A. Vertebralis Nereden Geçer? Kuru Kemikte Arterin İzini Sürmek

  • Ana Sayfa
  • Blog
  • A. Vertebralis Nereden Geçer? Kuru Kemikte Arterin İzini Sürmek
A. Vertebralis Nereden Geçer? Kuru Kemikte Arterin İzini Sürmek

Kemik kurulunun pratik sınavında masaya bazen tek bir boyun omuru konur ve ok, transvers çıkıntıdaki küçük deliği gösterir. Soru kısadır: "Bu delikten hangi damar geçer?" Aynı soru yedinci boyun omurunda sorulduğunda cevap değişir; ok atlasın arka kemerindeki oluğu gösterdiğinde ise soru bir kas üçgenine uzanır. Üç sorunun arkasında aynı arter vardır: a. vertebralis. Her kemikte bu arter başka bir iş yapar.

Kuru kemikte arter yoktur ama yolu kemikte delik, oluk ve geniş bir açıklık olarak kalır. Bu yazı a. vertebralis'i bu izlerden okuyor: hangi omurdan girer, atlasın üstünde nasıl döner, kafaya nereden girer, dallarını nerede verir. Yöntemin bir sınırı var. Arterin kafa içindeki bölümü ve dallarının çoğu kemikte iz bırakmaz; giriş deliği de herkeste aynı değildir. İz, ezberin iskeletini kurar; varyasyonları ve kafa içi dalları ayrıca öğrenmek gerekir.

A. vertebralis nedir, kimin dalıdır?

A. vertebralis, a. subclavia'nın ilk dalı olan, boyun omurlarının transvers çıkıntılarındaki deliklerden yükselip foramen magnum'dan kafa boşluğuna giren ve karşı taraftaki eşiyle pons'un alt kenarında birleşerek a. basilaris'i kuran çift arterdir. Beyni besleyen dört büyük arterin arkadaki ikisidir; beyin sapı ve beyincik kanını bu sistemden alır.

Önde iki a. carotis interna, arkada iki a. vertebralis beynin kanını getirir. İkinci çiftin ve dallarının oluşturduğu arka dolaşıma vertebrobaziler sistem denir; Willis poligonuyla birlikte beyin arterleri yazısında anlatılıyor. Gray's Anatomy'ye göre arter a. subclavia'nın birinci parçasının üst-arka yüzünden çıkar ve çevresinde ganglion cervicale inferius'tan gelen sempatik liflerden bir ağ taşır. Çapı 3-5 mm kadardır (DocCheck). Uzunluğunun yaklaşık dörtte üçü kafatasının dışında kalır; boyun hareketlerine eşlik eden uzun bir yolu vardır.

İki taraf çoğu kez eşit değildir. Wikipedia'da aktarılan bir çalışmada sol arter %54, sağ arter %30 oranında daha kalın bulunmuş, %16'da iki taraf eşit çıkmıştır. Bir tarafın belirgin ince kalması (hipoplazi) %2 ile %25 arasında bildirilir. Görüntüleme raporundaki "sol vertebral arter dominant" ifadesi bu yüzden çoğu kez bir varyasyonu anlatır.

Klinik kaynaklar arteri dört segmente ayırır. Segment sınırları kaynaklar arasında küçük farklar gösterir: Kenhub ve Wikipedia ikinci segmenti C2'nin deliğinde bitirir, DocCheck C1'in deliğinde.

Segment Diğer adı Nereden nereye Kuru kemikteki izi
V1 pars prevertebralis (preforaminal) a. subclavia'dan C6'nın foramen transversarium'una Yok; C7'nin küçük deliği çoğu kez arter taşımaz
V2 pars transversaria (foraminal) C6'dan C2'nin deliğine (bazı kaynaklarda C1) C6-C2 omurlarının foramina transversaria'sı
V3 pars atlantica (ekstradural) C2'nin deliğinden dura mater'in delindiği yere Atlasın arka kemerinde sulcus arteriae vertebralis
V4 pars intracranialis (intradural) Dura mater'den pons'un alt kenarına Foramen magnum; sonrasında kemikte iz yok

Peki "kimin dalı" sorusunda tuzak var mı?

Var, iki yerde. Birincisi taraf farkıdır. Sağ a. subclavia truncus brachiocephalicus'tan, sol a. subclavia doğrudan arcus aortae'dan çıkar; a. vertebralis ise iki tarafta da a. subclavia'nın ilk dalıdır. A. subclavia dalları yazısındaki VIT C ve D ezberinin ilk harfi budur.

İkincisi varyasyondur. Yuan'ın 2016 derlemesine göre sol a. vertebralis'in doğrudan arcus aortae'dan çıkması arterin en sık köken varyasyonudur ve büyük otopsi serilerinde %2,4-5,8 oranında görülür. Bu arterler çoğunlukla sol a. carotis communis ile sol a. subclavia'nın arasından çıkar ve genellikle C6'ya değil, C4 ya da C5'in deliğine girer. Aort anatomisi yazısındaki arcus aortae dalları bu varyasyonla birlikte okunmalı.

Arter hangi omurdan girer? C6'nın deliği, C7'nin boşluğu

Kuru kemikte a. vertebralis'in ilk izi altıncı boyun omurunun foramen transversarium'udur. Arter yedinci omurun transvers çıkıntısının önünden geçer ve çoğunlukla C6'dan kemik kanala girer. C7'nin deliği çoğu kez küçüktür, bazen çifttir, bazen hiç yoktur. Gray's'e göre olağan düzende ne arter ne ven bu delikten geçer; ikisi de transvers çıkıntının önünden uzanır.

Deliğe girmeden önceki bölüm (V1) m. longus colli ile m. scalenus anterior arasında yukarı ve arkaya doğru yükselir. Gray's Anatomy bu bölümün komşularını şöyle sayar: önde v. jugularis interna ile v. vertebralis, önünden çaprazlayan a. thyroidea inferior, sol tarafta ayrıca ductus thoracicus; arkada C7'nin processus transversus'u, truncus sympathicus ve ganglion cervicale inferius. Bu ilişkilerin boyun kesitindeki yeri boyun anatomisi yazısında anlatılıyor.

Kuru omur setinde servikal omuru tanımanın anahtarı foramen transversarium'dur; omurga anatomisi yazısındaki üç soruluk anahtar buradan başlar. Delik C7'de de bulunur ama arter normalde yalnız üst altı omurun deliğinden geçer. Sınavın sevdiği ayrıntı bu yüzden şudur: "A. vertebralis'in girdiği ilk delik hangi omurdadır?" sorusunun cevabı C6'dır, C7 değil.

Kural her kişide aynı işlemez. Gray's, C7'nin deliğinden sol tarafta ara sıra arterin, venin ise iki tarafta da daha sık geçtiğini yazar; bir dipnotta da arterin bazen C5'in deliğine girdiğini, C7'ninkine girdiğinin de görüldüğünü not eder. Arcus aortae'dan çıkan sol arterlerin C4-C5'ten girmesi de aynı esnekliğin parçasıdır. Sınav sorusu "çoğunlukla" diye sorar; cevap C6 olarak kalır.

Delikten deliğe yükselirken arter neye komşudur?

C6'dan C2'ye kadar a. vertebralis, transvers çıkıntılardaki deliklerin üst üste dizilmesiyle oluşan kemik bir kanalda neredeyse dikey yükselir. Bu bölümde (V2) arteri sempatik lifler ve bir ven ağı sarar, spinal sinirlerin gövdeleri arterin arkasında kalır. Kanal boyunca arter her seviyede omurga kanalına küçük dallar verir.

Arteri saran ven ağı boynun alt bölümünde birleşip v. vertebralis'i oluşturur (Gray's). Sempatik lifler ganglion cervicale inferius'tan gelir; DocCheck bu eşlikçi lif demetine n. vertebralis adını verir. Gray's'e göre arter servikal sinir gövdelerinin önündedir: sinir foramen intervertebrale'den çıkıp dışa ilerlerken arterin arkasından geçer.

Bu bölümün dalları rr. spinales'tir. Her biri foramen intervertebrale'den omurga kanalına girer ve ikiye ayrılır. Biri sinir kökleri boyunca medulla spinalis'e ve zarlarına gider. Öbürü omur gövdelerinin arka yüzünde yukarı ve aşağı uzanan anastomoz zincirleri kurar ve omur gövdelerini besler (Gray's). Omuriliğin boyundaki takviye dalları omurilik anatomisi yazısında anlatılan arter düzeninin parçasıdır.

Axis'e gelince yol değişir. Wikipedia'nın axis maddesine göre bu omurun foramen transversarium'u yukarı ve dışa doğru eğik açılır. Arter bu yüzden axis'in üstünde dikey çizgisini bozar ve yukarı-dışa giderek atlasın deliğine ulaşır (Gray's). Bunu görmek için kuru bir axis'in deliğine ince bir tel sokup telin hangi yöne çıktığına bakmak yeter.

Kemik kanal arteri korur, ama kırıldığında ona zarar veren de odur. TeachMeAnatomy, transvers delikleri tutan servikal kırıkları vertebral arter diseksiyonunun nedenleri arasında sayar.

Atlastaki oluk neyin izidir?

Atlasın arka kemerinin üst yüzündeki sulcus arteriae vertebralis, a. vertebralis'in üçüncü bölümünün (V3) yatağıdır. Arter atlasın deliğinden çıkınca massa lateralis'in arkasından dolanır, bu oluğa yatar ve membrana atlantooccipitalis posterior'un altından geçerek omurga kanalına girer. Oluğu arterle birlikte n. suboccipitalis de paylaşır.

Gray's'in tarifi adım adım izlenebilir. Arter atlasın deliğinden m. rectus capitis lateralis'in iç yanında çıkar ve atlasın üst eklem çıkıntısının arkasından geriye kıvrılır; bu sırada C1 sinirinin ön dalı arterin iç yanındadır. Sonra arka kemerin üst yüzündeki oluğa yatar. N. suboccipitalis arter ile arka kemer arasında kalır. Bu bölümü yüzeyden m. semispinalis capitis örter. Wikipedia V3'ü iki parçaya ayırır: C2'den C1'e uzanan dikey parça ve atlasın arkasındaki yatay parça.

Yatay parça trigonum suboccipitale'nin içindedir. Üçgeni üç kas çizer: üst-içte m. rectus capitis posterior major, üst-dışta m. obliquus capitis superior, alt-dışta m. obliquus capitis inferior. Tabanı atlasın arka kemeri ile membrana atlantooccipitalis posterior'dur. İçinde a. vertebralis'in üçüncü bölümü, n. suboccipitalis ve suboksipital ven ağı bulunur (Wikipedia). Kas katmanlarıyla birlikte üçgen, boyun anatomisi yazısının ense bölümünde de anlatılıyor.

Arterin kas dalları (rr. musculares) burada, atlasın eklem çıkıntısının çevresinde çıkar ve derin ense kaslarına gider. Gray's'e göre bu dallar a. occipitalis, a. cervicalis ascendens ve a. cervicalis profunda ile anastomoz yapar. Yani ensede a. carotis externa ile a. subclavia sistemleri a. vertebralis üzerinden birbirine bağlanır.

Peki oluk neden bazı atlaslarda kapalı bir halkaya dönüşür?

Membrana atlantooccipitalis posterior'un oluğun üstünde kemikleşmesi oluğu bir kemik köprüyle örter. Bu köprüye ponticulus posticus, oluşan deliğe foramen arcuatum denir; Kimmerle anomalisi adı da kullanılır. Wikipedia'nın ponticulus maddesi sıklığı nüfusun %3-15'i olarak verir ve kadınlarda daha sık görüldüğünü belirtir; atlas maddesindeki genel sıklık %9,1'dir. Kuru kemikte arka kemerin üstünde kapalı bir halka görürseniz onu ikinci bir foramen transversarium sanmayın: foramen transversarium transvers çıkıntıdadır, bu halka arka kemerin üstündedir.

Baş dönerken bu bölüm neden zorlanır?

Atlasın çevresindeki kıvrım arterin en hareketli bölümüdür. Wikipedia'ya göre vertebral arter diseksiyonlarının çoğu birinci ve ikinci boyun omurları hizasında olur ve kaynak bunu boyun rotasyonunun bu bölgede yarattığı hareketlilikle açıklar. TeachMeAnatomy de arterin başın dönmesi ve geriye atılmasıyla en çok suboksipital üçgendeki bu kıvrımlı yolda gerildiğini yazar. Boyun arter diseksiyonları (karotis ve vertebral birlikte) genç ve orta yaşlı erişkinlerdeki iskemik inmelerin %10-25'inden sorumlu tutulur. Boyun manipülasyonuyla ilişkisi kaynaklarda tartışmalıdır; nedensellik kanıtı yetersiz bulunmuştur.

Foramen magnum'dan sonra arter nereye gider?

A. vertebralis dura mater'i delip foramen magnum'dan kafa boşluğuna girer ve medulla oblongata'nın ön yüzüne doğru içe kıvrılır. Medulla boyunca yükselen iki arter pons'un alt kenarında, sulcus bulbopontinus hizasında birleşir ve tek bir a. basilaris olur. Kemikteki iz foramen magnum'da biter.

Gray's bu bölümün yerini üç komşuyla tarif eder: arter n. hypoglossus ile C1 sinirinin ön kökü arasında, lig. denticulatum'un ilk dişinin altında kalır. Wikipedia'nın aktardığı bir radyoloji çalışmasında kafa içi bölüm yaklaşık 32 mm uzunluğunda ölçülmüştür (sol 32,4 mm, sağ 31,5 mm).

Foramen magnum'dan geçenler sorusunda iki a. vertebralis'in yanında a. spinalis anterior, aa. spinales posteriores ve n. accessorius'un spinal kökü de bulunur. Deliğin içeriği ve hemen yanındaki deliklerden çıkan sinirler oksipital kemik yazısında tablolar halinde.

Birleşme noktası iki n. abducens'in arasına düşer (Wikipedia, "Basilar artery"). N. abducens'in beyin sapından çıktığı pons-medulla sınırı ile a. basilaris'in başlangıcı bu yüzden aynı kesitte aranır. A. basilaris pons'un önündeki orta olukta yükselir ve pons'un üst kenarında iki a. cerebri posterior'a ayrılır (Gray's). Yol üstündeki dalları, aşağıdan yukarı AICA, a. labyrinthi (çoğunlukla AICA'dan çıkar), aa. pontis ve a. superior cerebelli, beyin arterleri yazısındaki tabloda yer alıyor. Wikipedia'ya göre a. basilaris'in tıkanması klasik olarak kilitlenme (locked-in) sendromuna yol açar.

A. vertebralis şeması, önden: a. subclavia'dan çıkan iki arter C7'nin önünden geçer, C6'dan C2'ye omur deliklerinde yükselir, axis'in üstünde dışa kıvrılıp atlasın deliğinden çıkar, atlasın arkasından dolanır, foramen magnum'dan girer ve pons'un alt kenarında a. basilaris'te birleşir; V1-V4 segment sınırları, PICA ve a. spinalis anterior A. vertebralis: kemikteki izi Önden şematik; kesikli: atlasın arkası pons a. basilaris PICA a. spinalis anterior foramen magnum C1 atlas C2 axis C3-C5 C6 giriş C7 boş delik a. subclavia V4 V3 V2 V1 Arter çoğunlukla C6'dan girer; C7'nin deliği çoğu kez boş kalır Kaynak: Gray's Anatomy; Kenhub smtanatomi.com

A. vertebralis'in dalları nelerdir?

A. vertebralis'in dalları iki gruptur: boyunda verilenler ve kafa içinde verilenler. Boyun dalları rr. spinales ile rr. musculares'tir. Kafa içi dalları r. meningeus, a. spinalis posterior, a. spinalis anterior, a. inferior posterior cerebelli (PICA) ve rr. medullares'tir. A. basilaris ise bir dal değil, iki arterin birleşimidir.

Dal Çıktığı yer Seyri Beslediği
Rr. spinales V2, her seviyede Foramen intervertebrale'den omurga kanalına Medulla spinalis ve zarları, omur gövdeleri
Rr. musculares V3, atlasın eklem çıkıntısı çevresi Derin ense kaslarına; a. occipitalis ile anastomoz Derin boyun kasları
R. meningeus Foramen magnum karşısı Fossa cranii posterior'da kemikle dura arasında Dura mater, falx cerebelli
A. spinalis posterior Medulla'nın yanı (çoğu kez PICA'dan) Arka köklerin önünden aşağı iner Omuriliğin arka bölümü
A. spinalis anterior V4'ün sonuna yakın, iki kök İki kök foramen magnum hizasında birleşir, fissura mediana anterior'da iner Omuriliğin ön bölümü, medulla'nın iç bölümü
PICA V4, en büyük dal Medulla'yı dolanır, n. vagus ile n. accessorius kökleri arasından geçer Medulla'nın yan bölümü, beyinciğin alt yüzü, IV. ventrikülün plexus choroideus'u
Rr. medullares V4 ve dalları Kısa, küçük dallar Medulla oblongata

Tabloyu kemikle bağlamak kolaydır. Boyun dalları ya kemik kanalın içinden ya da atlastaki kıvrımın çevresinden çıkar. Kafa içi dalların ilki olan r. meningeus foramen magnum'un karşısında verilir. Kafa içindeki öbür dalların kemikte izi yoktur; onları medulla oblongata'nın yüzüne göre öğrenmek gerekir: önde a. spinalis anterior, yanda PICA, arkaya doğru a. spinalis posterior.

Hangi dalın kapanması hangi tabloyu verir?

PICA ya da a. vertebralis'in tıkanması medulla oblongata'nın yan bölümünü etkiler; lateral medulla (Wallenberg) sendromunun bulguları beyin sapı anatomisi yazısında. A. spinalis anterior medulla düzeyinde kapanırsa medial medulla sendromu ortaya çıkar. Omurilik düzeyinde kapanırsa iki taraflı kortikospinal yol ve spinotalamik yol bulguları görülür, arka kordonlar çoğunlukla korunur (Wikipedia, TeachMeAnatomy). A. subclavia, a. vertebralis'in çıkışından önce daraldığında aynı taraftaki a. vertebralis'te akımın ters dönmesi (subklavyen çalma) a. subclavia yazısında anlatılıyor.

Sınavda a. vertebralis nasıl sorulur?

Sınavlar a. vertebralis'i çoğunlukla bir sayı, bir üçgen ya da bir dal üzerinden sorar: arterin girdiği ilk omur, trigonum suboccipitale'nin içeriği, foramen magnum'dan geçen yapılar, PICA'nın kimin dalı olduğu ve iki arterin hangi seviyede birleştiği. Tıp 1-2 pratik sınavlarında aynı bilgi kuru omur üzerinde, bir delik ya da oluk gösterilerek de sorulabilir.

  • Köken: "Aşağıdakilerden hangisi a. subclavia'nın ilk dalıdır?" ya da "a. vertebralis kimin dalıdır?" Çeldirici olarak a. carotis communis ya da truncus thyrocervicalis konabilir.
  • Giriş: "A. vertebralis'in girdiği ilk foramen transversarium hangi omurdadır?" Cevap C6; C7 tuzaktır.
  • Üçgen: Trigonum suboccipitale'nin sınırları ve içeriği; üçgende a. vertebralis'in üçüncü bölümü ile n. suboccipitalis bulunur.
  • Delik: Foramen magnum'dan geçenler arasında iki a. vertebralis, aa. spinales ve n. accessorius'un spinal kökü vardır.
  • Dal: PICA a. vertebralis'in en büyük dalıdır; a. spinalis anterior iki a. vertebralis'ten gelen iki kökün birleşmesiyle oluşur.
  • Birleşme ve klinik: İki arter pons'un alt kenarında birleşir; Wallenberg sendromu PICA ya da a. vertebralis, kilitlenme sendromu a. basilaris ile eşleşir.

Aşağıdaki sekiz soruyu iki parçalı cevaplayın: önce segment (V1-V4), sonra kuru kemikteki yer (hangi kemik, hangi delik ya da "iz yok").

  1. Arteri önden a. thyroidea inferior çaprazlar.
  2. Rr. spinales foramen intervertebrale'den kanala girer.
  3. Arter axis'in üstünde yukarı-dışa yönelip atlasın deliğine ulaşır.
  4. N. suboccipitalis arter ile kemik arasında kalır.
  5. Bazı kişilerde arterin yatağının üstünde bir kemik köprü bulunur.
  6. R. meningeus falx cerebelli'ye gider.
  7. İki ince kök birleşip fissura mediana anterior'da aşağı iner.
  8. İki arter iki n. abducens'in arasında birleşir.

Cevaplar: 1. V1, iz yok (C7'nin transvers çıkıntısının önü). 2. V2, C6-C2 delikleri hizasında foramina intervertebralia. 3. Kenhub ve Wikipedia'ya göre V3'ün dikey parçası (DocCheck ve Gray's bu kesimi ikinci bölüme katar); axis'in eğik deliği ve atlasın deliği. 4. V3, atlasın arka kemerindeki sulcus arteriae vertebralis. 5. V3, ponticulus posticus ve foramen arcuatum. 6. V4'ün başı, foramen magnum'un karşısı. 7. V4 (a. spinalis anterior), foramen magnum hizası. 8. V4'ün sonu, iz yok (pons'un alt kenarı, clivus'un arkası).

Bu tür kısa soruların sınav kâğıdındaki biçimi anatomi vize soruları yazısında, TUS'a yönelik genel çalışma düzeni TUS anatomi nasıl çalışılır rehberinde.

A. vertebralis nasıl tekrar edilir?

A. vertebralis'i tekrar etmenin en kısa yolu, yolunu kemik üzerinde yeniden kurmaktır: kendi boynunuzda başlangıç seviyesini bulmak, kuru omurlarda delikleri izlemek, boş kâğıtta dört segmenti çizmek ve dalları kartlara yazmak. Aşağıdaki dört adım bu sırayı izler ve her birinde önce ezberden yazıp sonra yazıdaki tabloyla karşılaştırırsınız.

  1. Kendi enseniz. Başınızı öne eğip ensenin alt ucundaki en belirgin çıkıntıyı bulun; çoğu kişide bu C7'nin processus spinosus'udur, bazen C6 ya da T1'inkidir. Arter bu omurun deliğini çoğunlukla boş bırakır ve bir üst omurdan girer.
  2. Kuru omur seti. C7'den C1'e omurları sıraya dizin ve ince bir ipi deliklerden geçirin. İpin axis'in üstünde dışa kaçtığını, atlasta arka kemerin oluğuna yattığını elle görün; varsa foramen arcuatum'u arayın.
  3. Boş kâğıtta şema. Şemayı kapatıp iki arteri a. subclavia'dan a. basilaris'e kadar çizin. Dört segment sınırını işaretleyin, her segmentin yanına bir komşu ve bir dal yazın.
  4. Ters kart. Kartın ön yüzüne dalı, arka yüzüne çıktığı segmenti, beslediği yeri ve kapanınca beklenen tabloyu yazın: "PICA" kartının arkasında "V4, en büyük dal, medulla'nın yan bölümü, Wallenberg" yazsın. Kartları döndürme düzeni anatomi çalışma kartları yazısında.

Arteri videoda izlemek isterseniz "A. subclavia" dersi TUS İçin Anatomi, DUS İçin Anatomi: Baş-Boyun ve Tıp 1-2'ler İçin Solunum ve Dolaşım paketlerinde yer alıyor. "Willis poligonu ve Beyin kanamaları" dersi bu üç paketin yanında Tıp 1-2'ler İçin Nöroanatomi ve Duyu paketinde de var. Ense üçgeni "Boyun üçgenleri ve Ense üçgeni" dersinde anlatılıyor; bu ders TUS, DUS ve FZT 1-2'ler İçin Kemik-Eklem-Kas paketlerinde. Anlatım biçimini önce görmek isteyenler ücretsiz demo paketindeki "Columna vertebralis eklemleri" ve "A. carotis communis ve A. carotis externa" derslerine bakabilir. İngilizce bir özetle karşılaştırmak için TeachMeAnatomy seyri ve dalları kısa tutuyor, Kenhub dört bölümü komşularıyla veriyor.

Sık Sorulan Sorular

A. vertebralis kimin dalıdır?

A. vertebralis, a. subclavia'nın birinci parçasının üst-arka yüzünden çıkan ilk dalıdır. Sağda a. subclavia truncus brachiocephalicus'tan, solda arcus aortae'dan gelir. Büyük otopsi serilerinde kişilerin %2,4-5,8'inde sol a. vertebralis doğrudan arcus aortae'dan çıkar; bu arterler çoğunlukla C6'ya değil C4 ya da C5'in deliğine girer.

A. vertebralis nereden geçer?

A. vertebralis m. longus colli ile m. scalenus anterior arasından yükselir, çoğunlukla C6'nın foramen transversarium'una girer ve C6'dan C1'e kadar boyun omurlarının deliklerinden geçer. Atlastan çıkınca arka kemerin üstündeki olukta trigonum suboccipitale'den geçer, membrana atlantooccipitalis posterior'un altından geçip dura mater'i delerek foramen magnum'dan kafa boşluğuna girer. C7'nin deliğinden olağan düzende ne arter ne ven geçer; ikisi de transvers çıkıntının önünden uzanır.

A. vertebralis'in dalları nelerdir?

Boyun dalları rr. spinales ve rr. musculares'tir. Kafa içi dalları r. meningeus, a. spinalis posterior, a. spinalis anterior, a. inferior posterior cerebelli (PICA) ve rr. medullares'tir. En büyük dalı PICA'dır. İki a. vertebralis pons'un alt kenarında birleşerek a. basilaris'i oluşturur.

A. vertebralis segmentleri nelerdir?

Klinik kaynaklar a. vertebralis'i dört segmente ayırır. V1, a. subclavia'dan C6'nın deliğine kadar uzanır. V2 omur deliklerinin içindedir. V3, C2'nin deliğinden çıkıştan dura mater'in delindiği yere kadar atlasın çevresinde kıvrılır. V4 dura içindedir ve pons'un alt kenarında biter. V2 ile V3'ün sınırını kaynakların bir kısmı C2'ye, bir kısmı C1'e koyar.

Yayın tarihi: