TUS kampında göze geldiğimizde tahtaya bir yüz çizer, sağ gözü dışa ve aşağı bakar hâle getirir, üst kapağı düşürür ve sorarım: "Bu gözde hangi sinir bozuk?" Sınıfın önemli bir kısmı "n. abducens, çünkü göz dışa kaçmış" der. Cevap tam tersidir: n. oculomotorius. Dışa bakan göz, dışa çekenin sağlam kaldığını ve içe çekenin sustuğunu anlatır; düşen kapak da aynı sinirin kasını işaret eder. Bu tek soru, gözün yapı yapı değil kat kat çalışılması gerektiğini gösterir. Göz anatomisi, kemik bir kutunun içine yerleşmiş bir küre ile onu çeviren, kapatan, ıslatan ve besleyen yapıların anatomisidir; kutuyu dıştan içe soyarsanız hepsi yerine oturur.
Kranial sinirler yazısında on iki çiftin çıkış deliklerini ve lif tiplerini verdim; baş-boyun yazısında parasempatik ganglionların dördünü ve fossa pterygopalatina'yı anlattım. Bu yazı o iki listeyi tekrar etmez; orbitanın içine girer ve sinirlerin orada nereye dağıldığını, kasların neyi yaptığını, bulbusun katmanlarını ve kanın nereden gelip nereye gittiğini sırayla kurar. Ders anlatırken tahtaya beş kat çizerim: kemik, kas-sinir, kapak-gözyaşı, bulbus, damar. Yazı da bu sırayla gider.
Göz anatomisi nedir, neyi kapsar?
Göz anatomisi, kafatasının ön yüzünde piramit biçimli kemik bir çukur olan orbitanın duvarlarını ve deliklerini, orbitanın içindeki göz küresini (bulbus oculi) ve onun üç tabakasını, göz küresini hareket ettiren altı kası ve bunları çalıştıran üç kranial siniri, göz kapağı ile gözyaşı aygıtını ve orbitanın damar-sinir ağını inceleyen anatomi bölümüdür. Fakülte müfredatında çoğunlukla nöroanatomi ve duyu organları kurulunda, TUS'ta ise baş-boyun ve kranial sinir sorularının içinde işlenir.
Gözü zor yapan şey yapı sayısı değil, aynı orbitanın üç ayrı açıdan sorulmasıdır: "hangi delikten ne geçer" sorusu, "hangi sinir bozulursa göz nasıl bakar" sorusu ve "hangi yapı hangi embriyolojik yapraktan gelir" sorusu. Beş kat bu üç açıyı sırayla kapatır.
Kat 1: Kemik duvarlar, orbitayı hangi kemikler oluşturur?
Orbita, tabanı önde ve tepesi arkada-içte olan dört yüzlü bir piramittir; üst duvar, alt duvar, iç duvar ve dış duvar olmak üzere dört duvarını yedi kemik kurar: os frontale, os sphenoidale, os zygomaticum, maxilla, os palatinum, os ethmoidale ve os lacrimale. Üst duvarı os frontale ile os sphenoidale'nin ala minor'u, dış duvarı os zygomaticum ile os sphenoidale'nin ala major'u, alt duvarı büyük ölçüde maxilla, iç duvarı ise önden arkaya maxilla'nın processus frontalis'i, os lacrimale, os ethmoidale'nin lamina orbitalis'i ve corpus sphenoidale oluşturur.
Sınav yedi kemiği saydırmaz; kalınlık farkını sorar. İç duvar orbitanın en ince duvarıdır: os ethmoidale'nin lamina orbitalis'i kâğıt inceliğindedir ve eski adı "lamina papyracea"dır; etmoid sinüs enfeksiyonu bu duvardan orbitaya geçer. Alt duvar ise sinüs maxillaris'in tavanıdır ve künt darbede kırılan duvar odur: "blow-out" kırığında göz küresi bütün kalır, taban çöker, orbita içeriği sinüse doğru fıtıklaşır ve m. rectus inferior sıkışır. Öğrenci bunu bilirse hastanın yukarı bakamamasını ve yanağının uyuşmasını kendisi kurar: kas sıkışmıştır, tabandaki canalis infraorbitalis'ten geçen n. infraorbitalis zedelenmiştir. Diş hekimliği öğrencisi için aynı taban maxiller sinüs cerrahisinin üst sınırıdır.
Tepede ve arka duvarda üç geçit vardır ve gözün soru yükünün büyük kısmı bu üçünden çıkar. Canalis opticus, os sphenoidale'nin ala minor'undan geçer; içinden n. opticus ile a. ophthalmica girer. Fissura orbitalis superior, ala minor ile ala major arasındadır; III, IV, VI. kranial sinirler ile n. ophthalmicus'un (V1) üç dalı ve v. ophthalmica superior buradan geçer. Fissura orbitalis inferior, ala major ile maxilla arasındadır; n. infraorbitalis ve n. zygomaticus (V2'nin dalları), a. infraorbitalis ve v. ophthalmica inferior'un plexus pterygoideus'a giden dalı buradan geçer. Çıkış deliği listesinin tamamı kranial sinirler yazısında; burada önemli olan fissura orbitalis superior'un içindeki sıralamadır ve o sıralama bir sonraki kata aittir.
Kat 2: Kaslar ve sinirler, gözü kim çevirir?
Göz küresini altı kas hareket ettirir: dört rectus (superior, inferior, medialis, lateralis) ve iki obliquus (superior, inferior); üst kapağı kaldıran m. levator palpebrae superioris yedinci orbita kasıdır. İnnervasyon kuralı öğrencinin bildiği "LR6 SO4 R3" kalıbıdır: m. rectus lateralis'i n. abducens (VI), m. obliquus superior'u n. trochlearis (IV), geri kalan dördü ile levator'u n. oculomotorius (III) çalıştırır.
Dört rectus kası, orbita tepesinde canalis opticus'u ve fissura orbitalis superior'un iç kısmını çevreleyen tendinöz bir halkadan, anulus tendineus communis'ten başlar; levator ve m. obliquus superior halkanın hemen üstünden ve iç yanından, os sphenoidale'den çıkar. Bu halka sınavın en sevdiği sorudur: fissura orbitalis superior'dan geçen yapıların bir kısmı halkanın içinden, bir kısmı dışından girer. Halkanın içinden n. oculomotorius'un üst ve alt dalları, n. abducens ve n. nasociliaris geçer; halkanın dışından ve üstünden n. trochlearis, n. frontalis, n. lacrimalis ve v. ophthalmica superior geçer. Tuzak, IV ile VI'nın ayrı yerde olmasıdır: ikisi de "küçük" sinirdir ama n. trochlearis halkanın dışında, n. abducens içindedir. Halkanın içinden geçen yapıların hepsinin "koni"nin içine, yani dört rectus kasının arasındaki yağ dolu boşluğa girdiğini düşünürseniz liste ezber olmaktan çıkar: n. optikus'a en yakın seyreden sinirler oradadır.
Orbita tepesinden başlamayan tek göz kası m. obliquus inferior'dur; orbita tabanının ön-iç köşesinden, maxilla'dan doğar ve arkaya-dışa giderek bulbusun alt-dış arka çeyreğine yapışır. M. obliquus superior ise corpus sphenoidale'den çıkar, orbitanın üst-iç köşesindeki kıkırdak makaradan (trochlea) geçip yön değiştirir ve bulbusun üst-dış arka çeyreğine yapışır. Her iki obliquus da bulbusun ekvatorunun arkasına yapışır; bu yüzden çektiklerinde gözü "kendi yönlerine" değil, ters tarafa döndürürler.
Hareketleri ezberlemek yerine bir kural kurun: rectus'lar tek eksende çalışırken superior ve inferior olanlar bulbusa eğik geldiği için ikincil hareket kazanır; obliquus'lar ise adlarının tersine çalışır. M. obliquus superior gözü aşağı, dışa ve içe döndürür (intorsiyon); m. obliquus inferior gözü yukarı, dışa ve dışa döndürür (ekstorsiyon). M. rectus superior yukarı ve içe çeker, m. rectus inferior aşağı ve içe çeker, medialis yalnız içe, lateralis yalnız dışa. Muayenede bu yüzden "H" çizdirilir: adduksiyondaki göz aşağı bakarken m. obliquus superior, yukarı bakarken m. obliquus inferior test edilir; abduksiyondaki gözde ise rectus superior ve inferior tek başına çalışır.
Sınavın felç soruları üç tablodur. N. oculomotorius felcinde levator sustuğu için tam pitozis olur, m. rectus lateralis ve m. obliquus superior sağlam kaldığı için göz dışa ve hafif aşağı bakar; sinirin dış yüzeyinde seyreden parasempatik lifler basıya ilk tutulduğundan pupilla geniştir. N. trochlearis felcinde hasta merdiven inerken çift görür ve başını sağlam tarafa eğer; çünkü m. obliquus superior'un aşağı-içe döndürme görevi kalmıştır. N. abducens felcinde göz içe kayar (esotropya) ve hasta yana bakışta çift görür; VI. sinirin kafa içindeki seyri en uzun olduğundan kafa içi basınç artışında ilk tutulan sinir de odur. Kapağın kaldırılmasında ikinci bir kas daha vardır: m. tarsalis superior sempatik innervasyonlu düz kastır; Horner sendromundaki hafif pitozis ondan, III. sinir felcindeki tam pitozis levator'dan gelir. Bu ayrım TUS'ta "pitozis + miyozis" ile "pitozis + midriyazis" biçiminde sorulur.
Orbita içinde bir de ganglion vardır ve üç köküyle sorulur: ganglion ciliare, n. opticus'un dış tarafında, koninin içinde durur. Parasempatik kökü n. oculomotorius'un alt dalıyla gelir (nucleus Edinger-Westphal), burada sinaps yapar ve nn. ciliares breves ile m. sphincter pupillae ve m. ciliaris'e gider; sempatik kök a. carotis interna çevresindeki pleksustan gelir ve ganglionda sinaps yapmadan geçer; duyusal kök n. nasociliaris'ten gelir ve yine geçer. "Ganglion ciliare'de sinaps yapan tek lif" sorusunun cevabı bu yüzden yalnız parasempatik liftir. Kornea duyusunu taşıyan nn. ciliares longi ise ganglionla ilgisiz, doğrudan n. nasociliaris'in dalıdır.
Kat 3: Kapak, konjonktiva ve gözyaşı, göz nasıl kapanır ve ıslanır?
Göz kapağı dıştan içe deri, gevşek bağ dokusu, m. orbicularis oculi'nin palpebral lifleri, septum orbitale ile tarsus ve en içte palpebral konjonktivadan oluşur. Kapağı kapatan kas m. orbicularis oculi'dir ve n. facialis (VII) tarafından çalıştırılır; kapağı açan kas levator'dur ve III. sinire bağlıdır. Sınav bu ikisini birbirine karşı sorar: göz kapanmıyorsa VII, göz açılmıyorsa III bozuktur. Yüz felcinde kapağın kapanmaması (lagoftalmus) korneayı kurutur; bu yüzden VII felcinde ilk korunan yapı kornea olur.
Konjonktiva, kapağın iç yüzünü döşeyen (palpebral) ve bulbusun ön yüzünü sklera üzerinde örten (bulbar) ince mukozadır; ikisi üstte ve altta fornix'te birleşir. Korneanın üzerine geçmez; kornea epiteli konjonktiva değildir. Bu yüzden konjonktivada bir yabancı cisim fornix'te sıkışır ama korneaya "girmez"; fornix superior'da kalan kirpik, kapak çevrilerek bulunur. Konjonktivanın damarları episkleral damarlarla anastomoz yapar; klinikte konjonktival kızarıklık ile daha derindeki siliyer kızarıklığı ayırmak bu anastomoza dayanır.
Gözyaşı iki aşamalı bir sistemdir: üretim ve boşaltım. Glandula lacrimalis, orbitanın üst-dış ön köşesinde, os frontale'nin fossa'sında oturur ve gözyaşını üst fornix'e döker. Parasempatik lifleri sınav klasiğidir ve "ödünç yol" olarak akılda kalır: lifler n. facialis'in nucleus salivatorius superior'undan çıkar, n. petrosus major ile ganglion pterygopalatinum'a gelir, orada sinaps yapar, sonra V2'nin n. zygomaticus'una biner ve V1'in n. lacrimalis'ine aktarılarak beze ulaşır. Yani göz yaşartan sinir VII'dir, taşıyan sinirler V2 ve V1'dir. Ganglion pterygopalatinum'un baş-boyundaki yerini baş-boyun yazısında bulursunuz; burada bilinecek olan, gözyaşı ve burun mukozasının aynı ganglionu paylaştığıdır.
Boşaltım yolu tek bir çizgidir ve sınav sırasını sorar: gözyaşı kapak kenarının iç ucundaki punctum lacrimale'den girer, canaliculus lacrimalis ile iç kantusun arkasındaki saccus lacrimalis'e gelir, oradan ductus nasolacrimalis ile burnun meatus nasi inferior'una açılır. Ağlayınca burnun akmasının nedeni bu kanaldır. Saccus lacrimalis, os lacrimale ile maxilla'nın oluşturduğu fossa sacci lacrimalis'te durur ve m. orbicularis oculi'nin derin lifleri her göz kırpmada bu keseyi sıkarak pompa görevi görür; yüz felcinde göz kırpma azaldığı için gözyaşı yanaktan taşar. "Gözyaşı yolu burnun hangi meatusuna açılır" sorusunun cevabı meatus inferior'dur; paranazal sinüslerin çoğu meatus medius'a açılır, bu tek istisna gözyaşına aittir.
Kat 4: Bulbus oculi, kürenin üç tabakası ve odacıkları
Göz küresi dıştan içe üç tabakadır: tunica fibrosa, tunica vasculosa ve tunica interna. Tunica fibrosa, arkada beyaz ve sağlam sclera ile önde saydam kornea'dan oluşur; ikisinin birleşim çizgisi limbus'tur. Kornea damarsızdır ve vücudun en yoğun duyusal innervasyonlu dokularından biridir; duyusunu n. ophthalmicus'un n. nasociliaris dalından gelen nn. ciliares longi taşır. Korneaya dokununca kapanan gözün afferenti bu yüzden V1, efferenti VII'dir; kornea refleksi sınavda iki sinirle birlikte sorulur.
Tunica vasculosa, uvea adıyla da anılan orta tabakadır ve üç parçadır: arkada choroidea, ortada corpus ciliare, önde iris. Choroidea, retinanın dış katmanlarını besleyen damar zengini tabakadır ve aa. ciliares posteriores breves ile dolar. Corpus ciliare içinde m. ciliaris ve processus ciliares vardır; processus'lar humor aquosus'u üretir, m. ciliaris ise lensin şeklini değiştirir. Iris, pupillayı çevreleyen renkli diyaframdır ve iki kası ters yönde çalışır: m. sphincter pupillae parasempatik (III, ganglion ciliare üzerinden) uyarıyla pupillayı daraltır; m. dilator pupillae sempatik uyarıyla genişletir. Bu iki kasın embriyolojik kökeni sınavın gözdesidir ve embriyoloji notunda aşağıda.
Bulbusun önü iki odacığa bölünür: kornea ile iris arasındaki camera anterior ve iris ile lens arasındaki camera posterior. Humor aquosus processus ciliares'ten arka kamaraya salgılanır, pupilladan ön kamaraya geçer, kornea ile iris arasındaki iridokorneal açıdaki trabeküler ağdan süzülerek sinus venosus sclerae'ye (Schlemm kanalı) girer ve episkleral venlere boşalır. Bu yolun herhangi bir noktasında direnç artınca göz içi basıncı yükselir; glokomun anatomik mantığı bu yoldur. Sınav yolu sırasıyla sorar: "arka kamara → pupilla → ön kamara → Schlemm kanalı" sırasını bozan seçenek yanlıştır. Lensin arkasındaki büyük boşluk ise camera postrema'dır ve jel kıvamındaki corpus vitreum ile doludur.
Lens, corpus ciliare'ye zonula ciliaris (Zinn lifleri) ile asılıdır. Akomodasyonun mekaniği öğrencinin en çok ters kurduğu şeydir: m. ciliaris kasılınca corpus ciliare'nin halkası daralır, zonula lifleri gevşer ve lens kendi esnekliğiyle kalınlaşır; göz yakına odaklanır. Uzağa bakışta kas gevşer, lifler gerilir, lens yassılaşır. Yani "kas kasılır, lif gevşer, lens kalınlaşır" üçlüsü ters yönlü bir zincirdir. Akomodasyon parasempatik olduğundan III. sinir felcinde yakın görme de bozulur; pupilla genişlemesiyle birlikte sorulur.
Tunica interna retinadır ve iki bölümü vardır: ışığa duyarlı pars optica ile corpus ciliare ve iris'in arkasını döşeyen ışığa duyarsız pars caeca; ikisinin sınırı ora serrata'dır. Retinanın arka kutbunda iki işaret noktası vardır: macula lutea ve ortasındaki fovea centralis, en keskin görmenin yeri, yalnız koni hücreleri taşır; discus nervi optici ise ganglion hücrelerinin aksonlarının toplanıp n. opticus olarak çıktığı, fotoreseptörsüz nokta, yani kör noktadır. A. centralis retinae ve v. centralis retinae discus'tan girer ve çıkar. Işık retinaya ters yönden girer: önce ganglion hücreleri, sonra bipolar hücreler, en dışta koni ve basiller; fotoreseptörler pigment epiteline yaslanır. Retina dekolmanı nöral retina ile pigment epiteli arasında olur; neden orası olduğunu embriyoloji anlatır.
Kat 5: Damar, ven ve görme yolunun başı
Orbitanın arteri tektir: a. ophthalmica, a. carotis interna'nın kavernöz sinüsten çıktıktan sonraki ilk dalıdır ve canalis opticus'tan n. opticus'un altında-dışında orbitaya girer. Dalları bir sırayla akılda tutulur: a. centralis retinae (n. opticus'un içine girip retinayı besleyen uç arter), a. lacrimalis, aa. ciliares posteriores breves ve longae (choroidea ve iris), aa. musculares, a. supraorbitalis, aa. ethmoidales anterior ve posterior, a. supratrochlearis ve a. dorsalis nasi. A. centralis retinae'nin uç arter oluşu sınavın klasiğidir: tıkanırsa retinanın iç katmanları beslenemez, görme ani ve ağrısız kaybolur. A. dorsalis nasi ise a. facialis'in a. angularis'iyle anastomoz yaparak carotis interna-externa arasındaki yüz köprülerinden birini kurar.
Venler orbitanın en klinik konusudur. V. ophthalmica superior, fissura orbitalis superior'dan geçip sinus cavernosus'a dökülür; v. ophthalmica inferior bir dalıyla sinus cavernosus'a, diğer dalıyla fissura orbitalis inferior'dan plexus pterygoideus'a boşalır. Bu venlerin kapağı yoktur ve yüzün v. angularis'i ile bağlantılıdır; burun-üst dudak bölgesindeki bir enfeksiyonun kavernöz sinüs trombozuna yol açabilmesinin anatomik yolu budur. Sınav bunu "yüzün tehlikeli üçgeni" adıyla değil, "v. angularis hangi yolla sinus cavernosus'a bağlanır" biçiminde sorar; cevap v. ophthalmica superior'dur.
Görme yolunun başlangıcı göz anatomisinin sınırıdır ve burada kısaca durulur. N. opticus, aslında periferik bir sinir değil beynin bir uzantısıdır: üç meninks tabakasıyla sarılıdır, subaraknoid aralık gözün arkasına kadar uzanır; kafa içi basınç arttığında discus'un şişmesi (papilödem) bu kılıfın devamlılığından doğar. Retinanın nazal yarısından gelen lifler chiasma opticum'da karşıya geçer, temporal yarının lifleri geçmez; chiasma'ya alttan bası yapan hipofiz kitlesi bu yüzden iki gözün temporal görme alanını düşürür. Işık refleksinin afferent kolu n. opticus, efferent kolu n. oculomotorius'tur; pretektal alan iki tarafa da bağlandığından bir göze tutulan ışık iki pupillayı birden daraltır. Tractus opticus'un ötesi, corpus geniculatum laterale ve radiatio optica, nöroanatomi kurulunun konusudur ve ayrı bir yazıyı hak eder.
Embriyoloji: hangi yapı hangi yapraktan?
Göz üç kaynaktan kurulur ve sınav bu üçlüyü karıştırmaya çalışır. Diensefalonun yan çıkıntısı olan vesicula optica, kadeh biçiminde içe çökerek iki yapraklı optik kadehi yapar: iç yaprak nöral retinayı, dış yaprak pigment epitelini oluşturur; iki yaprak arasındaki embriyonik boşluk erişkinde kapanır ama iki yaprak birbirine sıkıca kaynamaz. Retina dekolmanının nöral retina ile pigment epiteli arasında olmasının nedeni budur. N. opticus da aynı diensefalon uzantısıdır; meninksle sarılı olması bundandır.
Lens, optik vezikülün karşısındaki yüzey ektoderminin kalınlaşıp içe gömülmesiyle oluşur; kornea epiteli de yüzey ektodermidir. Sclera, choroidea, kornea stroması ve orbitanın bağ dokusu çevredeki mezenşimden, büyük ölçüde nöral krest kökenli hücrelerden gelişir. Tuzak sorunun cevabı ise iris kaslarıdır: m. sphincter pupillae ve m. dilator pupillae kas olmalarına rağmen mezodermden değil, optik kadehin kenarındaki nöroektodermden gelişir. "Nöroektoderm kökenli kas" seçeneği bu iki kastır; göz kasları (rectus ve obliquus) ise başın mezoderminden gelir.
TUS ve fakülte sınavı gözü nasıl sorar?
Gözde sınav kalıpları üçtür. Birincisi delik-yapı eşlemesidir: "anulus tendineus communis'in içinden geçmeyen yapı" ya da "fissura orbitalis inferior'dan geçen sinir" biçiminde gelir; cevabı ikinci katın halkasıdır. İkincisi felç tablosudur: göz dışa-aşağı bakıyor ve kapak düşük (III), merdiven inerken çift görme (IV), göz içe kaymış (VI), hafif pitozis ve dar pupilla (sempatik). Üçüncüsü köken ve yol sorusudur: gözyaşı bezine giden parasempatik liflerin hangi ganglionda sinaps yaptığı, ganglion ciliare'de sinaps yapan tek lifin hangisi olduğu, iris kaslarının hangi yapraktan geldiği, humor aquosus'un hangi sırayla aktığı. Bu üç kalıbı ayrı ayrı kartlara işlerseniz gözle ilgili sorunun hangisine ait olduğunu ilk cümlede tanırsınız; kart kurma yöntemi çalışma kartları yazısında.
Peki tıp 1 ya da 2'de göz nerede gelir? Çoğu fakültede nöroanatomi ve duyu organları kurulunda, kranial sinirlerle aynı haftalarda. Pratik sınavda orbita kemikleri ve göz kasları maketten, bulbusun tabakaları ise sığır gözü diseksiyonu ya da kesit maketinden sorulur. Bu kurulun anatomi payı tıp 1-2 nöroanatomi ve duyu paketinde anlatım sırasıyla verilmiştir; TUS adayı için ise göz, TUS anatomi çalışma yönteminde anlattığım baş-boyun bloğunun içinde kranial sinirlerle birlikte tekrar edilir ve TUS Paketi bu bloğu kranial sinir felç tablolarıyla birlikte işler.
Diş hekimliği öğrencisi göze bir üst komşu olarak bakar: orbita tabanı sinus maxillaris'in tavanıdır, n. infraorbitalis o tabandan geçip üst dişlere dal verir (nn. alveolares superiores), fissura orbitalis inferior ile fossa pterygopalatina birbirine açılır. DUS'ta göz sorusu genellikle bu komşuluktan, yani V2'nin yolundan çıkar; DUS Paketi baş-boyun bloğunda orbitayı bu açıdan işler. Fizyoterapi öğrencisi için göz anatomisi derinliği düşük bir konudur; bilinmesi gereken, kranial sinir muayenesinde göz hareketlerinin hangi sinire ait olduğudur.
Göz anatomisi pdf ve çizim arayanlara
"Göz anatomisi pdf" ya da "göz anatomisi çizim" arayan öğrenciye iki öneri. Birincisi, Akademisyen Yayınevi'nin açık erişimli "Görme Organı (Organum Visus) Anatomisi" bölümü, orbita duvarlarından bulbus tabakalarına Latince adlarıyla giden derli toplu bir metindir; bu yazıdaki beş katı orada madde madde bulursunuz. İkincisi, bir göz hastalıkları öğretim üyesinin tıp 1. sınıf için hazırladığı "Göz Anatomisi ve Fizyolojisi" slayt dosyası, bulbus kesitlerini ve kamaraları görselle verir.
Çizim önerim iki şekildir ve ikisi de yukarıdaki şemadan bağımsız elle yapılmalıdır. Birincisi orbita tepesi: bir halka çizin, içine III'ün iki dalını, VI'yı ve n. nasociliaris'i, dışına IV, frontalis, lacrimalis ve v. ophthalmica superior'u yazın; canalis opticus'u halkanın iç üst kenarına oturtun. İkincisi bulbusun sagittal kesiti: önden arkaya kornea, ön kamara, iris, arka kamara, lens, corpus vitreum, retina, choroidea, sclera ve n. opticus; corpus ciliare'yi ve Schlemm kanalını iridokorneal açıya işaretleyin. Her çizim beş dakikadır ve iki sınav kalıbını tek başına kapatır; atlas kullanımı için ayrıca atlas yazısına bakabilirsiniz.
Üç oturumda göz: sıra ve tekrar
Birinci oturumda kemik ve kas katını çalışın: yedi kemik, en ince iki duvar, üç geçit, anulus'un içi ve dışı, altı kas ve LR6 SO4 R3. Bu oturumun sonunda orbita tepesi çizimi elden çıkmalı. İkinci oturumda kapak, gözyaşı ve bulbus katını alın: VII-III karşıtlığı, gözyaşının ödünç yolu ve boşaltım sırası, üç tabaka, kamaralar ve humor aquosus yolu, akomodasyon zinciri; sagittal kesit bu oturumun çizimidir. Üçüncü oturum damar, görme yolunun başı, embriyoloji ve felç tablolarıdır; ganglion ciliare'nin üç kökünü ve iris kaslarının kökenini burada kartlara işleyin.
Tekrar için üç kalıbı üç kart destesine ayırın ve haftada bir gözün üç destesini karıştırıp çekin. Göz, konu olarak küçük ama soru olarak sabittir; katları bir kez doğru kurduysanız tekrarı yarım saati geçmez. Anlatım biçimini görmek isteyen öğrenci ücretsiz demo paketinden kranial sinir ve baş-boyun derslerinin nasıl işlendiğine bakabilir.
Sık Sorulan Sorular
Gözü hareket ettiren kaslar hangileridir, kaç tanedir?
Göz küresini altı kas hareket ettirir: m. rectus superior, m. rectus inferior, m. rectus medialis, m. rectus lateralis, m. obliquus superior ve m. obliquus inferior. Üst kapağı kaldıran m. levator palpebrae superioris orbitanın yedinci kasıdır ama bulbusu hareket ettirmez. M. rectus lateralis'i n. abducens (VI), m. obliquus superior'u n. trochlearis (IV), geri kalan beş kası n. oculomotorius (III) çalıştırır.
Orbitayı hangi kemikler oluşturur ve en ince duvarı hangisidir?
Orbitayı yedi kemik oluşturur: os frontale, os sphenoidale, os zygomaticum, maxilla, os palatinum, os ethmoidale ve os lacrimale. En ince duvar iç duvardır; os ethmoidale'nin lamina orbitalis'i kâğıt inceliğindedir ve etmoid sinüs enfeksiyonu buradan orbitaya geçebilir. Künt darbede en sık kırılan duvar ise sinus maxillaris'in tavanı olan alt duvardır.
Gözyaşı nereye akar, ağlayınca burun neden akar?
Gözyaşı glandula lacrimalis'ten üst fornix'e dökülür, göz kırpmayla iç kantusa süpürülür, punctum lacrimale'den canaliculus lacrimalis'e girer, saccus lacrimalis'te toplanır ve ductus nasolacrimalis ile burnun meatus nasi inferior'una boşalır. Ağlayınca burnun akmasının nedeni bu kanaldır; çok gözyaşı üretildiğinde fazlası burun boşluğuna geçer.
Konjonktiva nedir, korneayı örter mi?
Konjonktiva, göz kapağının iç yüzünü (palpebral konjonktiva) ve göz küresinin ön yüzünde sklerayı (bulbar konjonktiva) örten ince, damarlı mukoza tabakasıdır; iki bölüm üstte ve altta fornix conjunctivae'de birleşir. Korneanın üzerine geçmez; kornea kendi saydam epiteliyle örtülüdür ve damarsızdır. Kapak altına kaçan yabancı cisim bu yüzden fornix'te sıkışır.