Kürek kemiği göğüs kafesinin arkasında durur ama ne kaburgalarla ne de omurga ile eklem yapar. Gövdeye uzanan tek kemik bağı, acromion'daki küçük eklemdir: oradan clavicula'ya, clavicula'dan sternum'a geçilir. Kemiği göğüs duvarının üzerinde tutan, kaydıran ve döndüren şey kaslardır. Bu yüzden scapula çalışılırken kenarları, açıları ve çıkıntıları ayrı listeler halinde ezberlemek yerine her izin karşısına bir kas yazmak daha kalıcıdır. Kaynakların saydığı on yedi kasın altısı gövdeden ya da boyundan gelip kemiğe yapışır; on biri kemikten kalkıp kola, ön kola, biri de dil kemiğine gider.
Bu sayımın iki sınırı var. On yedi rakamı m. latissimus dorsi'yi de sayar; oysa bu kasın angulus inferior'dan aldığı birkaç lif herkeste bulunmaz. Scapula'daki her iz de kas izi değildir: incisura scapulae bir sinirin geçidi, processus coracoideus'un kenarları birkaç bağın tutunma yeridir.
Scapula nedir, vücudun neresinde bulunur?
Scapula (kürek kemiği), göğüs kafesinin arka-üst bölümünde 2. ile 7. kaburgaların üzerinde duran, üçgen biçimli, yassı ve çift bir kemiktir. Humerus ile omuz eklemini, clavicula ile art. acromioclavicularis'i kurar ve clavicula ile birlikte kolu gövdeye bağlayan omuz kuşağını oluşturur.
Adı klasik Latincede mala ya da küçük kürek anlamına gelir; Türkçedeki kürek kemiği adı da aynı biçimi anlatır. Kemik tipleri sınıflamasında yassı kemiklerdendir: caput, çıkıntılar ve kalınlaşmış kenarlar süngerimsi kemik içerir, geri kalanı ince bir kompakt kemik tabakasıdır. Fossa supraspinata'nın ortası çoğu insanda ışığa tutulunca yarı saydam görünecek kadar incedir.
Kol gövdenin yanındayken üç nokta omurgaya göre bilinen bir hizada durur. Angulus superior yaklaşık T2 hizasındadır. Spina scapulae'nın iç uçtaki kökü T3'ün, angulus inferior T7'nin diken çıkıntısıyla aynı hizadadır. Kol yana kalktığında angulus inferior göğüs duvarı üzerinde öne doğru kayar; bu hizalar o yüzden kol yanda iken geçerlidir.
Scapula'nın göğüs duvarıyla gerçek bir eklemi yoktur. Kemiğin göğüs duvarı üzerinde kaymasına skapulotorasik eklem denir, ama burada eklem yüzü ve kapsül bulunmaz; kemik kasların arasında kayar. Kolu gövde iskeletine bağlayan tek sinovyal eklem art. sternoclavicularis'tir. Bu eklemleri ve kolun kalkışında scapula ile humerus'un payını omuz anatomisi yazısı anlatıyor.
Kaynaklar scapula'yı iki yüz, üç kenar, üç açı ve üç çıkıntıyla tarif eder. Aşağıdaki tablo her parçayı bir iz ve bir kasla eşleştirir:
| Parça | Latince adı | Üzerindeki iz | Tutunan kas |
|---|---|---|---|
| Ön yüz | facies costalis | fossa subscapularis | m. subscapularis |
| Arka yüz, spina üstü | fossa supraspinata | küçük çukur | m. supraspinatus |
| Arka yüz, spina altı | fossa infraspinata | büyük çukur, dış kenara yakın sırt | m. infraspinatus, m. teres minor, m. teres major |
| Arka yüzdeki çıkıntı | spina scapulae, acromion | iki dudaklı crista, clavicula eklem yüzü | m. trapezius, m. deltoideus |
| Üst kenar | margo superior | incisura scapulae | m. omohyoideus |
| İç kenar | margo medialis | ön ve arka dudak | m. serratus anterior, m. levator scapulae, mm. rhomboidei |
| Dış kenar | margo lateralis | tuberculum infraglenoidale | caput longum m. tricipitis brachii |
| Üst açı | angulus superior | T2 hizası | m. levator scapulae |
| Alt açı | angulus inferior | T7 hizası | m. teres major, bazen m. latissimus dorsi |
| Dış açı | angulus lateralis | cavitas glenoidalis, tuberculum supraglenoidale | caput longum m. bicipitis brachii |
| Kanca | processus coracoideus | tepe, üst yüz, kenarlar | m. pectoralis minor, m. coracobrachialis, caput breve m. bicipitis brachii |
Scapula'ya kaç kas tutunur? Gelen altı, giden on bir
Scapula'ya on yedi kas tutunur. Bunların altısı gövdeden ya da boyundan gelip kemiğe yapışır ve scapula'yı göğüs duvarı üzerinde hareket ettirir; on biri scapula'dan başlar ve humerus'u, ön kolu ya da dil kemiğini hareket ettirir. Kas listesini bu iki yöne ayırmak, hangi kasın kemiği, hangisinin kolu taşıdığını tek bakışta gösterir.
| Yön | Kas | Scapula'daki yeri | Sinir |
|---|---|---|---|
| Gelen | m. trapezius | spina scapulae'nın üst dudağı, acromion'un iç kenarı | n. accessorius (XI) |
| Gelen | m. levator scapulae | angulus superior ve iç kenarın spina üstündeki parçası | n. dorsalis scapulae, C3-C4 dalları |
| Gelen | m. rhomboideus minor | iç kenar, spina kökü hizası | n. dorsalis scapulae |
| Gelen | m. rhomboideus major | iç kenar, spina kökünden angulus inferior'a | n. dorsalis scapulae |
| Gelen | m. serratus anterior | iç kenarın ön dudağı, üst açıdan alt açıya | n. thoracicus longus (C5-C7) |
| Gelen | m. pectoralis minor | processus coracoideus | n. pectoralis medialis |
| Giden | m. deltoideus | spina'nın alt dudağı, acromion'un dış kenarı | n. axillaris |
| Giden | m. supraspinatus | fossa supraspinata'nın iç üçte ikisi | n. suprascapularis |
| Giden | m. infraspinatus | fossa infraspinata'nın iç üçte ikisi | n. suprascapularis |
| Giden | m. teres minor | dış kenarın arka yüzü, üst üçte iki | n. axillaris |
| Giden | m. teres major | angulus inferior'un arka yüzü | n. subscapularis (alt dal) |
| Giden | m. subscapularis | fossa subscapularis | nn. subscapulares |
| Giden | m. latissimus dorsi (her zaman değil) | angulus inferior, birkaç lif | n. thoracodorsalis |
| Giden | m. coracobrachialis | processus coracoideus'un tepesi | n. musculocutaneus |
| Giden | m. biceps brachii | caput longum tuberculum supraglenoidale'den, caput breve processus coracoideus'tan | n. musculocutaneus |
| Giden | m. triceps brachii, caput longum | tuberculum infraglenoidale | n. radialis |
| Giden | m. omohyoideus, venter inferior | üst kenar, incisura scapulae'nın yanı | ansa cervicalis |
Tablodan üç kural çıkar. Birincisi, gelen altı kasın hiçbiri humerus'a ulaşmaz; hepsinin işi scapula'yı göğüs duvarı üzerinde yükseltmek, indirmek, öne itmek, geri çekmek ya da döndürmektir. Sırt anatomisi yazısında "göçmen" dediğimiz beş yüzeysel kastan dördü (m. trapezius, m. levator scapulae ve iki rhomboideus) bu gruptadır; beşincisi m. latissimus dorsi humerus'a gider.
İkincisi, rotator manşetin dört kası, yani m. subscapularis, m. supraspinatus, m. infraspinatus ve m. teres minor, gidenlerin arasındadır. Dördü de scapula'dan kalkar ve omuz ekleminin kapsülünü sararak humerus'un üst ucuna yapışır.
Üçüncüsü, sinir dağılımı da yöne uyar. Giden on bir kastan onu siniri plexus brachialis dallarından alır; tek istisna boyuna giden m. omohyoideus'tur, o ansa cervicalis'ten uyarılır ve infrahyoid kaslar arasında sayılır. Gelen altı kastan beşinin siniri ise boyunda, plexus'un köklerinden ya da bir kafa sinirinden ayrılır: n. dorsalis scapulae C5 kökünden, n. thoracicus longus C5-C7 köklerinden çıkar, m. trapezius'u n. accessorius uyarır. Gelenler arasındaki istisna m. pectoralis minor'dür; siniri fasciculus medialis'ten gelir.
Ön yüz ve arka yüz: çukurları hangi kaslar doldurur?
Scapula'nın kaburgalara bakan ön yüzü tek bir geniş çukurdur, fossa subscapularis; m. subscapularis bu çukuru doldurur. Arka yüzü spina scapulae eşit olmayan iki çukura böler: üstteki küçük fossa supraspinata m. supraspinatus'u, alttaki büyük fossa infraspinata m. infraspinatus'u taşır.
Ön yüzün iç üçte ikisinde dışa ve yukarı uzanan birkaç eğik çizgi bulunur. Bu çizgilere m. subscapularis'in tendon lifleri, aralarındaki yüzeye kas lifleri tutunur; dış üçte bir düzdür ve kasla örtülür. Çukurun iç kenara bakan şeridinde, üst ve alt açıdaki iki küçük üçgen alanla aradaki ince sırt m. serratus anterior'a aittir. Çukurun üst bölümünde kemik bir çizgi boyunca kendi üstüne bükülmüş gibi durur; bu kemer kemiği sağlamlaştırır ve spina ile acromion'a destek olur.
Arka yüzde spina scapulae kemiğin iç beşte dördünü eğik olarak geçer. İç kenarda düz, üçgen bir alanla başlar; m. trapezius'un alt liflerinin tendonu bu alanın üzerinden kayar. Dışa doğru yükselir ve omuz ekleminin üstüne taşan acromion ile biter. Spina'nın arka kenarı, yani crista, iki dudaklıdır: m. trapezius üst dudağa tutunur, m. deltoideus alt dudağın tamamından başlar. İki dudağın arası deri altındadır, bu yüzden spina sırtta elle izlenebilir.
Spina'nın dış kenarı kemiğe yapışmaz; collum scapulae ile arasında incisura spinoglenoidalis kalır ve iki çukuru birbirine bağlar. N. suprascapularis ve a. suprascapularis fossa supraspinata'dan fossa infraspinata'ya bu çentikten geçer. Sinir m. supraspinatus'a dallarını çentikten önce verdiği için, burada sıkışan bir sinir yalnız m. infraspinatus'u zayıflatır.
Fossa infraspinata'nın dış kenara yakın bölümünde, cavitas glenoidalis'in altından iç kenara doğru inen bir sırt vardır. Sırta tutunan fibröz bölme m. infraspinatus'u iki teres kasından ayırır. Sırtla dış kenar arasındaki dar şeridin üst üçte ikisine m. teres minor, alt üçte birlik geniş alanına m. teres major tutunur. Dar şeridin ortasını a. circumflexa scapulae'nın oluğu çaprazlar; arter fossa axillaris arka duvarındaki üçgen aralıktan buraya dolanır.
Acromion neden bazen ayrı bir kemik gibi görünür?
Acromion omzun tepesidir ve omuz ekleminin üstüne bir saçak gibi uzanır. İç kenarının ortasında clavicula ile eklem yapan küçük oval bir yüz bulunur; dış kenarındaki üç dört tüberkülden m. deltoideus başlar, iç kenarına m. trapezius tutunur. Ucuna lig. coracoacromiale yapışır; acromion, bu bağ ve processus coracoideus birlikte humerus başının üstünde bir kemer kurar ve m. supraspinatus tendonu bir bursayla bu kemerin altından geçer.
Acromion'un alt yüzü herkeste aynı biçimde değildir. Yaygın bir sınıflama onu düz, kıvrık ve çengel olmak üzere üç tipe ayırır; Wikipedia'da aktarılan bir çalışmada rotator manşet yırtıklarının çoğu çengel tipteki omuzlarda görülmüştür. Bu ilişki omuz sıkışma sendromunun anatomik yüzüdür; ayrıntısı omuz yazısında.
Acromion ayrı merkezlerden kemikleşir. Wikipedia'daki tarife göre uçtaki üç merkez 15-18 yaşlarında kaynaşır, taban parçası spina ile daha erken birleşir. Kişilerin %1-15'inde bu kaynaşma olmaz ve acromion'un ucu ayrı bir kemik olarak kalır: os acromiale. Röntgende kırık hattı gibi görünebilir; Gray's Anatomy 1918 baskısı bile bağ dokusuyla iyileşmiş sanılan bazı acromion kırıklarının aslında hiç kaynaşmamış bir parça olabileceğini yazar. Scapula'nın tamamı yedi ya da daha çok merkezden kemikleşir ve parçaların kaynaşması 25 yaşa kadar sürebilir.
Üç kenar ve üç açı: hangisi ince, hangisi kalın?
Scapula'nın üç kenarından margo superior en kısa ve en ince, margo medialis en uzun, margo lateralis en kalın olanıdır. Üç açıdan angulus superior T2, angulus inferior T7 hizasındadır; angulus lateralis ise kemiğin en kalın parçasıdır ve omuz ekleminin yuvası olan cavitas glenoidalis'i taşır.
Margo superior angulus superior'dan processus coracoideus'un köküne uzanan kısa, ince ve hafif çukur kenardır. Dış ucundaki derin, yarım daire biçimli çentik incisura scapulae'dır; çentiğin dış duvarını coracoid'in kökü yapar. Lig. transversum scapulae superius çentiğin üstünü kapatıp onu bir deliğe çevirir. N. suprascapularis bu delikten, yani bağın altından geçer; a. suprascapularis çoğu kişide bağın üstünden aşar. Akılda tutmak için bağı bir köprü gibi düşünün: damar köprüden, sinir dereden geçer. Bağ bazı kişilerde kemikleşir ve çentik tam bir kemik deliğine dönüşür. Sinirin sıkışabildiği ve klinikte uyuşturulabildiği yer de burasıdır. Çentiğin hemen yanına m. omohyoideus'un alt karnı tutunur.
Scapula'nın arka yüzündeki damarlar burada bir ağ kurar: a. suprascapularis, a. circumflexa scapulae, a. circumflexa humeri posterior ve iç kenar boyunca inen a. transversa colli dalı birbirine bağlanır. A. subclavia ile a. axillaris arasındaki bu yan yolu a. subclavia dalları yazısı anlatıyor.
Margo medialis omurgaya paralel uzandığı için vertebral kenar da denir; üç kenarın en uzunudur ve spina kökünün üstündeki parçası alttaki parçayla geniş bir açı yapar. Bu kenara dört kas tutunur. Ön dudağa üst açıdan alt açıya kadar m. serratus anterior yapışır. Arka tarafta yukarıdan aşağıya m. levator scapulae spina kökünün üstüne, m. rhomboideus minor kökün hizasına, m. rhomboideus major kökün altına tutunur.
Margo lateralis cavitas glenoidalis'in alt kenarından angulus inferior'a, koltuk altına doğru iner; bu yüzden aksiller kenar adını da taşır. Üç kenarın en kalınıdır. Hemen cavitas glenoidalis'in altındaki yaklaşık 2,5 cm'lik pürüzlü alan tuberculum infraglenoidale'dir; m. triceps brachii'nin uzun başı buradan başlar. Uzun baş, teres minor ve teres major'un arasından geçerken koltuk altının arka duvarındaki aralıkları ayırır; n. axillaris bu aralıklardan dörtgen olanı kullanır.
Angulus superior üst ve iç kenarın birleştiği ince, yuvarlak köşedir; m. trapezius onu örter, m. levator scapulae'nın birkaç lifi buraya tutunur. Angulus inferior iç ve dış kenarın birleştiği kalın, pürüzlü en alt noktadır; arka yüzüne m. teres major tutunur, m. latissimus dorsi üzerinden kayar ve sık sık birkaç lifini buradan alır. Bu açıdan geçen dikey çizgiye linea scapularis denir.
Angulus lateralis kemiğin en kalın parçasıdır ve caput scapulae diye de anılır. Üzerindeki cavitas glenoidalis armut biçimlidir: altta geniş, üstte dardır ve dikey çapı en uzun çapıdır. Yüzü dışa, öne ve hafifçe yukarı bakar; kenarlarına tutunan labrum glenoidale yuvayı derinleştirir. Yuvanın tepesindeki tuberculum supraglenoidale m. biceps brachii'nin uzun başının, altındaki tuberculum infraglenoidale m. triceps brachii'nin uzun başının başlangıcıdır. Yuvayı çevreleyen hafif daralma collum scapulae'dır.
Processus coracoideus: küçük kancaya neden bu kadar yapı tutunur?
Processus coracoideus, collum scapulae'nın üst bölümünden önce yukarı ve içe, sonra öne ve dışa kıvrılan kalın bir çıkıntıdır; clavicula'nın orta ve dış üçte birlerinin birleştiği yerin yaklaşık 2 cm altında durur. Üstünü m. deltoideus'un ön kenarı örttüğü için, pectoralis major ile deltoid arasındaki çukurun biraz dışında derinden ele gelir. Bu kancaya üç kas ve dört bağ tutunur.
Adı Yunancada "kuzgun gagası benzeri" demektir. Kas tarafında kural, yazının çerçevesiyle aynıdır: kancaya gelen bir kas, kancadan giden iki kas vardır. M. pectoralis minor kaburgalardan gelip üst yüzüne ve iç kenarına yapışır. M. coracobrachialis ile m. biceps brachii'nin kısa başı ortak bir tendonla tepeden başlar ve kola iner. M. subscapularis kancanın yükselen kökünün önünden geçer ama ona tutunmaz.
Bağ tarafında dört ad vardır. Lig. coracoclaviculare iki parçalıdır: kökün iç yanındaki pürüze lig. conoideum, üst yüzdeki sırta lig. trapezoideum tutunur ve ikisi clavicula'nın alt yüzüne gider. Lig. coracoacromiale dış kenardan acromion'un ucuna uzanır ve omuz kemerini kurar. Lig. coracohumerale humerus'a, lig. transversum scapulae superius ise kökten incisura scapulae'nın iç ucuna gerilir.
Scapula nasıl hareket eder, kanat skapula hangi sinirden olur?
Scapula göğüs duvarı üzerinde altı hareket yapar: elevasyon, depresyon, retraksiyon, protraksiyon, yukarı rotasyon ve aşağı rotasyon. Bu hareketleri scapula'ya gelen kaslar yapar. M. serratus anterior'u uyaran n. thoracicus longus zedelenince kemiğin iç kenarı göğüs duvarından kalkar ve kanat skapula (scapula alata) ortaya çıkar.
| Hareket | Ne olur | Yapan kaslar |
|---|---|---|
| Elevasyon | omuz silkilir, scapula yükselir | m. trapezius üst lifleri, m. levator scapulae |
| Depresyon | scapula aşağı iner | m. trapezius alt lifleri, m. pectoralis minor |
| Retraksiyon | scapula omurgaya yaklaşır | mm. rhomboidei, m. trapezius orta lifleri |
| Protraksiyon | scapula göğüs duvarında öne kayar | m. serratus anterior, m. pectoralis minor |
| Yukarı rotasyon | cavitas glenoidalis yukarı döner | m. trapezius üst ve alt lifleri, m. serratus anterior |
| Aşağı rotasyon | cavitas glenoidalis aşağı döner | mm. rhomboidei, m. levator scapulae, m. pectoralis minor |
Tablodaki kasların hepsi gelen altı kastandır; giden kaslar scapula'yı değil kolu hareket ettirir. Protraksiyon ile retraksiyonu karıştırmamak için baş harfler işe yarar: PRotraksiyonu Pectoralis minor ve seRratus, ReTraksiyonu Rhomboidler ve Trapezius yapar. Kol yatay düzlemin üstüne ancak yukarı rotasyonla çıkar; kol kalkarken scapula ile humerus'un payını omuz yazısındaki ritim şeması gösteriyor.
Kanat skapula hangi kasın zayıfladığına göre iki yöne kalkar:
- Medial kanatlanma: En sık biçimdir. M. serratus anterior felç olur, iç kenar ve angulus inferior arkaya kalkar. Sinir, n. thoracicus longus'tur; göğüs yan duvarında kasın dış yüzünde yüzeyel seyrettiği için koltuk altı cerrahisinde, örneğin mastektomide zedelenebilir.
- Lateral kanatlanma: N. accessorius zedelenince m. trapezius zayıflar; boyunda lenf nodu biyopsisi tipik nedendir. M. serratus anterior'un çekişine karşı koyan kas zayıfladığı için scapula aşağı düşer ve döner.
- Rhomboid felci: N. dorsalis scapulae hasarında da kanatlanma olur ama serratus felcindekinden daha hafiftir.
Küçük çocuklarda hafif kanat görünümü normal duruş sayılır; daha büyük çocukta ve erişkinde değil. Kasla sarılı olmanın bir sonucu da kırıklarda görülür: scapula kırıkları bütün kırıkların yaklaşık %0,5-1'idir, genellikle yüksek enerjili travmada ve ağır göğüs yaralanmalarıyla birlikte ortaya çıkar. Çevredeki kasların tonusu parçaları çoğu kez yerinde tutar.
Sınavda scapula nasıl sorulur?
Scapula soruları çoğunlukla bir izi bir kasa ya da bir sinire bağlatır: tuberculum infraglenoidale hangi kasın başlangıcıdır, incisura scapulae'dan ne geçer, kanat skapula hangi sinirin hasarıdır. Tıp, diş ve FTR kemik kurulunda bunlara kuru kemikte taraf tayini ve seviye soruları eklenir.
Soruların büyük kısmı altı kalıba iner:
- İz → kas: tuberculum supraglenoidale ve infraglenoidale, processus coracoideus'un üç kası, spina'nın iki dudağı.
- Çentik → sinir ve damar: incisura scapulae'da bağın altı ve üstü; incisura spinoglenoidalis'te yalnız m. infraspinatus'un zayıflaması.
- Seviye: angulus superior T2, spina kökü T3, angulus inferior T7; kemik 2-7. kaburgaların üzerinde.
- Hareket → kas → sinir: protraksiyon için m. serratus anterior ve n. thoracicus longus; elevasyon için m. levator scapulae ve n. dorsalis scapulae.
- Kanat skapula ayrımı: iç kenar kalkıyorsa n. thoracicus longus, scapula düşüp dönüyorsa n. accessorius.
- Taraf tayini: arka yüz size dönükken, yani spina size bakarken, cavitas glenoidalis sağınızdaysa kemik sağ scapula'dır. Kuru kemikte önce spina'yı bulun, sonra cavitas glenoidalis'i dışa ve yukarı, angulus inferior'u aşağı yerleştirin; processus coracoideus öne bakmalıdır.
TUS'ta scapula çoğu zaman tek başına değil, pleksus, koltuk altı ve omuz sorularının içinde gelir; anatomi vize soruları yazısındaki pratik sınav düzeni ise kemik masasındaki kuru scapula'yı doğrudan ilgilendirir.
Sayıdan yapıya provası. Her sayının karşısına o sayıdaki yapıları yazın, sonra cevap anahtarına bakın:
- 2: Scapula'nın eklem yaptığı kemikler.
- 3: Processus coracoideus'a tutunan kaslar.
- 4: Margo medialis'e tutunan kaslar.
- 4: Rotator manşetin scapula'dan kalkan kasları.
- 2: N. suprascapularis'in geçtiği iki çentik.
- T2, T3, T7: Bu hizalardaki üç nokta.
- 6: Scapula'yı hareket ettiren gelen kaslar.
- 1: Scapula'dan boyuna giden tek kas.
Cevap anahtarı: 1) humerus, clavicula. 2) m. pectoralis minor, m. coracobrachialis, caput breve m. bicipitis brachii. 3) m. serratus anterior, m. levator scapulae, m. rhomboideus minor, m. rhomboideus major. 4) m. subscapularis, m. supraspinatus, m. infraspinatus, m. teres minor. 5) incisura scapulae, incisura spinoglenoidalis. 6) angulus superior, spina scapulae kökü, angulus inferior. 7) m. trapezius, m. levator scapulae, m. rhomboideus minor, m. rhomboideus major, m. serratus anterior, m. pectoralis minor. 8) m. omohyoideus.
Scapula nasıl tekrar edilir?
Scapula dört adımda tekrar edilir: önce kendi ya da bir arkadaşınızın sırtında açıları ve spina'yı bulun, sonra kuru kemikte tarafı belirleyin, ardından boş kâğıda üçgeni çizip on yedi kası iki renkle yerleştirin, en son ters kartlarla izden kasa gidin. Her adım bir öncekinin bilgisini başka bir duyuyla tekrarlatır.
- Sırtta elle bulmak. Bir arkadaşınız kollarını yanında tutarken spina scapulae'yı deri altında içten dışa izleyin, acromion'a kadar gidin. Spina'nın iç ucunu omurgaya yatay taşıyıp T3 dikenini, angulus inferior'dan T7 dikenini sayın. Sonra arkadaşınız kolunu yana kaldırsın; angulus inferior'un göğüs duvarında öne kaydığını parmağınızın altında hissedin.
- Kuru kemikte taraf. Masadaki scapula'yı spina size bakacak biçimde tutun; cavitas glenoidalis hangi taraftaysa kemik o tarafındır. Sonra kemiği çevirip ön yüzde fossa subscapularis'i, üst kenarda incisura scapulae'yı, dış açının üstünde ve altında iki tüberkülü gösterin.
- Boş kâğıtta üçgen. Üçgeni arkadan çizin, spina'yı ve acromion'u ekleyin. Gelen altı kası bir renkle, giden on bir kası başka bir renkle tutunduğu yere yazın ve her kasın yanına sinirini ekleyin. Kâğıtta boş kalan iz, tekrar listenizin ilk maddesidir.
- Ters kart. Kartın ön yüzüne yalnız iz adını yazın (tuberculum infraglenoidale, incisura spinoglenoidalis, angulus inferior), arka yüzüne kası, siniri ve sınav cümlesini. Kartları anatomi çalışma kartları yazısındaki aralıklı tekrar düzeniyle döndürün.
Scapula'yı video dersle çalışmak isteyenler için "Clavicula ve Scapula" dersi TUS İçin Anatomi, Tıp 1-2 Giriş: Kemikler ve Eklemler ve FZT 1-2'ler İçin Kemik-Eklem-Kas paketlerinde var. Kemiğe tutunan kasların devamı "Omuz kasları ve Rotator Cuff" dersinde anlatılıyor; bu ders TUS, FZT ve Tıp 1-2'ler İçin Kaslar paketlerinde, ayrıca ücretsiz demo paketinde de bulunuyor; anlatım biçimini önce oradan görebilirsiniz. Konunun TUS içindeki yerini TUS anatomi nasıl çalışılır rehberi özetliyor. İngilizce bir özetle karşılaştırmak için TeachMeAnatomy yüzleri ve tüberkülleri kısa tutuyor, Kenhub on yedi kası sinirleriyle listeliyor.
Sık Sorulan Sorular
Scapula nedir, hangi kemik türüdür?
Scapula (kürek kemiği), göğüs kafesinin arka-üst bölümünde duran, üçgen biçimli, çift bir kemiktir. Yassı kemikler grubundadır ve clavicula ile birlikte omuz kuşağını oluşturur. Üzerinde iki yüz, üç kenar, üç açı ve spina scapulae, acromion ile processus coracoideus çıkıntıları bulunur; on yedi kasa tutunma yeri sağlar.
Scapula hangi omur ve kaburga seviyelerindedir?
Scapula, göğüs kafesinin arka yüzünde 2. ile 7. kaburgaların üzerinde durur. Kol gövdenin yanındayken angulus superior yaklaşık T2, spina scapulae'nın kökü T3, angulus inferior T7 diken çıkıntısı hizasındadır. Kol yana kaldırıldığında angulus inferior göğüs duvarında öne kaydığı için bu hizalar değişir.
Scapula hangi kemiklerle eklem yapar?
Scapula iki kemikle eklem yapar. Cavitas glenoidalis humerus başıyla omuz eklemini (art. humeri), acromion clavicula'nın dış ucuyla art. acromioclavicularis'i kurar. Göğüs duvarıyla gerçek bir eklemi yoktur; skapulotorasik eklem denilen bağlantıda kemik kasların arasında kayar.
Scapula alata nedir, hangi sinirin hasarında görülür?
Scapula alata (kanat skapula), kürek kemiğinin iç kenarının ve alt açısının göğüs duvarından kalkıp kanat gibi dışarı çıkmasıdır. En sık nedeni m. serratus anterior'u uyaran n. thoracicus longus'un hasarıdır. N. accessorius hasarında m. trapezius zayıfladığı için scapula aşağı düşer ve döner; n. dorsalis scapulae hasarında daha hafif bir kanatlanma görülür.