Beyin Sapı Anatomisi Nasıl Çalışılır? Çapraz Felcin Adresini İki Koordinatla Bulmak

  • Ana Sayfa
  • Blog
  • Beyin Sapı Anatomisi Nasıl Çalışılır? Çapraz Felcin Adresini İki Koordinatla Bulmak
Beyin Sapı Anatomisi Nasıl Çalışılır? Çapraz Felcin Adresini İki Koordinatla Bulmak

Vaka sorusu şöyle başlar: sağ göz kapağı düşmüş, sağ göz dışa ve aşağı bakıyor, sağ pupil geniş; sol kol ve sol bacak güçsüz. Bulgular vücudun iki ayrı yarısında. Lezyon iki tane mi? Hayır, tek. Yeri beyin sapında, n. oculomotorius'un çıktığı katta ve motor yolun geçtiği şeritte. Bu iki bilgiyi birleştiren öğrenci soruyu çözer; eponim listesini ezberleyen öğrenci çoğu zaman adla adresi eşleştiremez.

Beyin sapını çalışırken en sık düşülen hata, kitaptaki enine kesitleri birbirinden kopuk resimler gibi ezberlemek, sendrom adlarını da ayrı bir listeye yazmaktır. Kesitler kurul haftasında birbirine karışır, sendromlar kesitlere bağlanmadığı için akılda kalmaz. Bu yazı beyin sapını bir ızgara olarak kuruyor: yukarıdan aşağı üç kat, içeriden dışarı iki şerit. Her lezyon bu ızgarada bir adrestir; adresi bulan, sendromun adını sonra koyar.

Beyin sapı nedir, nerede bulunur?

Beyin sapı (truncus encephali), beyin yarımküreleriyle omurilik arasında uzanan ve yukarıdan aşağıya mesencephalon (orta beyin), pons ve medulla oblongata'dan oluşan beyin bölümüdür. Kafatasının arka çukurunda clivus'un üzerinde durur, arkasında beyincik yer alır. On iki kranial sinirden onu çekirdeklerini burada bulur.

Yukarıda mesencephalon, tentorium cerebelli'nin çentiğinden (incisura tentorii) geçerek diencephalon'a bağlanır; aşağıda medulla oblongata foramen magnum düzeyinde omuriliğe devam eder. Beyin sapıyla beyincik arasında dördüncü ventrikül vardır: ponsun ve medulla oblongata'nın üst yarısının arka yüzü bu boşluğun tabanını, fossa rhomboidea'yı yapar (beyin ventrikülleri yazısında tabanın kabartıları tek tek anlatılıyor). Beyincik beyin sapına üç çift sapla bağlanır: üst sap mesencephalon'a, orta sap ponsa, alt sap medulla oblongata'ya (beyincik yazısında sapların taşıdığı lifler var).

Gelişim açısından mesencephalon orta beyin kesesinden gelir. Arka beyin kesesi (rhombencephalon) ikiye ayrılır: metencephalon pons ile beyinciği, myelencephalon medulla oblongata'yı verir. Türkçe kaynaklarda medulla oblongata'ya bulbus ya da omurilik soğanı da denir. Bazı kaynaklar diencephalon'u da beyin sapına katar; sınavda esas alınan tanım üç bölümlüdür.

Beyin sapının işi üç başlıkta toplanır. Birincisi geçit: beyinden omuriliğe inen motor yollar ve omurilikten yukarı çıkan duyu yolları buradan geçer. İkincisi kranial sinirler: n. oculomotorius'tan (III) n. hypoglossus'a (XII) kadar on sinir beyin sapına bağlanır; n. olfactorius (I) ve n. opticus (II) bağlanmaz. Üçüncüsü yaşamsal merkezler: formatio reticularis içindeki solunum ve dolaşım merkezleri ile bilinci ayakta tutan yükselen uyarıcı sistem buradadır. Küçük bir beyin sapı lezyonunun büyük bulgu vermesinin nedeni bu sıkışıklıktır.

Dış yüzde hangi işaretler aranır?

Ön yüz, kranial sinirlerin çıkış haritasıdır. Aşağıdan yukarıya piramis ile oliva arasındaki oluk n. XII'yi, oliva'nın arkasındaki oluk n. IX, X ve XI'i, pons ile medulla arasındaki enine oluk n. VI, VII ve VIII'i, ponsun yan kenarı n. V'i, orta beynin iki bacağı arasındaki çukur n. III'ü verir.

Ön yüzü aşağıdan yukarıya şu sırayla okuyun:

  1. Medulla oblongata ön yüzü: orta hatta fissura mediana anterior, iki yanında piramisler (içlerinde tractus corticospinalis). Fissuranın alt ucunu çaprazlaşan piramis lifleri kapatır: decussatio pyramidum. Piramisin dışındaki oval kabartı oliva'dır; altında nucleus olivaris inferior bulunur.
  2. Piramis ile oliva arası (sulcus anterolateralis): n. hypoglossus (XII) kökçükleri.
  3. Oliva'nın arkası (sulcus retroolivaris): yukarıdan aşağıya n. glossopharyngeus (IX), n. vagus (X) ve n. accessorius'un (XI) kraniyal kökü. Vagusun buradan sonraki yolu vagus siniri yazısında.
  4. Pons ile medulla arasındaki oluk (sulcus bulbopontinus): içte, piramisin hemen üstünde n. abducens (VI); dış uçta, beyincikle ponsun buluştuğu köşede (angulus pontocerebellaris) n. facialis (VII), n. intermedius ve n. vestibulocochlearis (VIII).
  5. Pons ön yüzü: orta hattaki sığ oluk (sulcus basilaris) a. basilaris'in yatağıdır. N. trigeminus (V), ponsun orta sapa döndüğü yerden büyük bir duyu kökü ve küçük bir motor kökle çıkar.
  6. Mesencephalon ön yüzü: iki kalın crus cerebri ve aralarında fossa interpeduncularis. N. oculomotorius (III), crus cerebri'nin iç kenarından bu çukura çıkar.

Arka yüzde mesencephalon'un çatısında dört tümsek görülür: üstte colliculi superiores (görme refleksleri), altta colliculi inferiores (işitme yolu). N. trochlearis (IV) colliculus inferior'un hemen altından çıkar; beyin sapını arka yüzden terk eden tek kranial sinir odur. Ponsun ve medulla oblongata'nın üst yarısının arka yüzü dördüncü ventrikülün tabanıdır. Medulla oblongata'nın alt, kapalı kısmının arkasında ise iki kabartı vardır: içte tuberculum gracile, dışta tuberculum cuneatum. Altlarında arka kordon yollarının nöron değiştirdiği nucleus gracilis ve nucleus cuneatus yatar.

Izgara: beyin sapını iki koordinatla okumak

Beyin sapında lezyonun yeri iki koordinatla bulunur. Kat koordinatı tutulan kranial sinirden okunur: IX-XII medulla oblongata, V-VIII pons, III-IV mesencephalon. Şerit koordinatı tutulan uzun yoldan okunur: motor yol ve lemniscus medialis ortada, ağrı-ısı yolu ve sempatik yol yanda. İkisinin kesiştiği nokta lezyonun adresidir.

Bu ızgarayı en sade biçimde kuran öğretim aracı, Avustralyalı hekim Peter Gates'in 2005'te Internal Medicine Journal'da yayımladığı "kural-4"tür (Gates, 2005). Gates, kuralın ayrıntıyı sevenleri rahatsız edecek kadar sade olduğunu makalede kendisi söyler; amaç, nörolojik muayenede gerçekten yoklanan yapıları akılda tutmaktır. Dört kural şöyle:

  1. Ortada M ile başlayan dört yapı: Motor yol (tractus corticospinalis), lemniscus Medialis, fasciculus longitudinalis Medialis (MLF) ve Motor kranial sinir çekirdeği.
  2. Yanda S ile başlayan dört yapı: Spinoserebellar yollar, Spinotalamik yol, n. trigeminus'un duyu (Sensorius) çekirdeği ve Sempatik yol.
  3. Her katta dört kranial sinir: medulla oblongata'da IX-XII, ponsta V-VIII, ponsun üstünde I-IV. Bu son dörtlüden yalnız III ve IV orta beyindedir.
  4. Ortadaki motor çekirdekler 12'yi tam bölenlerdir: 1 ve 2 dışarıda kalınca 3, 4, 6 ve 12. Motor çekirdeği olan öteki sinirler (5, 7, 9, 11) yandadır.

N. VI, VII ve VIII aslında pons ile medulla arasındaki oluktan çıkar; kural-4 üçünü de pons katına sayar. Damar dağılımı ızgarayla örtüşür: orta şeridi a. vertebralis ve a. basilaris'in orta hattan giren (paramedian) dalları, yan şeridi beyinciğe giden uzun dolanan arterler, yani PICA, AICA ve SCA besler. Bu yüzden orta şerit tıkanmaları medial, yan şerit tıkanmaları lateral sendrom verir. Gates'e göre aynı hastada hem medial hem lateral bulgu varsa a. basilaris düşünülür.

Beyin sapı ızgarası: üç kat, iki şerit ve sendromların adresi Üç satırlı, iki sütunlu tablo biçiminde şema. Satırlar yukarıdan aşağıya mesencephalon, pons ve medulla oblongata; sütunlar orta şerit (dört M yapısı, paramedian arter dalları) ve yan şerit (dört S yapısı, uzun dolanan arterler). Orta şeritte Weber ve Benedikt, Millard-Gubler ve kilitlenme sendromu, medial medulla sendromu; yan şeritte lateral pons ve lateral medulla (Wallenberg) sendromları ve arterleri yazılı. Mesencephalon yan hücresi kesikli çizgiyle gösterilmiş. Beyin sapı ızgarası: kat sinirden, şerit uzun yoldan okunur ORTA ŞERİT: dört M Motor yol · lemniscus Medialis · MLF · Motor çekirdek (3, 4, 6, 12) Arter: orta hattan giren (paramedian) dallar YAN ŞERİT: dört S Spinoserebellar · Spinotalamik · Sensorius n. V · Sempatik yol Arter: uzun dolanan dallar (PICA, AICA, SCA) MESENCEPHALON sinirler: III, IV PONS sinirler: V, VI, VII, VIII MEDULLA OBLONGATA sinirler: IX, X, XI, XII Weber: n. III lifleri + crus cerebri aynı tarafta n. III felci, karşı tarafta kol-bacak-yüz altı Benedikt: n. III lifleri + nucleus ruber aynı tarafta n. III felci, karşı tarafta istemsiz hareket a. cerebri posterior, a. basilaris tepesi Kural-4 orta beyinde yalnız orta yapıları kullanır. Lemniscus medialis bu katta yana kayar; ızgaranın en az tuttuğu hücre burasıdır. Millard-Gubler: n. VII (± VI) lifleri + motor yol aynı tarafta periferik yüz felci, karşı tarafta kol-bacak Kilitlenme: iki taraflı pons tabanı dört ekstremite felci; bilinç ve dikey bakış korunur a. basilaris (paramedian dallar) Lateral pons: n. V, VII, VIII + dört S aynı tarafta yüz felci, işitme kaybı, yüzde ağrı-ısı kaybı, ataksi, Horner; karşı tarafta beden ağrı-ısı AICA (alt pons), SCA (üst pons) Medial medulla: n. XII + piramis + lemniscus medialis aynı tarafta dil felci (dil lezyon tarafına sapar), karşı tarafta kol-bacak güçsüzlüğü ve titreşim- pozisyon duyusu kaybı a. spinalis anterior, a. vertebralis Lateral medulla (Wallenberg): n. IX, X + dört S aynı tarafta yüzde ağrı-ısı kaybı, Horner, yutma güçlüğü, ses kısıklığı, ataksi; karşı tarafta beden ağrı-ısı kaybı PICA, a. vertebralis Kural: kranial sinir bulgusu lezyon tarafında, kol-bacak ve beden bulgusu çoğunlukla karşı taraftadır. Kaynak: Gates P. Intern Med J 2005;35:263-6 (kural-4); Basinger H, Hogg JP. StatPearls, "Neuroanatomy, Brainstem". Şema basitleştirilmiştir. smtanatomi.com

Çapraz bulgu neden beyin sapının imzasıdır?

Kranial sinir bulgusu lezyon tarafında, kol-bacak bulgusu karşı tarafta çıkar; çünkü kranial sinir çekirdeği ve lifleri beyin sapını aynı taraftan terk eder, motor yol ile duyu yollarının çoğu ise beyin sapının en alt ucunda ya da daha aşağıda, omurilikte çaprazlaşmıştır. Bu "çapraz" tablo, lezyonun beyin sapında olduğunu tek başına söyler.

Sekiz yapının çaprazlaşma yeri ezberlendiğinde her bulgunun tarafı kendiliğinden çıkar:

Yapı Nerede çaprazlaşır? Beyin sapı lezyonunda bulgu
Tractus corticospinalis (motor yol) Decussatio pyramidum, medulla oblongata'nın alt ucu Karşı tarafta kol-bacak güçsüzlüğü
Lemniscus medialis Decussatio lemnisci medialis, medulla'da piramis çaprazının hemen üstü Karşı tarafta titreşim ve pozisyon duyusu kaybı
MLF Ponsta: karşı taraftaki n. abducens çekirdeğinden çıkan lifler hemen çaprazlaşıp bu taraftaki MLF'de yükselir; lezyon çaprazın üstündedir Aynı tarafta internükleer oftalmopleji: lezyon tarafındaki göz içe dönmez
Motor çekirdek (III, VI, XII) Çaprazlaşmaz Aynı tarafta kranial sinir felci
Spinoserebellar yollar Lifler sonunda aynı taraf beyinciğe ulaşır Aynı tarafta kol-bacak ataksisi
Tractus spinothalamicus Omurilikte, girdiği düzeyin hemen üstünde Karşı tarafta bedende ağrı-ısı kaybı
N. trigeminus'un spinal çekirdeği ve yolu Yol çaprazlaşmaz; çaprazlaşma çekirdekten sonra olur Aynı tarafta yüzde ağrı-ısı kaybı
İnen sempatik yol Çaprazlaşmaz Aynı tarafta Horner sendromu (pitoz, miyozis)

Omurilik düzeyindeki çaprazlar omurilik yazısında, Horner'ı oluşturan sempatik zincir otonom sinir sistemi yazısında ayrıntılı.

MLF tek başına tutulduğunda tablo tuhaf görünür ama kurala uyar. Sol MLF hasarında hasta sola bakarken gözler normaldir; sağa bakarken sol göz orta hattı geçemez, sağ gözde nistagmus olur. Bulgu lezyon tarafındaki gözdedir.

Yüzün durumu bir kat ipucu daha verir. Lezyon n. facialis çekirdeğinin üstündeyse, yani orta ponstan yukarıdaysa, yüze inen kortikobulber lifler de kesilir ve karşı yüzün alt yarısı güçsüzleşir: santral tip yüz felci. Lezyon çekirdeği ya da çekirdekten çıkan lifleri tutuyorsa aynı taraf yüzün üst ve alt yarısı birlikte felç olur: periferik tip. Weber'de karşı yüz, Millard-Gubler'de aynı taraf yüz tutulur.

Altı kesitte nereye bakılır?

Bir beyin sapı kesitini tanımanın yolu, önce o katın tek işaretini bulmaktır. Medulla oblongata'da piramis çaprazı ve oliva, ponsta colliculus facialis ve n. trigeminus kökü, mesencephalon'da colliculus inferior ve nucleus ruber kesitin hangi düzeyden geçtiğini söyler. İşaret bulununca öteki yapılar ızgaradan yerine konur.

Her kesit önden arkaya üç tabakaya ayrılır: önde motor yolların taşındığı taban (medulla'da piramis, ponsta basis pontis, orta beyinde crus cerebri), ortada çekirdeklerin ve duyu yollarının bulunduğu tegmentum, arkada çatı. Çatı orta beyinde tectum'dur; pons ve medulla oblongata'nın üst yarısında yerini dördüncü ventrikül ve beyincik alır.

Kesit Tanıtan işaret Kranial sinir çekirdekleri Ayrıca bakılacaklar
Medulla oblongata, alt (kapalı kısım) Decussatio pyramidum; ortada canalis centralis N. trigeminus'un spinal çekirdeği Nucleus gracilis, nucleus cuneatus
Medulla oblongata, oliva düzeyi Nucleus olivaris inferior'un kıvrımlı torbası; arkada dördüncü ventrikül Tabanda ortada XII, dışında nucleus dorsalis n. vagi ve nucleus tractus solitarii; derinde nucleus ambiguus; yanda vestibüler çekirdekler ve n. V spinal çekirdeği Piramis, orta hattın iki yanında dikey lemniscus medialis, MLF, pedunculus cerebellaris inferior
Pons, alt Colliculus facialis VI ve onu dolanan VII lifleri; VII motor çekirdeği; vestibüler ve koklear çekirdekler Basis pontis'te motor yol demetleri, yatay lemniscus medialis, corpus trapezoideum
Pons, orta N. trigeminus kökü ve kalın orta sap V motor çekirdeği ve ana duyu çekirdeği Pedunculus cerebellaris medius
Mesencephalon, alt Colliculus inferior IV, aqueductus'u saran gri cevherin ön kenarında Üst sapların çaprazı (decussatio pedunculorum cerebellarium superiorum), substantia nigra, crus cerebri
Mesencephalon, üst Colliculus superior ve nucleus ruber III ve nucleus accessorius n. oculomotorii (Edinger-Westphal) Nucleus ruber, substantia nigra, crus cerebri; n. III lifleri nucleus ruber'in içinden geçerek öne iner

Kesitler arasında yer değiştiren yapı lemniscus medialis'tir. Medulla oblongata'da orta hattın iki yanında önden arkaya uzanan dikey bir şerittir, ponsta taban ile tegmentum arasında yatay bir banda döner, orta beyinde substantia nigra'nın arkasında yana kayar. Pratik sınavda iğne bu yapıya konduğunda şeridin biçimi kesitin düzeyini ele verir.

Son satırdaki ayrıntı sendromların anahtarıdır. N. oculomotorius lifleri nucleus ruber'den geçip crus cerebri'nin iç kenarından çıktığı için tek bir küçük lezyon sinirle birlikte ya kırmızı çekirdeği ya da motor yolu yakalar.

Kural nerede bükülür?

Kural-4 bir hafıza iskeletidir, anatomi kitabının yerini tutmaz. Gerçek anatomi beş yerde kuraldan ayrılır: n. trochlearis'in çaprazı, n. facialis'in iç dizi, lemniscus medialis'in yana kayması, n. accessorius'un omurilikteki çekirdeği ve n. trigeminus'un üç kata yayılan duyu çekirdeği. Sınavdaki tuzaklar çoğunlukla bu noktalardan kurulur.

  1. N. trochlearis: çekirdeği ortadadır ama lifleri beyin sapından çıkmadan önce velum medullare superius'ta çaprazlaşır. Çekirdek lezyonu karşı gözün m. obliquus superior'unu, sinir çıktıktan sonraki lezyon aynı gözünkini felç eder.
  2. N. facialis: motor çekirdeği yandadır, ama lifleri önce ortaya yönelir ve n. abducens çekirdeğinin çevresini dolanır (genu internum n. facialis). Colliculus facialis'i bu ikisi birlikte yapar. Bu yüzden colliculus facialis'teki bir lezyon aynı tarafta hem yatay bakış felci hem periferik yüz felci verir.
  3. Lemniscus medialis: medulla oblongata'da ve ponsta ortadadır, orta beyinde yana kayar. Gates de orta beyin sendromlarında yalnız ortadaki dört yapıyı kullanır.
  4. N. accessorius: spinal kökünün çekirdeği (nucleus n. accessorii) üst servikal omurilikte yer alır. Lateral medulla lezyonunda m. trapezius ve m. sternocleidomastoideus güçsüzlüğü nadirdir.
  5. N. trigeminus'un duyu çekirdeği: mesencephalon'dan üst servikal omuriliğe kadar uzanan uzun bir kolondur (nucleus mesencephalicus, principalis ve spinalis). Yüzde ağrı-ısı kaybı tek başına katı göstermez; hem lateral pons hem lateral medulla lezyonunda görülür. Katı yanındaki sinir belirler: VII ve VIII tutulduysa pons, IX ve X tutulduysa medulla oblongata.

N. facialis'in kanal içindeki seyri ve muayenesi kranial sinirler yazısında, colliculus facialis'in tabandaki yeri beyin ventrikülleri yazısında.

Sendromlar: koordinattan isme

Beyin sapı sendromlarının adı, adresin kısaltmasıdır. Orta beyinde n. III ile motor yol Weber'i, n. III ile nucleus ruber Benedikt'i; alt ponsta n. VII ile motor yol Millard-Gubler'i; medulla oblongata'da n. XII ile piramis medial medulla sendromunu, n. IX-X ile yan yapılar Wallenberg'i verir. Önce adres kurulur, isim sonra gelir.

Sendrom Adres Aynı tarafta Karşı tarafta Arter
Weber Mesencephalon, ön-orta: crus cerebri ve içinden geçen n. III lifleri N. III felci: pitoz, geniş pupil, göz dışa-aşağı Kol-bacak güçsüzlüğü, yüzün alt yarısında güçsüzlük A. cerebri posterior ve a. basilaris tepesinin paramedian dalları
Benedikt Mesencephalon tegmentumu: nucleus ruber ve n. III lifleri N. III felci İstemsiz hareket: titreme, ataksi Aynı paramedian dallar
Millard-Gubler Alt ponsun ön kısmı: basis pontis ve n. VII lifleri (çoğu anlatımda n. VI de) Periferik yüz felci (± gözü dışa çevirememe) Kol-bacak güçsüzlüğü A. basilaris'in paramedian dalları
Kilitlenme (locked-in) İki taraflı basis pontis Tek taraf yok Dört ekstremite felci, konuşamama; bilinç, dikey göz hareketleri ve göz kırpma korunur A. basilaris tıkanması
Lateral pons Alt ponsun yan kısmı Yüz felci, işitme kaybı, yüzde ağrı-ısı kaybı, ataksi, Horner Bedende ağrı-ısı kaybı AICA
Medial medulla (Dejerine) Medulla oblongata, orta: piramis, lemniscus medialis, n. XII Dil felci: çıkarılan dil lezyon tarafına sapar Kol-bacak güçsüzlüğü (yüz korunur), titreşim ve pozisyon duyusu kaybı A. spinalis anterior, a. vertebralis
Lateral medulla (Wallenberg) Medulla oblongata, yan Yüzde ağrı-ısı kaybı, Horner, yutma güçlüğü, ses kısıklığı, ataksi, baş dönmesi ve nistagmus Bedende ağrı-ısı kaybı A. vertebralis, PICA

Açılıştaki vakayı bu tabloyla çözelim. Sağda n. III felci var: kat mesencephalon. Solda kol ve bacak güçsüz: şerit motor yol, yani orta-ön. Adres sağ crus cerebri ve içinden geçen n. III lifleri; ad Weber. Aynı hastada sol elde istemsiz titreme de olsaydı lezyon bir adım arkaya, nucleus ruber'e uzanmış demekti: Benedikt.

İkinci bir örnek: dilini çıkaran hastanın dili sağa sapıyor, sol kol ve bacak güçsüz, sol tarafta titreşim duyusu yok. Kat n. XII'den medulla oblongata, şerit motor yol ve lemniscus medialis'ten orta: medial medulla sendromu. Dilin neden lezyon tarafına saptığı dil anatomisi yazısında, Wallenberg'in arter ayrıntısı ve PICA'nın seyri beyin arterleri yazısında anlatılıyor.

Beyin sapı refleksleri hangi katı yoklar?

Nörolojik muayenedeki beyin sapı refleksleri ızgaranın katlarını tek tek yoklar. Işık refleksi mesencephalon'u, kornea refleksi ponsu, öğürme refleksi medulla oblongata'yı sınar; vestibülo-oküler refleks ise ponstan orta beyne uzanan MLF bağlantısını gösterir. Her refleksin afferent ve efferent siniri, yokladığı katın kranial sinirleridir.

  • Işık refleksi (mesencephalon): afferent kol n. opticus; merkez area pretectalis ve nucleus accessorius n. oculomotorii (Edinger-Westphal); efferent kol n. oculomotorius'un parasempatik lifleri. Pupilla yolunun orbita içindeki kısmı göz anatomisi yazısında.
  • Kornea refleksi (pons): afferent kol n. ophthalmicus (V1); merkez n. trigeminus duyu çekirdeği ve nucleus n. facialis; efferent kol n. facialis (m. orbicularis oculi). Tek gözün korneasına dokunulunca iki göz birlikte kırpar.
  • Vestibülo-oküler refleks (ponstan orta beyne): afferent kol n. vestibulocochlearis; vestibüler çekirdeklerden MLF ile n. III, IV ve VI çekirdeklerine. Baş bir yana çevrilince gözlerin ters yöne dönmesi bu bağlantıyla olur.
  • Öğürme refleksi (medulla oblongata): afferent kol n. glossopharyngeus, efferent kol n. vagus (nucleus ambiguus).

Kurulda ve TUS'ta beyin sapı sorusu nasıl kurulur?

Beyin sapı soruları üç yoldan gelir: dış yüzde sinirin çıkış yeri, kesitte yapı tanıma ve vaka kökünden lezyon yeri. Üçü de aynı ızgaraya dayanır. Kurul pratik sınavında maket ya da kesit üzerinde yapı sorulur; kuramsal sınavlarda ve TUS tipi sorularda bulgudan adres ve arter istenir.

Çalışırken şu soru tiplerine cevap verebildiğinizi kontrol edin:

  1. Beyin sapını arka yüzden terk eden kranial sinir hangisidir? (n. trochlearis)
  2. Colliculus facialis'i hangi yapılar oluşturur? (n. abducens çekirdeği ve n. facialis'in iç dizi)
  3. Piramis ile oliva arasındaki oluktan hangi sinir çıkar? (n. hypoglossus)
  4. Kesitte nucleus ruber görülüyorsa düzey nedir; oliva görülüyorsa? (üst mesencephalon; medulla oblongata)
  5. Bulgular verildiğinde lezyon nerede, hangi arter tıkanmış? (Weber'de a. cerebri posterior'un paramedian dalları, Wallenberg'de PICA ya da a. vertebralis, medial medullada a. spinalis anterior)
  6. Kilitlenme sendromunda hangi hareketler korunur? (dikey göz hareketleri ve göz kırpma)
  7. MLF lezyonunda hangi göz içe dönemez? (lezyon tarafındaki)

Bölüme göre ağırlık değişir. Tıp fakültesinde beyin sapı, nöroanatomi kurulunun kesit pratiğinde ve vaka sorularında karşınıza çıkar. Fizyoterapi öğrencisi için çapraz bulguyu tanımak, hemiplejinin beyin sapı kaynaklı olup olmadığını ayırmanın temelidir (fizyoterapi anatomi rehberi). Diş hekimliği öğrencisi n. trigeminus çekirdeklerine ve n. facialis'e ağırlık verir. Fakülte sınavlarında soru tiplerinin genel düzeni anatomi vize soruları yazısında.

Tek kâğıtta tekrar: üç çizim

Beyin sapı tekrarı üç çizimle yapılır: ön yüz silueti üzerinde sinir çıkışları, üç katlı ve iki şeritli ızgara, altı kesitin işaret listesi. Üçü bir A4 kâğıda sığar ve kitaba bakmadan, ezberden çizilir. Boş kâğıda çizilemeyen satır bir sonraki tekrar oturumunun listesine geri döner.

  1. Ön yüz silueti: crura cerebri, pons, piramis ve oliva'yı kaba hatlarla çizin. On kranial sinirin numarasını çıkış yerine yazın; IV'ü arkaya, ok ile ekleyin.
  2. Izgara: üç satır, iki sütun. Orta sütuna dört M'yi ve her katın motor sinirini (III-IV, VI, XII), yan sütuna dört S'yi ve kalan sinirleri yazın. Her hücreye sendromun adını ve arteri ekleyin.
  3. Kesit listesi: altı kesitin tanıtan işaretini alt alta yazın; her satıra lemniscus medialis'in o düzeydeki biçimini (dikey, yatay, yana kaymış) ekleyin.

Bu üç çizimi çalışma kartlarına dönüştürmek tekrarı kolaylaştırır: kartın önüne bulgu, arkasına adres ve arter. TUS hazırlığında beyin sapının genel çalışma düzenindeki yeri TUS anatomi nasıl çalışılır rehberinde.

Beyin sapını kesit ve şemalarla videolu izlemek isteyen tıp öğrencileri için Tıp 1-2'ler için Nöroanatomi ve Duyu paketi, fizyoterapi öğrencileri için FZT 1-2'ler için Nöroanatomi ve Duyu paketi var; sınav haftasına yönelik paketler komite/vize dersleri sayfasında, TUS hazırlığı için TUS Paketi. Karar vermeden önce anlatımı görmek isterseniz ücretsiz demo paketi ile başlayabilirsiniz. Kaynak olarak StatPearls'ün beyin sapı nöroanatomisi bölümü İngilizce ve açık erişimlidir.

Sık Sorulan Sorular

Beyin sapı nedir, nerede bulunur?

Beyin sapı (truncus encephali), beyin yarımküreleri ile omurilik arasında uzanan beyin bölümüdür. Kafatasının arka çukurunda, clivus'un üzerinde ve beyinciğin önünde durur; yukarıda diencephalon'a bağlanır, aşağıda foramen magnum düzeyinde omuriliğe devam eder. Motor ve duyu yollarının geçidi, on kranial sinirin çekirdeklerinin yeri ve solunum-dolaşım merkezlerinin bulunduğu bölgedir.

Beyin sapının bölümleri nelerdir?

Beyin sapı yukarıdan aşağıya üç bölümden oluşur: mesencephalon (orta beyin), pons ve medulla oblongata (bulbus, omurilik soğanı). Mesencephalon önde crura cerebri, arkada colliculi taşır; ponsun ön yüzü beyinciğe uzanan kalın lif demetleridir; medulla oblongata'nın ön yüzünde piramis ve oliva bulunur. Bazı kaynaklar diencephalon'u da sayar, sınavda esas alınan tanım üç bölümlüdür.

Beyin sapından hangi kranial sinirler çıkar?

On iki kranial sinirden onu beyin sapına bağlanır. Mesencephalon'dan n. oculomotorius (III) ve n. trochlearis (IV), ponstan n. trigeminus (V), pons ile medulla arasındaki oluktan n. abducens (VI), n. facialis (VII) ve n. vestibulocochlearis (VIII), medulla oblongata'dan n. glossopharyngeus (IX), n. vagus (X), n. accessorius'un kraniyal kökü (XI) ve n. hypoglossus (XII) çıkar. N. trochlearis arka yüzden çıkan tek sinirdir.

Weber sendromu ile Wallenberg sendromu arasındaki fark nedir?

Weber sendromu orta beynin ön-orta kısmındaki lezyondur: aynı tarafta n. oculomotorius felci, karşı tarafta kol-bacak güçsüzlüğü verir ve a. cerebri posterior'un paramedian dallarıyla ilişkilidir. Wallenberg sendromu medulla oblongata'nın yan kısmındaki lezyondur: aynı tarafta yüzde ağrı-ısı kaybı, Horner, yutma güçlüğü ve ataksi, karşı tarafta bedende ağrı-ısı kaybı verir; a. vertebralis ya da PICA tıkanmasıyla oluşur. Birinde motor yol tutulur, ötekinde tutulmaz.

Yayın tarihi: