Parmağınızı tragusun hemen önüne koyup ağzınızı sonuna kadar açın: parmağın altındaki dolgunluk öne kayar ve yerinde bir çukur kalır. O çukur, caput mandibulae'nin fossa mandibularis'i terk edip tuberculum articulare'nin üzerine çıktığı andır. Kafatası ile alt çene arasındaki tek eklem bu kadar kısa bir mesafede iki ayrı hareket yapar ve sınav sorularının çoğu bu iki hareketin arasına yerleşir.
Temporomandibular eklem çalışırken sık düşülen hata, yapıları liste halinde ezberlemektir: disk, kapsül, üç bağ, dört kas. Liste doğru olur ama soru listeyi sormaz; "ağız açılırken hangi boşlukta hangi hareket olur", "çıkıkta kondil nereye gider", "hangi bağ aşırı açılmayı durdurur" diye sorar. Bu yazı yapıları bir esnemenin dört aşamasına dağıtır: ağız kapalıyken ne nerede durur, ilk açılışta hangi boşluk çalışır, geniş açılışta kondil nereye kayar, açılış nerede ve neden durur. Çiğneme kaslarının genel hareketleri ile fossa infratemporalis baş-boyun yazısında, kondilin kemik işaretleri ve Meckel kıkırdağı çene yazısında anlatıldı; burada eklemin kendisi var.
Articulatio temporomandibularis, mandibulanın caput mandibulae'si ile os temporale'nin fossa mandibularis'i ve tuberculum articulare'si arasında kurulan, discus articularis ile üst ve alt olmak üzere iki ayrı boşluğa bölünmüş sinovyal bir eklemdir. Hem menteşe (ginglymus) hem kayma (arthrodia) hareketi yaptığı için ginglymoarthrodial eklem diye sınıflanır; iki taraftaki eklem tek bir kemiği taşıdığı için biri hareket etmeden öteki hareket edemez.
Ağız kapalıyken TME'de ne nerede durur?
Ağız kapalıyken caput mandibulae fossa mandibularis'in içinde, discus articularis'in en ince orta bölgesinin altında durur; diskin kalın arka bandı kondilin tepesinin arkasında, ince ön bandı önünde yer alır ve kondilin arkasındaki retrodiskal doku katlanmış hâldedir. Bu dinlenme düzeni, sonraki üç aşamada neyin nereye kayacağını belirler.
Önce yüzeyleri yerleştirin. Üst eklem yüzü os temporale'nin pars squamosa'sındadır: arkada çukur fossa mandibularis, önde tümsek tuberculum articulare. Fossanın arka bölümü eklem dışıdır; eklem kapsülü fissura petrotympanica'yı dışarıda bırakacak biçimde fossayı çevreler ve altta collum mandibulae'ye tutunur. Kulak yazısında chorda tympani'nin orta kulağı terk ettiği yarık olarak gördüğünüz fissura petrotympanica, burada eklem boşluğunun arka sınırının hemen dışında kalır. Alt eklem yüzü caput mandibulae'dir; collum'un ön yüzündeki fovea pterygoidea bir kasın tutunma yeri olarak üçüncü aşamada karşınıza çıkacak.
Yüzeylerin dokusu bu eklemi öteki sinovyal eklemlerden ayırır. Eklem yüzleri hyalin kıkırdakla değil, dens fibröz bağ dokusuyla örtülüdür; Ankara Üniversitesi açık ders notu bunun ekleme yaşlanmaya direnç ve daha yüksek onarım yeteneği kazandırdığını yazar. Sınav bu farkı "eklem yüzü hyalin kıkırdakla kaplı olmayan sinovyal eklem" diye sorar; cevabın yanında art. sternoclavicularis ve art. acromioclavicularis de anılır. Kuru kafada fossayı gördüğünüzde eklemin çocukta sığ, erişkinde derin olduğunu da not edin; fossanın derinliği ve tuberculum'un eğimi büyümeyle birlikte oluşur.
Discus articularis dens fibröz bağ dokusundan yapılmış, sagital kesitte ortası ince, bikonkav bir levhadır; üst yüzü önde hafif çukur, arkada tümsektir ve temporal yüzeye uyar, alt yüzü kondile bir şapka gibi oturur. Sagital kesitte üç bölgeye ayrılır: önde ince pars anterior, ortada en ince ara bölge (intermediate zon), arkada en kalın pars posterior. Normal eklemde kondilin tepesi ara bölgeye oturur; ön ve arka bantlar onu iki yandan sınırlar. Diskin ortası damarsız ve sinirsizdir, çevresi damarlı ve sinirlidir. Disk çepeçevre kapsüle tutunduğu için eklem boşluğunu iki bağımsız boşluğa böler: üstte disk ile temporal kemik, altta disk ile kondil arasında. Alt boşluğun kapsül duvarı kısa ve gergin, üst boşluğunki uzun ve boldur; bu asimetri iki boşluğun neden farklı hareket yaptığını açıklar.
Diskin arkasındaki retrodiskal doku, iki katlı yapısı nedeniyle bilaminar zon diye anılır. Üst lamina elastik lif içerir ve arkada tympanic plate'e tutunur; alt lamina kollajen liflerden yapılmıştır ve kondilin arka yüzüne tutunur. İki lamina arasındaki gövde, plexus pterygoideus ile ilişkili geniş bir venöz pleksus taşır. Bu üç parçanın her biri bir sonraki aşamada iş görecek: elastik üst lamina diski geri çekecek, kollajen alt lamina diski kondile bağlı tutacak, venöz pleksus kondilin boşalttığı yeri kanla dolduracak.
İlk açılışta hangi boşluk çalışır: rotasyon
Ağız açılmaya başladığında hareket alt eklem boşluğundadır: caput mandibulae, üzerinde duran discus articularis'in altında yatay bir eksen etrafında döner; disk henüz yerinde kalır. Bu dönme hareketi rotasyondur ve ağız açıklığının ilk bölümünü tek başına karşılar.
Disk neden kondille birlikte dönmez de kondilin üzerinde sabit kalır? Cevap diskin medial ve lateral kenarlarını kondilin iki kutbuna bağlayan kollateral (diskal) ligamentlerdedir. Bu bağlar gerilmeye izin vermez; diskin kondilden uzaklaşmasını önler ama kondilin diskin altında dönmesine engel olmaz. Disk ile kondil böylece bir "disk-kondil kompleksi" oluşturur: alt boşlukta kompleksin içinde dönme, üst boşlukta kompleksin bütün olarak kayması. Dicle Tıp Dergisi'ndeki derlemeye göre normal ağız açıklığı 35-50 mm'dir ve bunun yaklaşık 25 mm'si rotasyonla, 15 mm'si translasyonla sağlanır; rakamlar kaynağa göre değişebilir, kalıcı olan sıra ve oran mantığıdır.
Açılışı başlatan kas m. pterygoideus lateralis'tir; açılmaya suprahyoid kaslar ve yerçekimi eşlik eder, infrahyoid kaslar ise os hyoideum'u aşağıdan sabitleyerek suprahyoid kasların mandibulayı çekebilmesini sağlar. Suprahyoid kasların her birinin siniri boyun yazısındaki tabloda var; burada yalnız şu kalsın: m. digastricus'un ön karnı ve m. mylohyoideus n. mandibularis'ten, arka karın ve m. stylohyoideus n. facialis'ten, m. geniohyoideus C1'den (n. hypoglossus ile seyreden lifler) sinir alır. Dört çiğneme kasının dördü de n. mandibularis'e bağlıdır; "ağzı açan tek çiğneme kası" kuralını baş-boyun yazısı anlattı, bu yazı o kasın eklemle ne yaptığını üçüncü aşamada gösterecek.
Geniş açılışta kondil nereye kayar: translasyon
Ağız genişçe açılırken hareket üst eklem boşluğuna geçer: discus articularis ile caput mandibulae birlikte öne ve aşağıya kayarak fossa mandibularis'ten çıkar ve tuberculum articulare'nin üzerine yerleşir. Bu kayma hareketi translasyondur; parmağınızın altında beliren çukur, kondilin fossayı boşalttığı bu andır.
Kompleksi öne çeken kas m. pterygoideus lateralis'tir. Kasın alt başı lamina lateralis processus pterygoidei'nin dış yüzünden, üst başı ala major ossis sphenoidalis'in facies infratemporalis'inden başlar; kas neredeyse yatay seyrederek arkaya ve dışa gider. Alt baş collum mandibulae'deki fovea pterygoidea'da biter, üst başın lifleri eklem kapsülünün ön duvarına ve ona yapışık olan diske tutunur. İki taraflı kasıldığında kondili ve diski birlikte tuberculum articulare'nin üzerine getirir; çene öne gelir ve açılır. Kasın diske tutunan bu lifleri, kabul gören anlatımda eklemle doğrudan ilişkili başlıca çiğneme kası bağlantısıdır ve sınavın "discus articularis'e tutunan kas" sorusunun cevabıdır.
Kondil öne kayınca arkasında boşluk kalır. Kapsülün arka duvarı diğer bölümlerinden uzun ve elastik liflerden zengin olduğu için kondilin öne gitmesine engel olmaz; retrodiskal dokunun venöz pleksusu, kondilin boşalttığı hacmi kanla dolarak kapatır. Elastik üst lamina gerilir ve bir yay gibi enerji biriktirir. Ağız kapanırken bu yay diski fossaya geri çeker; kapanışı m. temporalis, m. masseter ve m. pterygoideus medialis yapar, m. temporalis'in arka, yatay seyreden lifleri kondili fossanın içine tam oturtur. Kapanışın son anında dişler temas eder; eklemin son konumunu belirleyen artık kaslar değil, dişlerin kapanış ilişkisidir. Diş hekimliği öğrencisinin okluzyon dersinde TME'yi yeniden görmesi bundandır.
Açılış nerede durur: üç bağ neyi sınırlar?
Ağız açılışını durduran yapı lig. laterale'dir (lig. temporomandibulare): eklem kapsülünün dış yüzünü kalınlaştıran bu bağın oblik lifleri collum mandibulae'nin öne kaymasını belli bir noktada durdurur ve en fazla ağız açıklığını belirler. Öteki iki bağ eklemin dışındadır: lig. stylomandibulare aşırı öne çıkmayı sınırlar, lig. sphenomandibulare'nin harekete etkisi ise tartışmalıdır.
Lig. laterale'yi iki parça olarak çalışın. Dıştaki oblik parça tuberculum articulare'nin dış yüzünden ve processus zygomaticus'un arka-alt kısmından başlar, collum mandibulae'nin dış yüzüne arkaya-aşağıya doğru iner; gerildiğinde collum daha ileri gidemez, açılış biter. İçteki yatay parça aynı kökten kondilin dış kutbuna yatay uzanır; kondilin ve diskin arkaya kaymasını sınırlar ve retrodiskal dokuyu arkaya doğru ezilmekten korur. Açık ders notu bu koruyucu etkiyi travma örneğiyle anlatır: collum mandibulae kırıldığı hâlde retrodiskal yapıların zarar görmediği olgular vardır. Çeneye önden gelen darbenin kondili arkaya, meatus acusticus externus'un kemik duvarına itmesini bu yatay parça önler.
Lig. sphenomandibulare spina ossis sphenoidalis'ten lingula mandibulae'ye iner. Çene yazısında Meckel kıkırdağının kalıntısı olarak gördüğünüz bu bağın fissura petrotympanica'ya ve orta kulakta malleus'a doğru fibröz bir devamlılığı vardır; mandibula hareketlerine etkisi açık ders notuna göre bilinmemektedir; başka kaynaklar onu çenenin sallandığı bir askı gibi tarif eder. Açılmayı durduran ana bağ bu değildir; sınavda "açılmayı sınırlayan bağ" sorusunun cevabı lig. laterale'dir. Bağın sınav değeri komşuluğundadır: lig. sphenomandibulare ile ramus mandibulae arasından yukarıda a. maxillaris ile n. auriculotemporalis, aşağıda n. ve a. alveolaris inferior geçer; n. lingualis bağın önünde, m. pterygoideus medialis'in dış yüzünde iner. Diş hekimliği yazısındaki alt çene bloğunda iğnenin lingula'yı hedeflemesi bu yüzdendir; standart anlatıma göre iğne bağın dış tarafında kalmalıdır, bağın iç tarafına kaçan anestezik sinire ulaşmaz.
Lig. stylomandibulare processus styloideus'tan angulus mandibulae'ye ve ramus'un arka kenarına uzanır; liflerinin çoğu m. pterygoideus medialis'in fasyası içinde aşağı devam eder. Çene öne alındığında (protrüzyon) gerilir, ağız açıldığında gevşer; bu yüzden aşırı protrüzyonu sınırlayan bağ budur. Gl. parotidea ile gl. submandibularis arasındaki fasyal bölmeyi oluşturduğu için yüz yazısında parotisin derin sınırında da anılır. Üç bağın üç işini tek satıra indirin: laterale açılmayı ve geri kaymayı, stylomandibulare öne çıkmayı sınırlar, sphenomandibulare'nin rolü tartışmalıdır ve asıl sınav değeri altından geçenlerdir.
Sınırın ötesinde ne olur: sublüksasyon, çıkık ve klik
Ağız bağların izin verdiğinden fazla açıldığında caput mandibulae discus ile birlikte tuberculum articulare'nin tepesini aşıp önüne geçer; kondil fossanın dışında ama kapsülün içinde kaldığı için buna dislokasyon denir ve genellikle iki taraflı, öne doğrudur. Kapanış kasları bu konumda kondili tuberculum'un ön yamacına doğru yukarı çeker ve kondil geri dönemez; ağız açık kalır.
Anatomik düzeyde iki kavramı ayırın. Sublüksasyon, açılışın geç evresinde kondilin tuberculum'un kretini bir atlama hareketiyle geçip ağzın normalden geniş açılmasıdır; kondil kendi kendine geri döner. Açık ders notu buna tuberculum'un kısa ve dik arka yamacı ile uzun ön yamacına sahip eklemlerin yatkın olduğunu yazar: dik eğim diski geriye doğru fazla döndürmeye zorlar, disk ön kapsülün izin verdiği yere kadar gidince daha fazla dönemez ve kondille birlikte tuberculum'un önüne atlar. Dislokasyon ise kondilin bu konumda kalmasıdır; esneme, geniş ısırma ya da çeneye darbe yeterli olabilir. Arkaya çıkık nadirdir, çünkü lig. laterale'nin yatay parçası ile fossanın arkasındaki kemik çıkıntı kondili arkada tutar. Bu bir sınav konusudur, yerine koyma tekniği ise klinik derslerin işidir; burada yalnız neden kilitlendiğini bilmeniz yeter: kapatıcı kaslar kondili tuberculum'un önüne sıkıştırır.
Klik sesi ayrı bir mekanizmadır ve çıkıkla karıştırılmamalıdır. Dicle Tıp Dergisi derlemesi, eklem kliğinin genel nüfusta sık olduğunu ve klik olanların çoğunda değişik derecede disk deplasmanı bulunduğunu bildirir. Disk öne kaymışsa kondil ağız kapalıyken diskin ara bölgesinde değil arka bandının arkasında durur; ağız açılırken kondil arka bandı atlayıp diskin altına yerleşir ve bu atlama klik olarak duyulur, kapanırken tersine bir ses daha gelir. Sublüksasyon kliği ise yalnız ağız genişçe açıldığında, kondil tuberculum'u aşarken duyulur; protrüzyon ve yan harekette oluşmaz. Diskin yerinden kayabilmesi, ikinci aşamadaki kollateral ligamentlerin ve alt retrodiskal laminanın uzamasıyla olur; aynı bağların "diski kondilde tutma" işi burada tersinden sorulur.
Öğütme hareketinde iki eklem neden farklı çalışır?
Çiğnemenin yan hareketinde iki eklem aynı anda iki farklı hareket yapar: çenenin kaydığı taraftaki kondil kendi yerinde dikey bir eksen etrafında döner, karşı taraftaki kondil disk ile birlikte öne ve içe kayar. Mandibula tek kemik olduğu için bir tarafın kayması ötekinin dönmesini zorunlu kılar; sınavın "TME'nin iki tarafı bağımsız hareket edebilir mi" sorusunun cevabı budur.
Hareketi üreten kas düzeni basittir: bir tarafın m. pterygoideus lateralis'i tek başına kasıldığında o taraftaki kondili öne çeker ve çenenin ucu karşı tarafa kayar. Sağa doğru öğütmek için sol pterygoid kaslar çalışır; sağ taraftaki m. temporalis'in arka lifleri sağ kondili yerinde tutar. Protrüzyonda iki tarafın m. pterygoideus lateralis'i birlikte kasılır ve m. pterygoideus medialis yardım eder; retrüzyonda m. temporalis'in arka lifleri çeker, m. masseter'in derin lifleri yardımcıdır. Öğütme hareketlerinde m. pterygoideus lateralis'in alt başı özellikle etkindir.
| Hareket | Ana kaslar | Sinir |
|---|---|---|
| Ağız açma (depresyon) | m. pterygoideus lateralis başlatır; m. digastricus, m. mylohyoideus, m. geniohyoideus (os hyoideum infrahyoid kaslarla sabitken); yerçekimi | V3; digastricus ön karın ve mylohyoideus V3, arka karın VII; geniohyoideus C1 |
| Ağız kapama (elevasyon) | m. temporalis, m. masseter, m. pterygoideus medialis | V3 |
| Öne alma (protrüzyon) | iki taraflı m. pterygoideus lateralis; m. pterygoideus medialis yardımcı | V3 |
| Geri çekme (retrüzyon) | m. temporalis arka (yatay) lifleri; m. masseter derin lifleri yardımcı | V3 |
| Yan kayma (öğütme) | karşı tarafın m. pterygoideus lateralis ve medialis'i; aynı tarafın m. temporalis'i | V3 |
Tablodaki tek düzensizlik suprahyoid satırındadır ve sınav tam oraya basar: ağız açmaya katılan kaslar arasında n. facialis'ten sinir alan bir karın (m. digastricus'un arka karnı) ve m. stylohyoideus vardır. "Ağız açılmasına katılan kaslardan hangisi n. mandibularis tarafından innerve edilmez" sorusunun cevabı bu satırda saklıdır.
TME'yi hangi sinir ve damar besler, komşuları kimdir?
Temporomandibular eklemin duyusunu n. mandibularis'in üç dalı taşır: başlıca n. auriculotemporalis, ona ek olarak n. massetericus ve nn. temporales profundi. Eklemi hareket ettiren kasların sinirinin eklemi de innerve etmesi Hilton yasasının klasik örneğidir; dört çiğneme kası da n. mandibularis'e bağlı olduğu için eklemin bütün duyusu aynı sinirden gelir.
N. auriculotemporalis'in iki işi vardır ve ikisi aynı soruda birleşir. Bu sinir kulak yazısında gördüğünüz gibi dış kulak yolunun ve kulak zarının dış yüzünün duyusunu da taşır; eklemden kaynaklanan bir ağrının kulakta hissedilmesi bu ortaklığın sonucudur. Kapsülün sinir uçları, Ankara açık ders notuna göre, hem ağrı hem de gerilim ve basıncı algılayan mekanoreseptif sonlanmalar içerir; kapsüler bağın ve kollateral bağların innervasyonu diskin konumu hakkında bilgi verir.
Arterler çevredeki iki büyük damardan gelir: a. temporalis superficialis'in eklem dalları ve a. maxillaris'in dalı olan a. auricularis profunda. Venler v. temporalis superficialis ve v. auricularis profunda'ya boşalır; kapsülün arkasındaki venöz pleksus plexus pterygoideus ile ilişkilidir. A. temporalis superficialis ile n. auriculotemporalis birlikte gl. parotidea'nın üst ucundan çıkıp collum mandibulae'nin arkasından yukarı, arcus zygomaticus'un üzerine geçer; yüz yazısında parotisin içindeki üç katı çalışırken bu çiftin kondilin hemen arkasından geçtiğini de yerleştirin. Kondilin arka komşusu meatus acusticus externus ve parotistir; iç komşusu spina ossis sphenoidalis ile foramen spinosum'a doğru giden a. meningea media'dır; ön komşusu m. pterygoideus lateralis'tir; dış yüzünü parotis ve içinden geçen n. facialis dalları örter. Eklemin yüzeyel oluşu, kafatası yazısındaki norma basalis'te fossa mandibularis'i bulmayı kolaylaştırır; eklemin arkasında yarığı, önünde tümseği görmeden geçmeyin.
Embriyolojik not kısa ama çok sorulur. Birinci yutak arkının ilk çene eklemi, Meckel kıkırdağının arka ucunda malleus ile incus arasında kurulur; bu "primer çene eklemi" orta kulağa taşınır ve işitme zincirinin parçası olur. Temporomandibular eklem ondan ayrı, sonradan gelişen sekonder bir eklemdir; kondilin endokondral büyüyen sekonder kıkırdağını ve Meckel kıkırdağının kalıntılarını çene yazısında gördünüz. Lig. sphenomandibulare'nin malleus'a uzanan fibröz devamlılığı, bu ortak kökenin erişkindeki izidir.
Sınavlar TME'yi nasıl sorar?
TUS, DUS ve fakülte sınavları temporomandibular eklemi beş kalıpla sorar: eklemin tipi ve yüzey dokusu, diskin iki boşluğa dağıttığı iki hareket, ağzı açan ve diske tutunan kas, üç bağın her birinin tutunma yeri ve sınırladığı hareket, çıkık ve klik mekanizması. Beş kalıp bu yazının dört aşamasına birebir oturur; hangi aşamada sorulduğunu bulan öğrenci cevabı oradan okur.
TUS'ta soru çoğu kez n. mandibularis üzerinden gelir: n. auriculotemporalis'in eklemi ve dış kulak yolunu birlikte uyarması, lig. sphenomandibulare'nin lingula'ya tutunması ve altından geçenler, fibrokartilajla örtülü üç sinovyal eklem, discus articularis'e tutunan kas. DUS'ta soru klinik-topografik kurulur: alt çene bloğunda iğne ile lig. sphenomandibulare ilişkisi, geniş esnemede kondilin tuberculum'un önüne atlaması, klik sesinin diskin hangi bandından kaynaklandığı, protrüzyonu sınırlayan bağ. Tıp ve diş fakültesi birinci sınıf kemik-eklem kurulunda eklem sınıflaması sorulur: sinovyal, ginglymoarthrodial, iki boşluklu, fibrokartilajlı; pratik sınavda kuru kafada fossa mandibularis, tuberculum articulare ve fissura petrotympanica, mandibulada caput, fovea pterygoidea ve lingula gösterilir. Fizyoterapi öğrencisi için eklemin ölçülebilir yanı öndedir: ağız açıklığının mm olarak ölçülmesi, açılışın ilk bölümünde rotasyonu, geç bölümünde translasyonu parmakla ayırt etmek, yan kaymada çalışan ve dengeleyen tarafı fark etmek.
Sık düşülen üç tuzak: rotasyonu üst boşluğa, translasyonu alt boşluğa yazmak; lig. sphenomandibulare'yi açılmayı durduran ana bağ sanmak; çıkıkta kondilin arkaya gittiğini düşünmek. Üçünün de panzehiri aynıdır: yapıyı değil, esnemenin hangi aşamasında iş gördüğünü ezberleyin.
Hangi kaynakla, nasıl çalışmalı?
Eklemin ders notu düzeyinde Türkçe iki kaynağı yeter: Ankara Üniversitesi Açık Ders'teki TME ders notları (anatomi, kapsül, disk, bağlar, kaslar, innervasyon, biyomekanik; ilk yirmi sayfa yeter, sonrası görüntüleme ve klinik) ve Dicle Tıp Dergisi'ndeki "Temporomandibular Eklem Anatomisi ve Rahatsızlıkları" derlemesi (diskin üç bölgesi, rotasyon-translasyon dağılımı, hareket kasları). Atlasta sagital TME kesitini ağız kapalı ve açık olarak iki levhada bulun; tek levha size translasyonu göstermez.
Üç oturumluk bir düzen önerisi:
- Kemik oturumu: kuru kafada fossa mandibularis, tuberculum articulare, fissura petrotympanica, spina ossis sphenoidalis ve processus styloideus; mandibulada caput, collum, fovea pterygoidea, lingula, angulus. Her bağın iki ucunu kemik üzerinde parmakla birleştirin.
- Çizim oturumu: yukarıdaki şemayı iki kez çizin, ağız kapalı ve açık; diske üç bandı, arkasına iki laminayı, önüne m. pterygoideus lateralis'in iki başını ekleyin. Çizerken hangi boşlukta hangi hareket olduğunu yüksek sesle söyleyin.
- Tablo oturumu: hareket-kas-sinir tablosunu ve üç bağın tutunma yeri ile sınırladığı hareketi çalışma kartına alın; kartın arkasına beş sınav kalıbını yazın.
Diş hekimliği öğrencisi eklemi baş-boyun bütünü içinde video dersle izlemek isterse DUS için Anatomi: Baş-Boyun ve diş vize paketleri, tıp öğrencisi kemik-eklem kurulu için Tıp 1-2 Giriş, Kemikler ve Eklemler ile komite/vize paketleri, fizyoterapi öğrencisi fizyoterapi paketleri, DUS adayı DUS Paketi sayfasından başlayabilir. Anlatım biçimini görmek için ücretsiz demo paket yeterlidir. Parmağınızı tragusun önüne koyup ağzınızı açmak ise hiçbir pakete bağlı değildir; ilk oturum o çukuru hissetmekle başlar.
Sık Sorulan Sorular
Temporomandibular eklem hangi tip eklemdir?
Temporomandibular eklem, discus articularis ile üst ve alt iki boşluğa bölünmüş sinovyal bir eklemdir; alt boşlukta menteşe (rotasyon), üst boşlukta kayma (translasyon) hareketi yaptığı için ginglymoarthrodial eklem olarak sınıflanır. Eklem yüzleri hyalin kıkırdakla değil dens fibröz bağ dokusuyla örtülüdür ve iki taraftaki eklem tek kemiği taşıdığı için birbirinden bağımsız hareket edemez.
TME'de rotasyon ve translasyon hangi boşlukta olur?
Rotasyon alt eklem boşluğunda, discus articularis ile caput mandibulae arasında olur; ağız açılmaya başlarken kondil diskin altında yatay eksen etrafında döner. Translasyon üst eklem boşluğunda, disk-kondil kompleksi ile os temporale arasında olur; ağız genişçe açılırken disk ve kondil birlikte fossa mandibularis'ten tuberculum articulare'nin üzerine kayar.
Çene çıkığında kondil nereye gider?
Temporomandibular eklem çıkığı genellikle iki taraflı ve öne doğrudur: caput mandibulae discus ile birlikte tuberculum articulare'nin tepesini aşıp önüne geçer ve kapatıcı kasların çekişiyle orada kilitlenir, ağız açık kalır. Arkaya çıkık nadirdir, çünkü lig. laterale'nin yatay parçası ve fossanın arkasındaki kemik çıkıntı kondilin geriye kaymasını sınırlar.
Temporomandibular eklemi hangi sinir innerve eder?
Temporomandibular eklemin duyusunu n. mandibularis'in (V3) dalları taşır: başlıca n. auriculotemporalis, ona ek olarak n. massetericus ve nn. temporales profundi. N. auriculotemporalis dış kulak yolunun duyusunu da taşıdığı için eklem kaynaklı ağrı kulakta hissedilebilir; eklemi hareket ettiren çiğneme kaslarının da aynı sinirden innerve olması Hilton yasasının örneğidir.