Böbrek Anatomisi Nasıl Çalışılır? Tahtaya Beş Çizim

TUS kampında böbreğe geldiğimizde tahtaya bir böbrek çizer, üstüne sürreneli kondurur ve sorarım: "Böbrek ptozda aşağı inerse sürrenal de onunla iner mi?" Sınıfın büyük kısmı "iner, üstüne oturuyor" der. İnmez. Böbrek ile sürrenal aynı fasya kılıfının içinde ama ince bir bölmeyle ayrı odalarda durur; böbrek düşer, sürrenal yerinde kalır. Bu tek soru, böbreğin ezbere değil katmanlarına göre çalışılması gerektiğini anlatır. Böbrek anatomisi, listesi uzun ama mantığı kısa bir konudur; mantık, tahtaya beş çizim çizebilmektir.

Karın yazısında arka duvarı sağ-sol farkıyla anlattım: böbrek hilumunun L1 hizası, sağ böbreğin karaciğer yüzünden daha aşağıda oluşu, sol v. renalis'in aorta ile a. mesenterica superior arasından geçişi, gonad ve sürrenal venlerinin asimetrisi ve üreterin üç darlığı orada. Pelvis yazısında üreterin a. uterina'nın altından geçişini ve pelvis organlarının sırasını bulursunuz. Bu yazı böbreğin kendisine, üreterin yoluna ve mesaneye girer; ders anlatırken tahtaya çizdiğim beş çizimin sırasını izler. Her çizimi kendiniz de çizebiliyorsanız konu bitmiştir.

Böbrek anatomisi nedir, neyi kapsar?

Böbrek anatomisi, arka karın duvarında retroperitoneal yerleşen bir çift böbreğin (ren) konumunu, kılıflarını, korteks-medulla düzenini, kaliks ve pelvis sistemini, segmental damarlanmasını, komşuluklarını, innervasyonunu ve idrarı mesaneye taşıyan üreter ile depolayan mesanenin (vesica urinaria) yapısını inceleyen anatomi bölümüdür. Fakülte müfredatında çoğunlukla ürogenital sistemle birlikte, TUS'ta ise karın arka duvarı sorularının içinde işlenir.

Böbreği zor yapan şey yapı sayısı değil, aynı yapının üç ayrı açıdan sorulmasıdır: seviye ve komşuluk sorusu, damar ve segment sorusu, embriyolojik köken sorusu. Beş çizim bu üç açıyı sırayla kapatır.

Çizim 1: Arka duvar haritası, böbrek nerede durur?

Böbrekler arka karın duvarında, m. psoas major'un dış kenarında, yaklaşık T12 ile L3 omurları arasında uzanır; sol böbrek sağdakinden biraz yukarıdadır ve uzun eksenleri yukarıda birbirine yaklaşır, aşağıda açılır. Arkadan bakıldığında sağ böbreğin arkasından 12. kosta, sol böbreğin arkasından hem 11. hem 12. kosta geçer. Bu iki kosta, böbreğin sınav sorularının çoğunun çıkış noktasıdır.

Tahtaya önce omurgayı, sonra iki böbreği, sonra da arkadan geçen kostaları çizin. Kostaların arkasında bir yapı daha vardır ve cerrahi soruyu o taşır: plevranın recessus costodiaphragmaticus'u arkada 12. kosta hizasına kadar iner. Lomber bölgeden yapılan böbrek girişiminde 12. kostanın üstünden ilerleyen cerrahın karşısına periton değil plevra çıkar; sınav bunu "böbrek ameliyatında en sık yaralanan seröz zar" biçiminde sorar. Omurga tarafından bakarsanız aynı bölge omurga yazısındaki torakolomber geçişe denk gelir.

Arka komşular her iki böbrekte aynıdır ve yukarıdan aşağıya, içten dışa bir sırayla kurulur: üstte diyafram, medialde m. psoas major, ortada m. quadratus lumborum, lateralde m. transversus abdominis'in aponevrozu. Bu kasların önünden üç sinir geçer ve üçü de böbreğin arka yüzüne değer: n. subcostalis, n. iliohypogastricus, n. ilioinguinalis. Böbrek ağrısının kasığa ve uyluğun üst iç yüzüne yansımasının bir nedeni de bu komşuluktur.

Ön komşular sağ ve solda farklıdır ve sınav hep bu farkı sorar. Sağ böbreğin önünde yukarıda sürrenal, geniş bir alanda karaciğer, hilum hizasında duodenum'un pars descendens'i, aşağıda flexura coli dextra ve ince bağırsak kıvrımları vardır. Sol böbreğin önünde yukarıda sürrenal, dış üstte dalak, ortada mide, hilum hizasında pancreas'ın kuyruğu ile a. splenica, dışta flexura coli sinistra ve colon descendens, aşağıda jejunum kıvrımları vardır. Tuzak ayrıntısı peritonun varlığıdır: karaciğer, mide, dalak ve ince bağırsak böbreğe peritonla dokunur; duodenum, pancreas ve kolon fleksuraları peritonsuz, doğrudan dokunur. Sağ böbrek ile karaciğer arasındaki periton cebi recessus hepatorenalis'tir ve sırtüstü yatan hastada karın boşluğunun en alçak noktalarından biridir.

Peki "sol böbreğin hilumunda hangi organ durur" sorusunun cevabı neden pancreas'tır? Çünkü pancreas'ın kuyruğu dalak damarlarıyla birlikte sol böbreğin ön yüzünü çaprazlayarak dalağın hilumuna gider; sol nefrektomide pancreas kuyruğu ve a. splenica yaralanması bu komşuluktan doğar. Sağda aynı yeri duodenum tutar.

Çizim 2: Dıştan içe katmanlar ve kaliks sistemi

Böbreği dıştan içe dört kılıf sarar: en dışta corpus adiposum pararenale (pararenal yağ, arkada daha kalın), sonra fascia renalis (Gerota fasyası, ön ve arka yaprak), onun içinde capsula adiposa (perirenal yağ) ve doğrudan böbreğe yapışık capsula fibrosa. Sürrenal, fascia renalis'in içinde ama böbrekten ince bir fasya bölmesiyle ayrılmış kendi bölmesinde durur; girişteki sorunun cevabı buradadır.

Fascia renalis'in üç kenarı sınav sorusu üretir. Yukarıda iki yaprak sürrenalin üstünde birleşip diyaframın fasyasına karışır, dışta birleşip fascia transversalis'e katılır; aşağıda ise yapraklar birleşmez, üreter boyunca açık kalır. Bu yüzden perirenal bölgedeki bir birikim yukarı ya da yana değil, üreter boyunca aşağıya, pelvise doğru yayılır. Medialde ön yaprak büyük damarların önünden karşı tarafa geçer, arka yaprak m. psoas'ın fasyasıyla kaynaşır. Öğrenci "fascia renalis nerede açıktır" sorusunda üstü söyler; doğrusu alttır.

Koronal kesit ikinci çizimdir ve dıştan içe okunur. Capsula fibrosa'nın altında koyu korteks, içeride açık renkli medulla; medulla 8 ile 18 arası pyramides renales'ten oluşur, piramitlerin tabanı kortekse, tepesi olan papilla renalis sinüse bakar. Papillanın ucu delikli bir alandır (area cribrosa) ve toplayıcı kanallar oraya açılır. Korteks, piramitlerin arasına columnae renales (Bertin sütunları) olarak iner; piramit ile üstündeki korteks parçası birlikte bir lobus renalis yapar. Yenidoğan böbreğinin dıştan lobüle görünmesi bu lobların izidir ve erişkinde silinir.

Sinüs tarafında kaliks sistemi başlar. Her papillayı bir calyx renalis minor kavrar; iki üç calyx minor birleşip bir calyx major yapar, iki üç calyx major birleşip pelvis renalis'i oluşturur, pelvis daralarak üretere geçer. Sinus renalis'in içinde pelvis, kaliksler, damarların dalları, sinirler, lenfatikler ve yağ vardır. Hilumda önden arkaya sıra v. renalis, a. renalis, pelvis renalis'tir; bu sıra "VAP" diye ezberlenir ama bir istisnası vardır: a. renalis'in arka dalı pelvisin arkasından geçer. Sınav "hilumda en arkada" diye sorduğunda cevap pelvis, "pelvisin arkasından geçen" diye sorduğunda cevap arka segment arteridir.

Çizim 3: Damar ağacı, segmentler ve Brödel hattı

A. renalis aortadan L1-L2 hizasında, a. mesenterica superior'un hemen altından çıkar; hiluma yaklaşırken bir ön ve bir arka dala ayrılır, ön dal dört, arka dal bir segment arteri verir ve böbrek beş arteryel segmente bölünür: superior, anterior superior, anterior inferior, inferior ve posterior. Segment arterleri uç arterdir, birbirleriyle anastomoz yapmazlar; biri tıkanırsa o segment kalıcı olarak nekroza gider.

Üçüncü çizim bu ağaçtır ve iki tuzak taşır. Birincisi "arterler anastomoz yapmaz, venler yapar" kuralıdır; böbrek venleri kendi aralarında serbestçe bağlanır, bu yüzden bir segment veninin bağlanması doku kaybına yol açmaz. İkincisi Brödel hattıdır: ön ve arka segmentlerin beslenme alanları böbreğin lateral kenarının hafifçe arkasında, yaklaşık ön üçte iki ile arka üçte bir sınırında buluşur. Bu görece damarsız düzlem, taş için böbreğin kesildiği nefrotomi hattıdır. Sınav "böbreğin en az damarlı düzlemi" ya da "nefrotomi hangi hattan" diye sorar.

Ağacın devamı korteksin içine iner: segment arterleri piramitlerin arasında aa. interlobares olarak ilerler, korteks-medulla sınırında yay çizerek aa. arcuatae olur, yaylardan kortekse dik çıkan aa. interlobulares (aa. corticales radiatae) glomerullere afferent arteriolleri verir. Glomerulden çıkan efferent arteriol korteksteki nefronlarda peritübüler kapiller ağını, jukstamedüller nefronlarda medullaya inen vasa recta'yı yapar. Böbrek, kalp debisinin yaklaşık beşte birini alan bir organdır ve bu kanın büyük kısmı korteksten geçer.

Sağ a. renalis, v. cava inferior'un arkasından geçtiği için soldakinden uzundur; sol v. renalis ise aortanın önünden geçtiği için sağdakinden uzundur ve sol sürrenal ile sol gonad venini alır. Bu asimetriyi ve fındıkkıran ilişkisini karın yazısında anlattım, burada yalnızca hatırlatıyorum. Varyasyon sorusu ise aksesuar arterdir: böbreklerin yaklaşık dörtte birinde aortadan doğrudan bir pole giden ek bir arter bulunur; alt pole giden aksesuar arter üreterin pelvisten çıkış yerini önden çaprazlayıp sıkıştırabilir. Bu arterin neden var olduğunu beşinci çizimdeki embriyoloji notu açıklar.

Lenf nodi lumbales'e, yani aorta ve v. cava'nın yanındaki düğümlere gider. Sinir, plexus renalis'tir: sempatik lifler nn. splanchnici minor ve imus ile lumbal splanknik sinirlerden, ganglion aorticorenale üzerinden gelir; ağrı lifleri T10-L1 segmentlerine döner ve böbrek ağrısı bu yüzden bele, yana ve kasığa yansır. Parasempatik lifler vagustan gelir. Bu tabloyu üreterin ağrı hattıyla birlikte bir sonraki çizimde tamamlayacağız.

Çizim 4: Üreterin karından mesaneye yolculuğu

Üreter, pelvis renalis'ten mesaneye uzanan, yaklaşık 25-30 santimetre boyunda, retroperitoneal seyreden, kas duvarlı bir borudur; pars abdominalis m. psoas major'un ön yüzünde iner, linea terminalis'te a. iliaca communis'in çatallanma hizasında damarların önünden pelvise girer, pars pelvica yan duvar boyunca mesaneye ulaşır ve pars intramuralis mesane duvarını eğik olarak delip trigonuma açılır. Bu eğik giriş, mesane dolarken üreteri kapatan doğal kapaktır.

Dördüncü çizim üreterin önünden geçen yapıların listesidir ve sağ ile sol ayrı çizilir. Sağ üreter duodenum'un pars descendens'inin arkasında başlar; önünden v. testicularis ya da v. ovarica dextra, a. colica dextra, a. ileocolica ve mesenterium'un kökü geçer. Sol üreterin önünden v. testicularis ya da v. ovarica sinistra, a. colica sinistra ve mesocolon sigmoideum'un kökü geçer; cerrah sol üreteri recessus intersigmoideus'un tabanında parmağıyla bulur. Gonad damarları üreteri karında önden çaprazlar; pelviste erkekte ductus deferens, kadında a. uterina üreterin üstünden geçer. Kadındaki ilişki "köprünün altından su" kuralıyla pelvis yazısındadır.

Kanlanma yönü, öğrencinin duymadığı ama cerrahın bildiği ayrıntıdır. Karın kısmında üreteri besleyen dallar a. renalis, aorta, gonad arteri ve a. iliaca communis'ten, yani medial taraftan gelir; pelvis kısmında ise a. vesicalis inferior, a. uterina ve a. iliaca interna'nın öteki dallarından, yani lateral taraftan gelir. Bu yüzden üreter karında lateralden, pelviste medialden serbestleştirilir; damar tarafına dokunulmaz. Sınav bunu doğrudan sormasa da "pelvik üreteri besleyen arter" sorusunun cevabı bu yönle çıkar.

Üreterin sinirleri T11-L2 ve S2-S4 segmentlerinden gelir; peristaltizm bu sinirlere bağlı değildir, duvar kasının kendi ritmidir. Ağrı lifleri T11-L2'ye döndüğü için üreter ağrısı belden başlar, kasığa iner ve L1 dermatomunu taşıyan n. genitofemoralis ile n. ilioinguinalis üzerinden skrotuma ya da labium majus'a yansır. Taşın üç darlıktan hangisinde takıldığını karın yazısındaki listeyle eşleştirin.

Çizim 5: Mesane, trigonum ve embriyolojinin izi

Mesane (vesica urinaria) boşken pelvis minor'da, symphysis pubica'nın arkasında duran, dolarken karın ön duvarı boyunca yukarı yükselen, tepesi (apex) öne ve yukarı, tabanı (fundus) arkaya bakan, boynu (cervix) üretraya açılan kas duvarlı bir depodur. Dolu mesane periton parietale'yi karın duvarından sıyırarak yükselir; bu yüzden dolu mesaneye symphysis'in hemen üstünden girilen iğne peritona uğramadan mesaneye ulaşır. Boş mesanede aynı iğne bağırsağa girer.

Beşinci çizim mesanenin içidir. Tabanda üç delik bir üçgen kurar: iki ostium ureteris ile ostium urethrae internum. Bu üçgen trigonum vesicae'dir ve mukozası, mesanenin geri kalanından farklı olarak boşken bile düzdür; öteki bölgelerde mukoza kas tabakasına gevşek bağlı olduğu için katlantılıdır, trigonumda sıkı bağlıdır. İki üreter ağzını birleştiren kabarıklık plica interureterica'dır. Fark embriyolojiktir: mesanenin büyük kısmı sinus urogenitalis'ten, yani endodermden gelirken trigonum, mesane duvarına katılan mezonefrik kanal kökenli dokudan, yani mezodermden gelir. Sınav trigonumu "mesanenin hangi bölümünün mukozası düzdür" ve "hangi bölümü farklı germ yaprağındandır" diye iki biçimde sorar.

Duvar kası m. detrusor'dur. Boynu erkekte düz kaslı m. sphincter urethrae internus sarar; bu sfinkter sempatik sinirle kasılır ve ejakülasyon sırasında meninin mesaneye kaçmasını engeller. Kadında bu düzeyde belirgin bir iç sfinkter yoktur. Gerçek istemli kapak ikisinde de aşağıdadır: iskelet kaslı m. sphincter urethrae externus, n. pudendus'la (S2-S4) çalışır. Detrusor'u kasan parasempatik lifler nn. splanchnici pelvici ile S2-S4'ten, detrusor'u gevşetip iç sfinkteri kasan sempatik lifler T11-L2'den gelir. "Mesanenin istemsiz kontrolü hangi segmentten" sorusunun cevabı S2-S4, "istemli kontrolü" sorusunun cevabı n. pudendus'tur; segment aynı, sinir farklıdır.

Mesanenin tepesinden göbeğe uzanan lig. umbilicale medianum, fetal urachus'un kalıntısıdır; iki yanındaki lig. umbilicale mediale'ler ise a. umbilicalis'in kapanmış kısmıdır. A. umbilicalis'in açık kalan başlangıç parçası a. vesicalis superior olarak mesaneyi besler; erkekte a. vesicalis inferior, kadında a. vaginalis tabanı besler. Fetal kalıntıların tam listesini kalp yazısında toplu verdim. Venöz kan plexus venosus vesicalis'ten v. iliaca interna'ya, erkekte prostat pleksusuyla bağlantılı olarak döner; lenf çoğunlukla nodi iliaci externi'ye gider.

Embriyolojinin izi böbrekte de vardır ve çizimin son satırıdır. Kalıcı böbrek (metanephros) beşinci haftada iki parçadan kurulur: mezonefrik kanaldan tomurcuklanan üreter tomurcuğu (ureteric bud) üreteri, pelvisi, kaliksleri ve toplayıcı kanalları yapar; tomurcuğun uyardığı metanefrik blastem ise glomerulden distal tübüle kadar nefronu yapar. Böbrek pelviste gelişir, gövde büyüdükçe yukarı çıkar ve bu sırada hilumu önden mediale doğru döner; yükselirken her seviyede yeni damar alır, eskilerini bırakır. Bırakılmayan bir damar erişkindeki aksesuar arterdir. İki böbreğin alt polleri yükselme sırasında birleşirse ortaya çıkan at nalı böbrek, a. mesenterica inferior'un altına takılıp yükselemez ve normalden aşağıda kalır; tomurcuk erken bölünürse çift üreter ya da çift pelvis doğar. Bu bölümü embriyolojiyle birlikte çalışmak isteyen öğrenci için periton ve embriyoloji e-kitabı aynı sırayı izler.

Nefron: anatomi sınavının fizyolojiye değdiği yer

Nefron, böbreğin işlevsel birimidir ve her böbrekte yaklaşık bir milyon nefron bulunur; corpusculum renale (glomerulus ile onu saran capsula glomerularis), tubulus contortus proximalis, ansa nephroni (Henle kulpu) ve tubulus contortus distalis'ten oluşur. Distal tübülün açıldığı toplayıcı kanal nefronun parçası değildir; embriyolojide üreter tomurcuğundan gelir, nefron blastemden gelir. Sınav "nefronun parçası olmayan" seçeneğine toplayıcı kanalı koyar.

Anatomi sınavı fizyolojiye üç yerden değer. Corpusculum ve kıvrımlı tübüller kortekste, Henle kulpu ve toplayıcı kanallar medulladadır; korteksin damar tarafından bakılan görüntüsü bu dağılımdan çıkar. Nefronların büyük çoğunluğu kortikal, küçük bir kısmı korteks-medulla sınırında yerleşen jukstamedüller nefrondur; uzun Henle kulpu ve vasa recta ikincisine aittir. Üçüncüsü jukstaglomerüler aparattır: distal tübülün kendi glomerulünün afferent arterioline değdiği noktada tübül tarafında macula densa, arteriol duvarında renin salgılayan jukstaglomerüler hücreler, aralarında ekstraglomerüler mezangial hücreler durur. Anatomi bu üç hücre grubunun yerini, fizyoloji ne yaptığını sorar. İdrar oluşumunun devamı için Ankara Üniversitesi'nin açık ders boşaltım sistemi slaytı nefronun yapısından miksiyona kadar kısa ve düzenli bir özet verir.

Latince adlar: sınavın kullandığı dil

"Böbrek anatomisi latince" diye arayan öğrenci genellikle Türkçe ders notunu sınav diline çevirmeye çalışıyordur. Aşağıdaki tablo beş çizimde geçen yapıları sınavın kullandığı biçimiyle verir; her satırı kendi çiziminizin üstüne yazın.

TUS ve fakülte sınavı böbreği nasıl sorar?

TUS böbrek anatomisini üç kalıpta sorar. Birinci kalıp komşuluk sorusudur: "sol böbreğin hilumunun önünde", "sağ böbreğe peritonsuz temas eden", "böbreğin arkasından geçen sinir." Cevap her zaman birinci çizimdedir. İkinci kalıp katman ve sıra sorusudur: "fascia renalis'in açık olduğu yön", "hilumda en arkada", "böbreğin en az damarlı düzlemi", "toplayıcı kanalın kökeni." Cevap ikinci ve üçüncü çizimdedir. Üçüncü kalıp yol ve kontrol sorusudur: "sol üreteri önden çaprazlayan", "pelvik üreteri besleyen arterin geldiği yön", "detrusor'u kasan lifler", "trigonumun germ yaprağı." Cevap dördüncü ve beşinci çizimdedir. Yapı listesini ezberleyen öğrenci birinci kalıbı çözer, ikinci ve üçüncüde takılır; çizimi çizebilen öğrenci üçünü de çözer. TUS'un anatomi soru mantığını TUS anatomi rehberinde ayrıntısıyla anlattım.

Tıp fakültesinin ikinci dönem ürogenital kurulunda böbrek, sürrenal, üreter, mesane ve genital organlar birlikte gelir; kurul sorusu komşuluk ve embriyolojiyi eşit ağırlıkta sorar, pratik sınavda kadavrada hilum yapıları ve üreter seyri en çok istenen iki göstermedir. Bu kurulun anatomisi tıp 1-2 sindirim ve ürogenital paketinde karın organlarıyla aynı sırada anlatılır. Fizyoterapi öğrencisi böbreği bu derinlikte görmez; bel ağrısının ayırıcı listesinde böbreğin T12-L1 yansıma bölgesini ve 12. kosta ilişkisini bilmesi yeter. Diş hekimliği müfredatında böbrek anatomisi ayrıca sorulmaz.

Böbrek anatomisi pdf ve radyolojik anatomi arayanlara

PDF arayan öğrencinin aradığı şey çoğu zaman kaliks sisteminin nasıl göründüğüdür ve bunun en öğretici hali radyolojik görüntüdür. Türk Radyoloji Seminerleri'nin ürogenital sistemde kontrastlı radyografi yazısı ekskretuar ürografide kaliks, pelvis ve üreterin görünümünü olgularla verir; papillaların uçlarını birleştiren interpapiller çizgi kavramı, ikinci çizimdeki lob düzeninin filmdeki karşılığıdır. Aksiyel BT kesitinde ise böbreği L1 kesitinde, m. psoas'ın dış yanında, pancreas kuyruğu ve duodenum ile ilişkisi içinde okuyun; karın yazısındaki L1 listesi bu kesitin adıdır.

Kendi çiziminizi yapmadan PDF'e bakmayın. Beş çizim üç oturuma sığar:

1. Birinci oturum: yer ve kılıf. Arka duvar haritasını kostalar ve plevra ile çizin, ön komşuları sağ-sol iki sütun olarak yazın, peritonlu ve peritonsuz temasları işaretleyin. Dört kılıfı ve fascia renalis'in açık kenarını aynı oturumda bitirin.
2. İkinci oturum: iç yapı ve damar. Koronal kesiti piramit, kaliks ve pelvisle çizin; üzerine beş segmenti ve Brödel hattını yerleştirin; dal sırasını afferent arteriole kadar yazın. Nefron ve jukstaglomerüler aparatı bu oturumun sonuna ekleyin.
3. Üçüncü oturum: yol ve depo. Üreterin çaprazlarını sağ-sol ayrı yazın, kanlanma yönünü karın ve pelvis için oklayın; mesanenin trigonunu, iki sfinkterini ve üç sinir kaynağını tek şemada toplayın; embriyolojik kökenleri satır altına not edin.

Bu düzen, karın yazısındaki altı ayrım sorusunun böbrek tarafını tamamlar. Video anlatımını görmek isteyen öğrenci için ücretsiz demo paketi karın organlarının nasıl işlendiğini gösterir; TUS hazırlığındaki hekim için TUS paketi böbreği arka duvar, sürrenal ve gonad damarlarıyla tek sırada anlatır.

Sık Sorulan Sorular

Böbrekler hangi omur seviyesinde bulunur ve hangisi daha aşağıdadır?

Böbrekler arka karın duvarında yaklaşık T12 ile L3 omurları arasında uzanır; sağ böbrek, üstündeki karaciğer nedeniyle soldakinden biraz daha aşağıda durur. Sağ böbreğin arkasından 12. kosta, sol böbreğin arkasından 11. ve 12. kostalar geçer. Solunumla her iki böbrek birkaç santimetre aşağı yukarı hareket eder.

Böbreğin katmanları dıştan içe nelerdir?

Dıştan içe sıra corpus adiposum pararenale (pararenal yağ), fascia renalis (Gerota fasyası), capsula adiposa (perirenal yağ) ve capsula fibrosa'dır. Fascia renalis yukarıda ve dışta birleşir, aşağıda üreter boyunca açık kalır; sürrenal bez aynı fasyanın içinde ama böbrekten ince bir bölmeyle ayrılmış kendi odasında durur.

Böbrek arterinin kaç segmenti vardır ve Brödel hattı nedir?

A. renalis ön ve arka dala ayrılır; ön dal superior, anterior superior, anterior inferior ve inferior, arka dal posterior segment arterini verir, toplam beş segment oluşur. Segment arterleri uç arterdir ve anastomoz yapmaz. Ön ve arka segmentlerin beslenme alanlarının böbreğin lateral kenarının hafif arkasında buluştuğu görece damarsız düzlem Brödel hattıdır; nefrotomi bu hattan yapılır.

Mesanenin trigonu neden farklıdır?

Trigonum vesicae, iki üreter ağzı ile iç üretra ağzı arasındaki üçgen alandır; mukozası kas tabakasına sıkı yapıştığı için mesane boşken bile düz kalır, oysa mesanenin geri kalanında mukoza katlantılıdır. Fark embriyolojiktir: mesanenin büyük kısmı endodermal sinus urogenitalis'ten gelirken trigonum, mesane duvarına katılan mezonefrik kanal kökenli mezodermal dokudan gelir.