Kalp Embriyolojisi: Tek Bir Boru Dört Odalı Kalbe Nasıl Dönüşür?

  • Ana Sayfa
  • Blog
  • Kalp Embriyolojisi: Tek Bir Boru Dört Odalı Kalbe Nasıl Dönüşür?
Kalp Embriyolojisi: Tek Bir Boru Dört Odalı Kalbe Nasıl Dönüşür?

Kalp embriyolojisi sorusunun şıklarında çoğu zaman beş ad yan yana durur: septum primum, septum secundum, ostium primum, ostium secundum ve foramen ovale. İkisi perde, üçü deliktir; hangi deliğin hangi perdede açıldığını bilmeyen öğrenci şıkları ancak tahminle eler. Aynı karışıklık kalbin çıkış yolunda da vardır: bulbus cordis, conus cordis ve truncus arteriosus birbirine çok yakın adlardır, ama erişkin kalpte farklı yerlere dönüşür.

Bu yazı kalbi baştan kuruyor: önce tek bir boru, sonra borunun katlanması, en son dört ayrı noktada aynı haftalarda yükselen bölmeler. Her adımın yanında, o adım aksadığında ortaya çıkan defekt de duruyor; defekt soruları bu eşlemeye dayanır.

Kalp embriyolojisi neyi anlatır?

Kalp embriyolojisi, splanknik mezodermden kurulan tek bir borunun üçüncü haftanın sonunda atmaya başlamasını, dördüncü haftada sağa katlanmasını ve yaklaşık yedinci haftanın sonuna kadar bölmelerle dört odalı, iki çıkışlı bir kalbe dönüşmesini inceler. Kalp, embriyoda işlev görmeye başlayan ilk organdır; hızla büyüyen embriyo oksijeni ve besini artık yalnız difüzyonla alamaz.

Konunun zor görünmesinin nedeni olayların sırayla değil, üst üste yaşanmasıdır. Boru daha katlanırken içinde bölmelerin hazırlığı başlar; atriyumlar ayrılırken ventriküller ve çıkış yolu da ayrılmaktadır. Bu yüzden kalbin gelişimini üç evreye ayırmak işe yarar: boru, katlanma, bölünme.

Birçok tıp fakültesinde konu histoloji-embriyoloji derslerinde, dolaşım kurulunda kalp anatomisiyle birlikte işlenir. Ankara Üniversitesi açık ders arşivindeki kalp ve damarların gelişimi sunumu bu üç evreyi Türkçe şekillerle anlatır; yazıdaki gün sayılarının çoğu bu nottan.

Kalp tüpü nasıl oluşur?

Kalp, embriyonun baş ucunda at nalı biçiminde uzanan kardiyojenik alandan gelişir. Bu alandaki splanknik mezodermde 19. gün civarında bir çift endokardiyal tüp belirir. Embriyo yanlardan katlandıkça iki tüp orta hatta yaklaşır ve birleşerek tek bir primitif kalp tüpü oluşturur. Ankara notu birleşmeyi 20. güne, ilk kalp atımını 21. güne koyar.

Kardiyojenik hücreler, gastrulasyon sırasında primitif çizginin yanından göç eden epiblast hücreleridir; kalbin kası bu yüzden mezoderm kökenlidir. Bu kolun germ yaprağı soy ağacındaki yerini germ yaprakları yazısında çizdim. Minnesota Üniversitesi'nin kalp anatomisi atlası bu hücreleri iki gruba ayırır: birinci kalp alanı düz tüpü, sol ventrikülü ve atriyumların bir kısmını; ikinci kalp alanı çıkış yolunu, sağ ventrikülü ve atriyumların bir kısmını yapar.

Tüpün duvarı kısa sürede katlanır:

  • Endokard: tüpün iç yüzünü döşeyen endotel.
  • Miyokard: tüpü dıştan saran kalın splanknik mezoderm tabakası; kalp kasını yapar.
  • Kardiyak jel: miyokardın salgıladığı hücresiz ara madde. İleride endokardiyal yastıkların ham maddesi olacak.
  • Epikard: sinus venosus ve septum transversum bölgesinden kalbin yüzeyine göç eden mezotel hücrelerinden gelir. Minnesota atlasına göre koroner damarlar da bu tabakadan gelişir.

Bu adım aksarsa: Embriyonun yan katlanması göğüs ön duvarını kapatamazsa kalp göğüs boşluğunun dışında kalır (ectopia cordis).

Kalp tüpünün bölümleri erişkinde neye dönüşür?

Düz kalp tüpü, baş ucundaki arter tarafından kuyruk ucundaki ven tarafına doğru beş genişlemeye ayrılır: truncus arteriosus, bulbus cordis, primitif ventrikül, primitif atriyum ve sinus venosus. Bu beş bölümün her biri erişkin kalpte belli bir duvara dönüşür ve erişkin kalbin pürüzlü ve düz duvarlı bölgeleri bu kökenin izini taşır.

Sinus venosus'un sağ ve sol iki boynuzu vardır; her boynuza v. umbilicalis, v. vitellina ve v. cardinalis communis açılır.

Tüpün bölümü Erişkin kalpteki karşılığı Duvar
Truncus arteriosus Aorta ascendens ve truncus pulmonalis'in başlangıç kısmı düz
Bulbus cordis, alt (proksimal) kısım Sağ ventrikülün trabeküllü kısmının büyük bölümü pürüzlü
Conus cordis (bulbusun orta kısmı) İki ventrikülün çıkış yolu: sağda conus arteriosus (infundibulum), solda vestibulum aortae düz
Primitif ventrikül Sol ventrikülün trabeküllü kısmının büyük bölümü pürüzlü
Primitif atriyum İki atriyumun trabeküllü kısmı: auricula dextra ve auricula sinistra pürüzlü (mm. pectinati)
Sinus venosus, sağ boynuz Sağ atriyumun düz kısmı, sinus venarum cavarum düz
Sinus venosus, sol boynuz Sinus coronarius ve sol atriyumun küçük v. obliqua'sı —
Sonradan katılan vv. pulmonales Sol atriyumun düz duvarlı kısmı düz

Tablonun tek cümlelik özeti şudur: pürüzlü duvar tüpün kendi odalarından, düz duvar ise sonradan katılan giriş damarlarından ve çıkış yolundan gelir.

Sağ atriyumda bu iki köken yan yanadır. Sinus venosus'un sağ boynuzu atriyum duvarına katılıp düz duvarlı sinus venarum'u yapar; pürüzlü kısımla arasındaki sınır crista terminalis'tir. Sağ atriyumun iç yüzünü kalp anatomisi yazısında bu iki parça üzerinden anlattım. Sol boynuz büyümez, kalbin arka yüzünde küçük bir venöz keseye dönüşür ve sinus coronarius'u yapar. Sol atriyumda ise primitif atriyumun arka duvarından tek bir pulmoner ven tomurcuklanır, iki kez dallanır ve dallar atriyum duvarına katılır. Düz duvarlı kısım böyle oluşur; asıl primitif atriyum öne ve sola itilip auricula sinistra olarak kalır.

Sağ ventrikülün trabeküllü kısmı için kaynaklar ayrışır. Langman ve Ankara notu bu kısmı bulbus cordis'in alt kısmına bağlar; bazı ders kitabı tabloları ise iki ventrikülün trabeküllü kısmını da primitif ventriküle bağlar. Sınavda fakültenizin kaynağındaki tabloya uyun. Çıkış yollarının düz duvarlı kısmının conus cordis'ten geldiği konusunda ise kaynaklar birleşir.

Kalp tüpü neden sağa katlanır?

Kalp tüpü 23. gün civarında hızla uzamaya başlar; iki ucu sabit kaldığı için uzayan boru bükülmek zorunda kalır. Baş tarafındaki bölüm öne, aşağı ve sağa, kuyruk tarafındaki bölüm arkaya, yukarı ve sola kayar. Ankara notuna göre bu katlanma yaklaşık 28. günde tamamlanır ve tüpün bölümleri erişkin kalpteki yerlerine yaklaşır.

Katlanmanın sonunda bulbus cordis aşağıda, önde ve sağda, primitif ventrikül solda, primitif atriyum ile sinus venosus arkada ve yukarıdadır. Atriyumların erişkinde ventriküllerin arkasında ve üstünde durması bu yer değiştirmeyle başlar.

Katlanma işin yarısını yapar. Bu evrenin sonunda atriyoventriküler kanal yalnız primitif ventriküle, yani geleceğin sol ventrikülüne açılır; çıkış yolu ise sağdaki bulbus'tan başlar. Kan hâlâ tek bir hat izler: atriyum, sol taraftaki ventrikül, sağdaki bulbus, truncus. Dört odalı kalbe geçmek için iki kayma gerekir: atriyoventriküler kanal sağa kayar ve sağ ventrikül kendi giriş yolunu alır; çıkış yolu sola kayar ve sol ventrikül truncus'a bağlanır.

Bu adım aksarsa: Tüp sağa değil sola katlanırsa dekstrokardi gelişir ve kalp göğsün sağ tarafına yerleşir. Dekstrokardi tek başına ya da bütün iç organların ayna görüntüsü olan situs inversus ile birlikte görülebilir.

Tek borudan dört odaya: kalp tüpünün beş bölümü, katlanma ve erişkin kalpteki karşılıkları Üç panel. Birinci panel düz kalp tüpü: yukarıdan aşağı kırmızı truncus arteriosus, sarı bulbus cordis, gri-mavi primitif ventrikül, yeşil primitif atriyum ve mor sinus venosus ile iki boynuzu; üstte arter ucu, altta umbilikal, vitellin ve kardinal venlerin geldiği ven ucu. İkinci panel 28. gündeki katlanmış tüp, önden görünüş: bulbus embriyonun sağında ve önde, ventrikül solda, atriyum ve sinus venosus arkada ve yukarıda; altta kalan iş notu: atriyoventriküler kanal sağa, çıkış yolu sola kaymalı; sola katlanma dekstrokardi yapar. Üçüncü panel dört odalı kalp: sağ atriyumda mor sinus venarum ve yeşil auricula, aralarında crista terminalis; sol atriyumda gri pulmoner ven kısmı ve yeşil auricula; sağ ventrikülde sarı pürüzlü kısım ve açık sarı conus arteriosus; sol ventrikülde gri-mavi pürüzlü kısım ve açık sarı vestibulum aortae; mor sinus coronarius; üstte birbirini çaprazlayan kırmızı aorta ve truncus pulmonalis. Kırmızı 1-4 numaralı daireler bölünme noktalarını gösterir: atriyumlar arası, atriyoventriküler kanal, ventriküller arası ve çıkış yolu. Altta renk anahtarı, kural ve kaynak satırı. Tek borudan dört odaya: tüpün beş bölümü erişkin kalpte nereye gider? Aynı renk, aynı köken · önden görünüş: embriyonun sağı şeklin solundadır 1 · Düz kalp tüpü (3. hafta sonu) arter ucu Truncus arteriosus Bulbus cordis Primitif ventrikül Primitif atriyum Sinus venosus sağ ve sol boynuz ven ucu: umbilikal, vitellin ve kardinal venler gelir katlanma 23–28. gün 2 · Katlanmış tüp (28. gün) embriyonun sağı solu s. venosus atriyum ventrikül bulbus truncus Bulbus sağa ve öne, ventrikül sola; atriyum ve sinus venosus arkaya-yukarı Kalan iş: AV kanal sağa, çıkış yolu sola kaymalı Sola katlanırsa: dekstrokardi bölünme 4.–7. hafta 3 · Dört odalı kalp (7. hafta sonu) sinus coronarius Sağ atriyum sinus venarum (düz) auricula (pürüzlü) crista terminalis Sol atriyum vv. pulmonales (düz) auricula (pürüzlü) Sağ ventrikül conus arteriosus pürüzlü kısım* Sol ventrikül vestibulum aortae pürüzlü kısım Aorta Tr. pulmonalis 4 1 2 3 Truncus arteriosus Bulbus (açık: conus cordis) Primitif ventrikül Primitif atriyum Sinus venosus Pulmoner venler Kural: pürüzlü duvar tüpün kendi odalarından, düz duvar giriş damarlarından ve çıkış yolundan gelir. Kırmızı 1–4: bölünme noktaları. * Sağ ventrikülün pürüzlü kısmını Langman ve Ankara notu bulbus cordis'e, bazı kaynaklar primitif ventriküle bağlar. Kaynak: Langman's Medical Embryology; Ankara Ü. Açık Ders, kalp ve damarların gelişimi sunumu; Univ. of Minnesota, Atlas of Human Cardiac Anatomy smtanatomi.com

Şemadaki 1-4 numaralı noktalar bir sonraki bölümün konusu: dört bölme aynı haftalarda yükselir.

Kalp dört odaya nasıl bölünür?

Kalbin bölünmesi dört ayrı noktada, aşağı yukarı aynı haftalarda ilerler: atriyumlar arasında, atriyoventriküler kanalda, ventriküller arasında ve çıkış yolunda. Bölmelerin çoğu endokardiyal yastıklardan beslenir. Endokardiyal yastık, endokard hücrelerinin kardiyak jelin içine göç etmesiyle oluşan mezenkim kabarığıdır; karşılıklı iki yastık birbirine doğru büyüyüp kaynaşarak duvar kurar.

Bu olaylar kabaca dördüncü haftanın sonundan yedinci haftanın sonuna kadar sürer. Aşağıdaki dört başlığı şemadaki numaralarla birlikte okuyun.

1. Atriyumlar: iki perde, üç delik

Ortak atriyumun çatısından 28. gün civarında ince, orak biçimli bir perde aşağı doğru büyür: septum primum. Perde atriyoventriküler kanaldaki endokardiyal yastıklara doğru uzanır; serbest alt kenarı ile yastıklar arasında kalan açıklık ostium primum'dur. Ostium primum kapanmadan, septum primum'un üst kısmında programlı hücre ölümüyle küçük delikler açılır ve bunlar birleşerek ostium secundum'u oluşturur. Sağ ve sol atriyum arasındaki geçit böylece hiç kesilmez. Septum primum'un alt kenarı yastıklarla kaynaşınca ostium primum kapanır.

Ardından septum primum'un sağında daha kalın ikinci bir perde gelişir: septum secundum. Bu perde aşağı doğru büyüyüp ostium secundum'un üstünü örter ama tamamlanmaz; alt serbest kenarının altında kalan açıklık foramen ovale'dir. Septum primum'un yerinde kalan kısmı foramen ovale'nin kapakçığı olur.

Beş adı karıştırmamak için tek cümle yeter: birinci delik birinci perdenin altında, ikinci delik birinci perdenin içinde, oval delik ikinci perdenin altındadır. Kapakçığın doğumda nasıl kapandığını fetal dolaşım yazısında anlattım.

Bu adım aksarsa: Septum primum'dan fazla doku erirse ya da septum secundum ostium secundum'u örtmeden durursa ostium secundum tipi atriyal septal defekt (ASD) oluşur; en sık görülen ASD tipi budur. Foramen ovale doğumdan sonra kaynaşmazsa patent foramen ovale kalır.

2. Atriyoventriküler kanal: kalbin ortasındaki yastıklar

Atriyoventriküler kanalın üst ve alt duvarında 26. gün civarında birer endokardiyal yastık belirir. Ankara notuna göre yastıklar 35. günde birleşmelerini tamamlar ve aralarında kurulan septum intermedium, ortak kanalı sağ ve sol atriyoventriküler ağza ayırır. Kanalın yan duvarlarından gelişen iki küçük yastık ise triküspit ve mitral kapağın yapımına katılır.

Bu yastıklar kalbin ortasında aynı anda birkaç işe yarar: ostium primum'u kapatır, atriyoventriküler kanalı ikiye böler, ventrikül septumunun zar kısmına doku verir ve atriyoventriküler kapaklara katılır. Bu yüzden yastık defekti tek bir delik değil, bir arada görülen bir defektler grubudur.

Bu adım aksarsa: Yastıklar birleşmezse atriyoventriküler septal defekt (endokardiyal yastık defekti) gelişir. Hafif biçimi ostium primum tipi ASD'dir ve mitral kapağın ön yaprağında yarık eşlik edebilir; tam biçimde buna ventrikül septumunun üst kısmındaki açıklık ve ortak bir atriyoventriküler kapak eklenir. Down sendromunda bu defekt sık görülür.

3. Ventriküller: kas duvar alttan, zar duvar üstten

Primitif ventrikülün tabanında, apekste kalın, yarım ay biçimli bir kas kıvrımı yükselir ve yastıklara doğru büyür. Bu kas septum yedinci haftanın sonuna kadar yastıklarla birleşmez; aradaki açıklığa foramen interventriculare denir. Açıklık üç ayrı kaynaktan gelen dokuyla kapanır: sağ ve sol bulbar (conus) kabarıkları ve endokardiyal yastık. Bu dokuların kurduğu küçük bölüm, ventrikül septumunun pars membranacea'sıdır.

Foramen'in bu kadar uzun açık kalmasının bir nedeni var. Ankara notunun vurguladığı gibi sol ventrikül truncus'a bağlanmadan foramen kapanırsa sol ventrikülün çıkış yoluyla ilişkisi kesilir; kapanma, çıkış yolunun sola kaymasını beklemek zorundadır.

Bu adım aksarsa: Pars membranacea tamamlanmazsa membranöz tip ventriküler septal defekt (VSD) oluşur. Ankara notu VSD'yi en sık görülen kalp anomalisi olarak verir ve VSD'lerin çoğu bu küçük zar bölümdedir.

4. Çıkış yolu: sarmal perde

Truncus arteriosus ve conus cordis'in iç duvarında karşılıklı iki çift kabarık belirir: üstte truncus kabarıkları, altta conus kabarıkları. Kabarıklar birbirine doğru büyürken sarmal çizerek döner ve kaynaşır; truncus'ta aortikopulmoner septum, conus'ta conus septumu oluşur. Aort ve pulmoner kapakçıkların taslakları da bu kabarıkların üzerinde belirir.

Perde sarmal olduğu için truncus pulmonalis aortun önünden geçip soluna dolanır. Erişkin kalpte truncus pulmonalis sağ ventrikülden önde başlar, aort ise sol ventrikülden onun arkasında ve sağında çıkar; iki büyük arterin birbirine sarılmış gibi durması bu sarmalın izidir. Aortun bu bölümünü aort anatomisi yazısında anlattım.

Kabarıkların kuruluşuna nöral krista hücreleri katılır. Arka beyin hizasındaki nöral kristadan ayrılan hücreler faringeal ark arterleri boyunca göç edip çıkış yoluna ulaşır; Minnesota atlası, çıkış yolunun tam bölünmesinin bu hücrelere bağlı olduğunu yazar. Aynı arterlerin aorta ve pulmoner arterlere nasıl dönüştüğünü faringeal arklar yazısında tablo halinde verdim.

Bu adım aksarsa: Conus septumu öne kayarsa çıkış yolu eşit bölünmez ve Fallot tetralojisi gelişir. Perde sarmal çizmeden düz inerse büyük arterlerin transpozisyonu, kabarıklar hiç kaynaşmazsa persistan truncus arteriosus oluşur. Bu konotrunkal defektlerin bir bölümü 22q11 delesyonunda (DiGeorge sendromu) faringeal ark ve cep türevlerinin bozukluklarıyla birlikte görülür.

Hangi adım aksarsa hangi kalp defekti oluşur?

Doğumsal kalp defektlerinin çoğu, kalp gelişiminin belirli bir adımının aksamasıyla açıklanır: katlanma yönü, bir perdenin fazla ya da eksik büyümesi, iki yastığın kaynaşmaması ya da çıkış yolu perdesinin sarmal çizmemesi. Aşağıdaki tablo bu eşlemeyi tek yerde topluyor; sağdaki sütun, sınavın defekti tanıtırken kullandığı ipucudur.

Adım Ne aksar? Sonuç Sınavdaki ipucu
Katlanma Tüp sola katlanır Dekstrokardi Situs inversus ile birlikte olabilir
Atriyal septum Septum primum fazla erir ya da septum secundum kısa kalır Ostium secundum tipi ASD En sık ASD tipi
Sinus venosus girişi V. cava superior ağzı yakınında septum eksik kalır Sinus venosus tipi ASD Kısmi anormal pulmoner venöz dönüş eşlik eder
Atriyoventriküler kanal Endokardiyal yastıklar kaynaşmaz Ostium primum tipi ASD, AV septal defekt Down sendromu; mitral ön yaprakta yarık
Ventrikül septumu Pars membranacea tamamlanmaz Membranöz VSD En sık kalp anomalisi olarak anılır
Conus septumu Perde öne kayar Fallot tetralojisi Pulmoner (infundibuler) darlık, VSD, ata binen aort, sağ ventrikül hipertrofisi; en sık siyanotik defekt
Aortikopulmoner septum Perde sarmal çizmez Büyük arterlerin transpozisyonu Aort sağ, truncus pulmonalis sol ventrikülden çıkar
Truncus kabarıkları Kabarıklar kaynaşmaz Persistan truncus arteriosus İki ventrikülün üstünde tek arter, altında VSD

Tabloyu ezberlemek yerine her satırı şemadaki bir numaraya bağlayın. Fallot'un dört bulgusu, tek bir hatanın, yani conus septumunun öne kaymasının dört sonucudur: sağ ventrikülün çıkışı daralır, perde ventrikül septumuyla buluşamadığı için VSD kalır, aort bu açıklığın üstüne oturur ve daralmış çıkışa karşı çalışan sağ ventrikül kalınlaşır.

Kalp gelişimi sınavda nasıl sorulur?

Kalp gelişimi sorularında sık karşılaşılan yedi kalıp var ve hepsi bu yazıdaki üç evreden birine dayanır. Kalıbı tanıyan öğrenci soruyu şıklardan önce kendi şemasında yerine koyar; bu da benzer adlı şıkların arasında kaybolmayı önler.

  1. Köken ve türev: "Sinus coronarius hangi yapıdan gelişir?" Sinus venosus'un sol boynuzundan.
  2. Pürüzlü ve düz duvar: "Sol atriyumun düz duvarlı kısmı neyin katılımıyla oluşur?" Vv. pulmonales'in. Crista terminalis'in neyi ayırdığı da aynı kalıptandır.
  3. Perde ve delik sırası: "Ostium secundum nerede açılır?" Septum primum'un üst kısmında, ostium primum kapanmadan.
  4. Zar septum: "Pars membranacea hangi dokulardan oluşur?" Sağ ve sol conus kabarıkları ile endokardiyal yastıktan.
  5. Defekt ve mekanizma: "Fallot tetralojisinin embriyolojik nedeni nedir?" Conus septumunun öne kayması. Transpozisyonda ise sarmal yoktur.
  6. Nöral krista: "Hangisinin oluşumuna nöral krista hücreleri katılır?" Aortikopulmoner septum.
  7. Zaman: Kalbin ilk atımı, katlanmanın başlayıp bittiği gün, foramen interventriculare'nin kapanması. Kaynaklar bu günleri bir iki gün farkla verebilir; fakültenizin kaynağındaki rakamı esas alın.

Birçok tıp fakültesinde konu birinci yılın dolaşım kurulunda gelir; kurul haftasını nasıl planlayacağınızı ilk komite sınavı yazısında anlattım. TUS'a hazırlanan aday için kalp embriyolojisi; fetal dolaşım ve faringeal arklarla birlikte gelişim konularının ortak zeminidir. Kökeni bilinen erişkin yapı, örneğin fossa ovalis ya da sinus coronarius, anatomi tekrarında da daha kolay yerine oturur. Bu bağlantı mantığını TUS anatomi çalışma yönteminde genel kural olarak anlattım.

Üç evreyi tek kâğıtta nasıl tekrar edersiniz?

Kalbin gelişimini tekrar etmenin en hızlı yolu, üç evreyi aynı renklerle boş kâğıda ezberden çizmektir. Renk, bir bölümün tüpteki yerini erişkin kalpteki yerine bağlar; çizim takıldığında da neyi bilmediğinizi hemen gösterir.

  1. Düz tüp: Beş renkli kutuyu, arter ucu yukarıda olacak biçimde üst üste çizin; her kutunun yanına erişkin karşılığını yazın.
  2. Katlanma: Aynı renklerle katlanmış tüpü çizin. Bulbus'u sağa ve öne, atriyumu arkaya ve yukarıya koyun; atriyoventriküler kanal için sağa, çıkış yolu için sola birer ok ekleyin.
  3. Dört bölme: Dört odalı kalbi çizip bölme noktalarını 1-4 diye numaralayın. Her numaranın yanına, o adım aksarsa ortaya çıkan defekti kırmızıyla yazın.

Takıldığınız her nokta için bir kart açın: ön yüzde "ostium secundum nerede açılır?", arka yüzde "septum primum'un üst kısmında, ostium primum kapanmadan". Kartları hangi aralıkla döndüreceğinizi anatomi çalışma kartları yazısında anlattım.

Kalp embriyolojisini kalbin odaları, perikard ve fetal dolaşımla birlikte kurmak isteyen tıp öğrencisi için Tıp 1-2'ler için Solunum ve Dolaşım paketi, kurul ya da vize haftasına giren öğrenci için komite/vize paketleri var. TUS'a hazırlanan okur kalp ve büyük damarları TUS Paketi içinde bölge bölge çalışabilir. Önce anlatım dilini görmek isterseniz ücretsiz demo paketinden başlayın.

Sık Sorulan Sorular

Kalp ne zaman oluşur ve atmaya başlar?

Kalp, üçüncü haftada embriyonun baş ucundaki kardiyojenik alanda bir çift endokardiyal tüp olarak başlar. Tüpler yaklaşık 20. günde birleşip tek bir kalp tüpü oluşturur; kalp üçüncü haftanın sonunda, Ankara Üniversitesi notuna göre 21. gün civarında atmaya başlar. Katlanma 23. gün civarında başlayıp 28. günde tamamlanır; bölmelerin oluşumu yaklaşık yedinci haftanın sonuna kadar sürer.

Septum primum ile septum secundum arasındaki fark nedir?

Septum primum, atriyumları ayıran ilk ve ince perdedir; ortak atriyumun çatısından endokardiyal yastıklara doğru büyür, altında ostium primum kalır ve üst kısmında ostium secundum açılır. Septum secundum ondan sonra, sağında gelişen kalın perdedir; ostium secundum'un üstünü örter ama tamamlanmaz ve altında foramen ovale kalır. Doğumdan sonra septum primum, foramen ovale'nin kapakçığı olarak septum secundum'a yapışır.

Bulbus cordis neye dönüşür?

Bulbus cordis'in alt (proksimal) kısmı Langman'a göre sağ ventrikülün trabeküllü bölümünün büyük kısmını yapar. Orta kısmı olan conus cordis, iki ventrikülün düz duvarlı çıkış yollarına dönüşür: sağda conus arteriosus (infundibulum), solda vestibulum aortae. Bazı kitapların bulbusun en üst parçası saydığı truncus arteriosus ise ikiye bölünerek aorta ascendens ile truncus pulmonalis'in başlangıç kısmını verir.

Endokardiyal yastık nedir?

Endokardiyal yastık, endokard hücrelerinin kardiyak jelin içine göç etmesiyle atriyoventriküler kanalda ve çıkış yolunda oluşan mezenkim kabarığıdır. Atriyoventriküler kanaldaki üst ve alt yastıklar kaynaşarak kanalı sağ ve sol ağza böler, ostium primum'u kapatır, ventrikül septumunun zar kısmına doku verir ve atriyoventriküler kapakların yapımına katılır. Kaynaşmadıklarında atriyoventriküler septal defekt (endokardiyal yastık defekti) gelişir.


Yayın tarihi: