, arkasında aorta ile v. cava inferior durur. Aorta ile a. mesenterica superior arasındaki açı daralınca duodenumun bu bölümü sıkışır; sınav bunu "a. mesenterica superior ile aorta arasında sıkışan yapı" diye sorar ve seçeneklerde v. renalis sinistra'yı da koyar, çünkü aynı kıskaçta o da vardır. Pars ascendens kısa bir yükselişle flexura duodenojejunalis'te biter; fleksurayı diyaframın sağ crus'una bağlayan m. suspensorius duodeni, yani Treitz bağı, klinikte üst ile alt sindirim sistemi kanamasının sınırıdır. Fleksuranın solundaki paraduodenal çukurun plica'sında v. mesenterica inferior seyreder; bu çukura giren bir bağırsak halkası iç fıtık yapar ve cerrah çukuru genişletirken bu veni korumak zorundadır.

Sınav kalıbı: "duodenumun intraperitoneal bölümü" (pars superior'un ilk kısmı), "duodenum arka duvar ülserinin aşındırdığı arter" (a. gastroduodenalis), "pars descendens'in arka komşuluğu" (sağ böbrek hilumu, sağ renal damarlar, sağ üreter), "a. mesenterica superior ile aorta arasında sıkışan yapılar" (duodenum pars horizontalis, v. renalis sinistra), "Treitz bağının yapıştığı yer" (flexura duodenojejunalis; sağ crus'tan gelir).

Meckel divertikülü: ileumda unutulmuş bir kanal

Meckel divertikülü, embriyodaki vitellus kesesini orta bağırsağa bağlayan ductus omphaloentericus'un bağırsak ucunda kapanmadan kalması sonucu ileumun antimezenterik kenarında oluşan gerçek divertiküldür; sindirim kanalının en sık doğumsal anomalisidir ve sınavın "ikiler kuralı" ile sorduğu tek yapıdır. Kural şöyle: toplumun yaklaşık yüzde ikisinde bulunur, valva ileocaecalis'e yaklaşık iki ayak yani altmış santim uzaklıktadır, yaklaşık iki inç uzunluğundadır ve içinde iki tip ektopik mukoza, mide ve pankreas dokusu bulunabilir. Ektopik mide mukozası asit salgılayıp komşu ileumu ülserleştirdiği için çocukta ağrısız kanamanın klasik anatomik nedenidir; bu kadarı sınav için yeter, tedavisi bizim konumuz değil.

"Antimezenterik kenar" ifadesini sınavda ayrı bir tuzak olarak tutun: Meckel divertikülü mezenterin karşı kenarındadır, çünkü vitellin kanal bağırsağın mezosuz yüzünden çıkmıştır; Peyer plakları da aynı antimezenterik kenarda toplanır. Sınav "ileumun antimezenterik kenarında bulunan" dediğinde iki cevap birden akla gelmelidir.

Bağırsak embriyolojisi: halkanın dönüşü ve dönmeyen halka

Orta bağırsak, altıncı haftada karın boşluğuna sığmayıp göbek kordonunun köküne fıtıklaşan, a. mesenterica superior'u eksen alarak saat yönünün tersine toplam iki yüz yetmiş derece dönen ve onuncu haftada karna geri dönen bağırsak halkasıdır; dönüşün doksan derecesi fıtık sırasında, yüz seksen derecesi geri dönüşte olur. Dönüşün sonunda caecum sağ üst kadrana yerleşir, sonra sağ fossa iliaca'ya iner ve iniş sırasında colon ascendens uzar. Sınav bu hikâyeyi üç biçimde sorar: dönüşün ekseni (a. mesenterica superior), dönüşün yönü ve derecesi (saat yönünün tersine iki yüz yetmiş) ve halkanın geri dönüş haftası (onuncu hafta).

Halka dönmezse ya da eksik dönerse malrotasyon olur: caecum yerine oturmaz, onu arka duvara bağlamaya çalışan periton bantları, yani Ladd bantları, duodenumun önünden geçip onu sıkıştırır ve dar mezenter kökü etrafında ince bağırsak volvulusu gelişebilir. Halka geri dönmezse omfalosel, karın duvarı kapanmazsa gastroşizis olur; ikisinin farkı bir cümledir: omfaloselde bağırsak göbek kordonunun zarıyla sarılıdır, gastroşiziste çıplaktır. Orta bağırsak dönüşünün periton yaprakları üzerindeki izini, hangi organın neden sekonder retroperitoneal olduğunu ve bursa omentalis'in nasıl oluştuğunu periton ve embriyoloji destekli e-kitapta tek şemaya oturttum; kolon yazısında dönüşün kendisi yeter.

Son bağırsak ayrı bir hikâyedir. Kloaka, septum urorectale ile öne sinus urogenitalis, arkaya rektum ve anal kanalın üst bölümü olarak ikiye ayrılır; anal kanalın alt bölümü ektodermden gelen proctodeum'dur ve iki kökenin buluştuğu çizgi pelvis yazısındaki linea pectinata'dır. Kolonun sinir hücreleri ise bağırsağın kendisinden değil nöral kresten gelir; kraniyokaudal yönde göç eden bu hücreler son bağırsağa ulaşamazsa aganglionik bir segment kalır ve bu segment en sık rektosigmoiddedir. Sınav Hirschsprung hastalığını "nöral krest göçünün tamamlanmadığı" ve "aganglionik segmentin en sık bulunduğu yer" biçiminde sorar; embriyolojik kökeni bilmek iki soruyu birden çözer.

Kolon ve ince bağırsak sınavda hangi kalıplarla sorulur?

Kolon ve ince bağırsak soruları TUS'ta ve tıp 2 sindirim kurulunda beş kalıpta gelir; her kalıp yukarıdaki işaretlerden birine oturur.

  1. Arter kaynağı kalıbı: "X bölümünün arteri" ya da "X arterinin dalı". Sağ kolon ve ince bağırsak a. mesenterica superior'dan (aa. jejunales-ileales, a. ileocolica, a. colica dextra, a. colica media), sol kolon a. mesenterica inferior'dan (a. colica sinistra, aa. sigmoideae, a. rectalis superior) beslenir; a. appendicularis a. ileocolica'nın dalıdır.
  2. Zayıf nokta kalıbı: "Griffiths noktası" sol fleksura, "Sudeck noktası" sigmoid-rektum geçişi; ikisi de anastomozun ince ya da eksik olduğu yerdir, karın yazısındaki a. marginalis bu iki noktada zayıflar.
  3. Periton ilişkisi kalıbı: transversum ve sigmoid mezolu ve intraperitoneal; ascendens ve descendens sekonder retroperitoneal; caecum sarılı ama mezosuz; duodenumun ilk bölümü dışında tümü retroperitoneal.
  4. Komşuluk kalıbı: sigmoid mezokolon kökünde sol üreter, colon ascendens arkasında sağ üreter ve böbrek, pars horizontalis'in önünde a. mesenterica superior, pars superior'un arkasında a. gastroduodenalis.
  5. Ayırt edici özellik kalıbı: kalın bağırsak için taenia-haustra-appendices üçlüsü ve bunların rektumda yokluğu; jejunum-ileum için duvar, plica, arkad, vasa recta, yağ ve Peyer plakları; Meckel için antimezenterik kenar ve ikiler kuralı.

Bu beş kalıbı beş çalışma kartına yazıp aralıklı tekrar düzeniyle döndürün; kolon anatomisi konu olarak uzun görünür ama sınavın sorduğu çekirdek bu kadardır. TUS hazırlığında sindirim sisteminin genel yerini ve tekrar ritmini TUS anatomi nasıl çalışılır yazısında kurdum; kolonu o düzenin içinde bir haftalık bir konu olarak düşünün, daha fazlasını hak etmez.

Kolon anatomisi pdf arayan öğrenciye kısa not

Kolon anatomisi PDF'leri genellikle genel cerrahi kaynaklarından üretilmiştir ve cerrahın ihtiyacı olan uzunluk, rezeksiyon sınırı ve lenf düğümü istasyonu bilgisine ağırlık verir; sınav öğrencisinin ihtiyacı olan işaret-komşuluk-arter zinciri o metinlerde dağınıktır. Bir PDF'i açtığınızda önce altı işareti kendi elinizle kenara yazın, metni bu iskelete asın; kolon uzunluklarını ezberlemeye çalışmayın, kaynaklar birbirini tutmaz ve sınav sormaz. Cerrahi bakışı görmek isteyenler için turkcerrahi.com'un kolon anatomisi sayfası iyi bir başlangıçtır; ince bağırsağın bölümleri, duvar katları, kanlanması ve malformasyonları için ise Türkiye Klinikleri'ndeki İnce Bağırsak Anatomisi derlemesi derli toplu bir Türkçe kaynaktır.

Konuyu tahtada çizerek, kolonoskopun ters yolculuğunu adım adım izleyerek dinlemek isteyen tıp 1-2 öğrencisi için sindirim ve ürogenital sistem paketinde kolon ve ince bağırsak bu sırayla anlatılıyor; TUS adayı için aynı konu TUS paketinde karın bloğunun içinde yer alıyor. Anlatım biçimini önce görmek isteyenler ücretsiz demo paketiyle başlayabilir.

Sık Sorulan Sorular

Kolonun bölümleri nelerdir ve hangileri intraperitonealdir?

Kalın bağırsak caecum ve appendix vermiformis, colon ascendens, flexura coli dextra, colon transversum, flexura coli sinistra, colon descendens, colon sigmoideum, rektum ve anal kanaldan oluşur. Colon transversum ile colon sigmoideum kendi mezolarıyla asılı ve tamamen intraperitonealdir; caecum ve appendix de peritonla sarılıdır ama caecum genellikle mezosuzdur. Colon ascendens ve descendens sekonder retroperitonealdir, rektumun üst bölümü yalnız önden ve yanlardan peritonla örtülür, alt bölümü peritonsuzdur.

Griffiths ve Sudeck noktası nedir?

İkisi de kolon kanlanmasının zayıf noktalarıdır. Griffiths noktası sol fleksurada, a. mesenterica superior'un dalı a. colica media'nın sol dalı ile a. mesenterica inferior'un dalı a. colica sinistra'nın çıkan dalı arasındaki anastomozun ince ya da eksik olduğu yerdir; iki büyük arterin sulama sınırı olduğu için iskemik kolitin en sık yeridir. Sudeck noktası ise son a. sigmoidea ile a. rectalis superior arasındaki bağlantının zayıf olduğu rektosigmoid geçiştir ve a. mesenterica inferior yüksekten bağlandığında rektumun üst bölümünün kanlanması için önem taşır.

Jejunum ile ileum birbirinden nasıl ayırt edilir?

Jejunum ince bağırsağın üst beşte ikisidir; duvarı kalın, lümeni geniş, plicae circulares'i sık ve yüksek, mezenteri az yağlı ve pencereli, arkadları az sıralı, vasa recta'ları uzundur. İleum alt beşte üçtür; duvarı ince, plicae'sı seyrek, mezenteri yağlı ve penceresiz, arkadları çok sıralı, vasa recta'ları kısadır ve antimezenterik kenarında Peyer plakları bulunur. Aralarında keskin bir sınır yoktur, geçiş kademelidir.

Appendix vermiformis nerede bulunur ve arteri hangisidir?

Appendix, caecum'un arka-iç duvarına, valva ileocaecalis'in biraz altına, üç taenia coli'nin birleştiği noktada açılır; tabanının yüzey izdüşümü spina iliaca anterior superior ile göbeği birleştiren çizginin dış üçte birindeki McBurney noktasıdır. Ucu değişkendir ve en sık retroçekal, ikinci sıklıkta pelvik konumdadır. Arteri a. ileocolica'nın dalı olan a. appendicularis'tir; mesoappendix içinde seyreder ve uç arter olduğu için tıkandığında appendix duvarı hızla nekroza gider.


Yayın tarihi: