Kalp Anatomisi Nasıl Çalışılır? Sınıfın Yanlış Bildiği Yedi Şey

Kampta kalbi anlattığım saatin ilk sorusu hep aynıdır: "Kalbin ön yüzünü hangi boşluk yapar?" Sınıfın yarısı hiç düşünmeden "sol ventrikül" der; çünkü sol ventrikül kalbin en güçlü, en kalın, en çok konuşulan parçasıdır. Cevap sağ ventriküldür. O anda sınıfta kısa bir sessizlik olur ve ben o sessizliği severim: öğrenci, kalp hakkında bildiğini sandığı şeylerin bir kısmının yanlış olduğunu ilk kez fark etmiştir. Kalp anatomisinde öğrencinin bilmediği şeyler değil, yanlış bildiği şeyler soru kaybettirir. Bilmediğini kitaptan öğrenir; yanlış bildiğini ise sınavda kendinden emin biçimde işaretler.

Karında yöntem ayrım sorusuydu, pelviste kat kat inşaat. Kalpte yöntem yanlışı düzeltmektir. Bu yazı, yirmi yılı aşkın TUS ve fakülte dersinde en çok duyduğum yedi yanlış cevabı sırayla ele alır: her birinin neden makul göründüğünü, gerçeğin ne olduğunu ve sınavın o yanlışı hangi soruyla yakaladığını. Yedi yanlışı düzelten öğrenci kalbi baştan ezberlemek zorunda kalmaz; zaten bildiği parçalar yerine oturur.

Kalp anatomisi nedir, kalp nerede durur?

Kalp (cor), mediastinum medium'da perikard kesesi içinde yer alan, dört boşluklu ve dört kapaklı kas pompasıdır. Sağ yarısı vücuttan gelen venöz kanı akciğerlere, sol yarısı akciğerden gelen kanı aorta'ya gönderir. Anatomi dersinin kalp anatomisinden kastı bu pompanın dış yüzleri, iç yapısı, kapakları, kendi damarları ve ileti sistemidir; kanın basıncı ve kasılma mekaniği fizyolojinin konusudur.

Kalbin toraks duvarındaki izdüşümü, oskültasyon noktaları ve perikard sinüsleri toraks anatomisi yazısında anlatıldı; burada tekrar etmeyeceğim. Bu yazı kesenin içine girer. Yine de bir cümle şart: kalbin üçte ikisi orta hattın solundadır, apeksi beşinci sol interkostal aralıkta midklaviküler hattın hemen iç tarafındadır ve bu apeks sol ventriküle aittir. Yedi yanlışın ilki tam burada başlar.

Yanlış 1: "Kalbin ön yüzünü sol ventrikül yapar"

Kalbin ön yüzünü (facies sternocostalis) büyük ölçüde sağ ventrikül yapar. Sol ventrikül, öne yalnızca sol kenarda dar bir şerit olarak katılır; sağ atrium ise ön yüzün sağ üst bölümünü oluşturur. Sol ventrikülün asıl alanı kalbin sol yüzü (facies pulmonalis), diyafragmatik yüzün büyük kısmı ve apekstir.

Yanlışın kaynağı basittir: öğrenci "en güçlü boşluk en önde olmalı" diye düşünür. Oysa kalp göğüste sola ve öne doğru dönmüş durur; bu dönüş sağ ventrikülü sternumun arkasına, sol ventrikülü ise arkaya ve sola götürür. Aynı dönüşün bir sonucu daha vardır ve sınav bunu çok sever: kalbin en arkadaki boşluğu sol atriumdur. Sol atriumun hemen arkasında oesophagus geçer. Bu komşuluk, transözofageal ekokardiyografide sol atriumun neden en net görülen boşluk olduğunu ve ileri derecede büyümüş bir sol atriumun neden yutma güçlüğü yapabileceğini açıklar.

Kenarlar da aynı mantıkla oturur. Sağ kenarı (margo dexter) sağ atrium, sol kenarı sol ventrikül ve auricula sinistra, alt keskin kenarı (margo inferior) ağırlıkla sağ ventrikül yapar. Taban (basis cordis) apeksin karşısındadır, arkaya bakar ve esas olarak sol atriumdan oluşur; tabana dört pulmoner ven ve iki vena cava açılır. Sınav kalıbı şudur: "Kalbin şu yüzünü/kenarını hangi boşluk oluşturur?" Bu sorunun cevabını dönüşü kurmadan ezberleyen öğrenci, seçenekler yer değiştirdiğinde kaybeder.

Yanlış 2: "Perikard, kalbi saran tek bir zardır"

Perikard iki ayrı yapıdır: dışta sağlam, esnemeyen pericardium fibrosum; içte seröz pericardium serosum. Seröz olan da iki yapraklıdır: fibröz keseye yapışık lamina parietalis ve kalbin yüzeyine yapışık lamina visceralis. Lamina visceralis'in diğer adı epicardium'dur; yani kalbin en dış tabakası aslında perikardın bir yaprağıdır. İki yaprak arasındaki kapiller boşluk cavitas pericardiaca'dır ve içinde birkaç mililitre seröz sıvı bulunur.

Bu iki katmanın önemi klinikte görünür. Fibröz perikard esnemediği için kesede hızla biriken sıvı kalbi sıkıştırır; anatomi sınavında bu "hangi katman esnemez" sorusudur. Fibröz perikard altta diyaframın centrum tendineum'una yapışır, önde ligg. sternopericardiaca ile sternuma bağlanır ve üstte büyük damarların adventisyasıyla kaynaşır. Duyusal siniri n. phrenicus'tur; bu yüzden perikard iltihabının ağrısı C3-C5 dermatomuna, yani boyna ve omuz tepesine yansıyabilir. Sinus transversus ve sinus obliquus'un yerleşimini toraks yazısında bulursunuz; burada yalnızca cerrahın büyük arterleri klemplemek için parmağını hangisinden geçirdiğini hatırlayın: sinus transversus.

Yanlış 3: "Sol koroner arter daha büyük olduğu için baskın arterdir"

Koroner baskınlığı (dominans) arterin kalınlığı değil, arka interventriküler oluktaki arterin kaynağı belirler. R. interventricularis posterior'u a. coronaria dextra veriyorsa dolaşım sağ dominanttır ve bu, insanların büyük çoğunluğunda böyledir: Türk Radyoloji Seminerleri'nde yayımlanan koroner anatomi derlemesi sağ baskınlığı olguların yüzde 80-85'inde, sol baskınlığı yüzde 15-20'sinde, kodominansı ise yaklaşık yüzde 5'inde bildirir. Sol koroner arter gövde olarak daha kalındır ve sol ventrikülün çoğunu besler; ama "dominant" sözcüğü kalınlığı değil arka oluğu anlatır.

Dallanma, iki arteri iki sinüsten çıkarıp yollarını izleyerek öğrenilir. A. coronaria dextra sağ aort sinüsünden (sinus aortae dexter) çıkar, sulcus coronarius'ta sağa ve arkaya döner; yolda r. coni arteriosi'yi, çoğunlukla r. nodi sinuatrialis'i, sağ kenarda r. marginalis dexter'i verir ve arka olukta r. interventricularis posterior olarak iner. Aynı derleme sinoatriyal düğüm arterinin olguların yüzde 55'inde sağ koronerden, yüzde 41-45'inde r. circumflexus'un proksimalinden çıktığını yazar; "SA düğümünü hangi arter besler" sorusuna doğru cevap bu yüzden "çoğunlukla sağ koroner"dir, "her zaman" değil. Atriyoventriküler düğüm arteri ise dominant arterden, yani çoğunlukla yine sağ koronerden gelir. Sağ koroner tıkanıklığında inferior duvar enfarktüsüne bradikardi ve ileti bloğunun eşlik etmesinin anatomik gerekçesi budur.

A. coronaria sinistra sol aort sinüsünden çıkar, truncus pulmonalis ile auricula sinistra arasında kısa bir gövde olarak ilerler ve hemen ikiye ayrılır: r. interventricularis anterior ön interventriküler olukta apekse iner, rr. interventriculares septales ile interventriküler septumun ön üçte ikisini ve her iki ventrikülün ön duvarını besler; r. circumflexus sulcus coronarius'ta sola döner, r. marginalis sinister'i verir ve sol dominant kalpte arka inen dalı da o üretir. Septumun arka üçte biri arka inen dalın, yani dominant arterin alanıdır. "Septumun ön üçte ikisi / arka üçte biri" ayrımı sınavın en sık sorduğu koroner bilgisidir.

Venler ayrı bir yanlışın kaynağıdır: öğrenci kalp venlerinin arterlerle aynı adı taşıdığını sanır. Taşımaz. V. cardiaca magna ön interventriküler olukta r. interventricularis anterior ile birlikte yükselir, sulcus coronarius'ta sola dönüp sinus coronarius'a katılır. V. cardiaca media arka olukta r. interventricularis posterior ile, v. cardiaca parva sağ kenarda r. marginalis dexter ve sağ koroner ile yol alır. Üçü de sinus coronarius'a dökülür; sinus coronarius ise sulcus coronarius'un arka parçasında yatar ve sağ atriuma, v. cava inferior ağzı ile triküspid kapak arasına açılır. Bu düzenin dışında kalan iki grup vardır: vv. cardiacae anteriores sağ ventrikülün ön yüzünden doğrudan sağ atriuma, vv. cardiacae minimae ise bütün boşluklara doğrudan açılır. Aşağıdaki şema arter ağacını ve eşlik eden venleri tek bakışta toplar.

Yanlış 4: "Sağ atriumun içi tek parça, düz bir boşluktur"

Sağ atrium iki farklı embriyolojik parçadan kurulmuştur ve içi bu yüzden iki farklı dokudadır. Arka bölüm sinus venarum cavarum'dur: düz duvarlıdır, iki vena cava ve sinus coronarius buraya açılır, embriyolojik olarak sinus venosus'un sağ boynuzundan gelir. Ön bölüm asıl atrium ve auricula dextra'dır: duvarında tarak dişi gibi dizilen mm. pectinati bulunur. İkisini içeride crista terminalis adlı kas kabartısı ayırır; aynı sınır dışarıda sığ bir oluk olarak görünür ve sulcus terminalis adını alır. Sinoatriyal düğüm tam bu oluğun üst ucunda, v. cava superior'un girişinin yanında, subepikardiyal olarak yer alır. "Crista terminalis neyi neyden ayırır" sorusunun cevabı iki kelimedir: düz bölümü, pektinat bölümden.

Septum tarafında fossa ovalis ve onun kalın üst kenarı limbus fossae ovalis vardır; fetal foramen ovale'nin izidir ve yedinci yanlışta yeniden karşımıza çıkacak. V. cava inferior ağzının önünde valvula venae cavae inferioris, sinus coronarius ağzında valvula sinus coronarii bulunur; sınav bu iki kapakçığı eski adlarıyla da anar (Eustachius ve Thebesius). Sağ ventrikül ise apeks tarafında trabeculae carneae ile pürüzlü, çıkış yolunda (conus arteriosus, diğer adıyla infundibulum) düzdür; ikisini crista supraventricularis ayırır. Üç papiller kası vardır: anterior, posterior ve septal. Septumdan m. papillaris anterior'un tabanına uzanan kas köprüsü trabecula septomarginalis'tir; klinik dilde moderator band denir ve içinde ileti sisteminin sağ dalını taşır. Sınav bunu "yalnız sağ ventrikülde bulunan yapı" kalıbıyla sorar; moderator band, üç papiller kas ve conus arteriosus bu kalıbın üç doğru cevabıdır.

Sol taraf daha az yapı içerir ama iki tuzak barındırır. Sol atrium dört pulmoner venin katılımıyla oluştuğundan düz duvarlıdır; mm. pectinati yalnız auricula sinistra'da bulunur. Sol ventrikülün duvarı sağdakinin iki-üç katı kalındır, trabekülleri daha ince ve sıktır, papiller kası ikidir (anterior ve posterior) ve aort kapağının hemen altındaki düz bölüm vestibulum aortae'dir. "Sol ventrikülde kaç papiller kas vardır" sorusuna "üç" diyen öğrenci sağ ventrikülden kopyalamıştır.

Yanlış 5: "Dört kapağın dördü de chorda tendineae ile tutulur"

Chorda tendineae ve papiller kas yalnızca iki atriyoventriküler kapağa aittir. Sağda valva tricuspidalis'in cuspis anterior, posterior ve septalis'i; solda valva mitralis'in (bicuspidalis) cuspis anterior ve posterior'u chorda'larla papiller kaslara bağlanır. Her papiller kas chorda'larını komşu iki yaprağa gönderir; böylece ventrikül kasılırken yapraklar atriuma doğru devrilmez. Semilunar kapakların, yani valva trunci pulmonalis ve valva aortae'nin chorda'sı ve papiller kası yoktur; üçer yarım ay biçimli yaprakları (valvulae semilunares) diyastolde kanın geri dönüş basıncıyla kendiliğinden kapanır. Her yaprağın serbest kenarının ortasında nodulus, iki yanında ince lunula bulunur.

Aort kapağının üç yaprağı üç sinüs yapar ve sınav bu sinüsleri koroner arterlerle eşleştirir: sağ koroner arter sağ sinüsten, sol koroner arter sol sinüsten çıkar; arka sinüs koroner vermez, bu yüzden "nonkoroner" sinüs olarak anılır. Truncus pulmonalis'in yaprakları ise anterior, dextra ve sinistra adlarını taşır; iki kapağın yaprak adları birbirinin aynısı değildir ve seçeneklerde karıştırılır.

Dört kapak, kalbin fibröz iskeletine oturur. Bu iskelet dört anulus fibrosus ile aort kapağı çevresindeki iki üçgenden (trigonum fibrosum dextrum ve sinistrum) oluşur; kapakları taşır, kas liflerine yapışma yeri verir ve en önemlisi atriumları ventriküllerden elektriksel olarak yalıtır. İleti sistemi bu yalıtımı yalnız tek bir noktadan aşar; altıncı yanlış tam o noktayla ilgilidir. Oskültasyon noktalarının kapak izdüşümüyle neden örtüşmediği toraks yazısında; kısa cevap, sesin kan akımı yönünde taşınmasıdır.

Yanlış 6: "Kalbin ileti sistemi sinir dokusudur"

Kalbin ileti sistemi sinir değil, özelleşmiş kalp kası hücrelerinden oluşur. Sinirler yalnızca bu sistemin hızını ayarlar. Sistem beş parçadan kurulur ve sırası şudur: nodus sinuatrialis, nodus atrioventricularis, fasciculus atrioventricularis (His demeti), crus dextrum ile crus sinistrum ve rr. subendocardiales (Purkinje lifleri). "Hangi tabakada bulunur" sorusunun cevabı parçaya göre değişir: sinoatriyal düğüm subepikardiyaldir, Purkinje ağı subendokardiyaldir; sistemin geri kalanı miyokardın içinde ilerler.

Yerleşimi, atriumdan ventriküle bir yolculuk gibi kurmak en sağlam yoldur. Sinoatriyal düğüm crista terminalis'in üst ucunda, v. cava superior'un ağzının yanındadır. Uyarı atrium kasından geçerek atriyoventriküler düğüme ulaşır; bu düğüm interatriyal septumun alt kısmında, sağ atriumun tabanında, Koch üçgeni içinde yer alır. Üçgenin sınırları sınav klasiğidir: triküspid kapağın septal yaprağının yapışma çizgisi, sinus coronarius'un ağzı ve ikisini birleştiren tendo valvulae venae cavae inferioris (Todaro tendonu). Atriyoventriküler demet buradan çıkar, trigonum fibrosum dextrum'u delerek fibröz iskeleti aşan tek kas köprüsü olur, pars membranacea septi'nin arka alt kenarı boyunca ilerler ve pars muscularis'in üst kenarında sağ ve sol dala ayrılır. Sağ dal trabecula septomarginalis'in içinden m. papillaris anterior'a taşınır; sol dal septumun sol yüzünde subendokardiyal olarak yayılır. Dördüncü ve altıncı yanlışlar burada birleşir: moderator band'ın ne taşıdığını bilen öğrenci, sağ dal bloğunun anatomik yolunu da bilir.

Hız ayarını plexus cardiacus yapar. Sempatik lifler üst dört-beş torakal segmentten çıkar, servikal ve üst torakal gangliyonlarda nöron değiştirip nn. cardiaci olarak plexus'a katılır; parasempatik lifler n. vagus'un rr. cardiaci'sidir ve düğümlerin yakınındaki gangliyonlarda nöron değiştirir. Kalbin visseral ağrı lifleri sempatik yolu geriye doğru izleyip aynı torakal segmentlere girdiği için miyokard iskemisi ağrısı göğüs ön duvarına, sol kolun iç yüzüne ve boyna yansır; T1-T2 dermatomunun kolun iç yüzünü döşemesi bu yansımanın anatomik açıklamasıdır. Ağrının ileti sistemiyle bir ilgisi yoktur; ikisi de "sinir" başlığı altında toplandığı için karışır.

Yanlış 7: "Fetal dolaşım embriyolojinin konusudur, kalp anatomisinde sorulmaz"

Fetal dolaşımın kalıntıları erişkin kalbinde ve büyük damarlarda somut yapılar olarak durur ve anatomi sınavı bunları anatomi adıyla sorar. Foramen ovale kapanınca fossa ovalis olur; kapanmadığında erişkinde atriyal septal defekt vardır. Ductus arteriosus, truncus pulmonalis ile arcus aortae'yi bağlayan fetal kanaldır; doğumdan sonra ligamentum arteriosum'a dönüşür. Ductus venosus ligamentum venosum'a, v. umbilicalis ligamentum teres hepatis'e, aa. umbilicales'in kapanan bölümleri ligg. umbilicalia medialia'ya dönüşür; son ikisini karın ve pelvis yazılarında görmüştünüz.

Ligamentum arteriosum'un sınav değeri, komşuluğundan gelir. N. laryngeus recurrens sinister, n. vagus'tan arcus aortae hizasında ayrılır, ligamentum arteriosum'un arkasından ve arkusun altından dolanıp boyna çıkar. Sol atrium genişlemesi ya da arkus aortae anevrizması bu siniri sıkıştırdığında ses kısıklığı ortaya çıkar; sağdaki sinir ise a. subclavia dextra'nın altından döndüğü için kalp kaynaklı bir basıya maruz kalmaz. "Sol n. laryngeus recurrens'i sağdakinden farklı kılan yapı" sorusunun cevabı bu ligamenttir. Dördüncü yanlıştaki valvula venae cavae inferioris de fetal bir kalıntıdır: fetüste v. cava inferior'dan gelen oksijenli kanı foramen ovale'ye yönlendirirdi. Sinus venosus'un sağ boynuzu sinus venarum'a, sol boynuzu sinus coronarius'a dönüşür; v. obliqua atrii sinistri (Marshall veni) sol boynuzun küçük kalıntısıdır.

Sınav kalp anatomisinden ne sorar?

TUS ve fakülte sınavlarında kalp soruları üç kalıba oturur. Birincisi yerleşim kalıbıdır: "Yalnız sağ ventrikülde bulunan yapı", "kalbin en arkadaki boşluğu", "sulcus coronarius'ta bulunmayan damar". Bu kalıp birinci, dördüncü ve beşinci yanlışlardan beslenir. İkincisi besleme kalıbıdır: "İnterventriküler septumun ön üçte ikisini besleyen arter", "sinoatriyal düğümü çoğunlukla besleyen arter", "sağ koroner tıkanıklığında etkilenmesi en olası yapı". Üçüncü yanlış bu kalıbın tamamını karşılar. Üçüncüsü yol kalıbıdır: "İleti demetinin fibröz iskeleti aştığı yer", "sağ dalın içinde ilerlediği yapı", "sol n. laryngeus recurrens'in dolandığı yapı". Altıncı ve yedinci yanlışlar burada sorulur.

TUS anatomi çalışma yönteminde anlattığım kural burada da geçerlidir: soru köküne değil, sorunun hangi ayrımı test ettiğine bakın. "Sol koroner" seçeneğini gördüğünüzde kalınlık değil arka oluk, "papiller kas" seçeneğini gördüğünüzde kapak değil kapak tipi aklınıza gelmeli. Tıp fakültesi ikinci sınıf dolaşım kurulunda aynı konular bir de kadavra ve model üzerinde sorulur; sağ atriumu açıp crista terminalis'i, moderator band'ı ve fossa ovalis'i eliyle bulmuş öğrenci için dördüncü yanlış diye bir şey kalmaz. Bu kurulun anatomi bölümünü baştan sona kurmak isteyenler için tıp 1-2 solunum ve dolaşım paketi kalbi, akciğerleri ve büyük damarları aynı sırayla işler.

Kalbin odacıkları ve kapakları Latince nasıl adlandırılır?

Latince adlar sınavda tek başına da sorulur ve "kalbin odacıkları Latince" en sık aranan kalp sorgularından biridir. Aşağıdaki tablo Terminologia Anatomica adlarını, eski karşılıklarıyla birlikte verir. Kök mantığı için Latince terimler yazısına bakabilirsiniz; burada yalnız listeyi bırakıyorum.

Tabloda bir tuzak saklıdır: "auricula" ile "atrium" aynı şey değildir. Auricula, atriumun öne doğru uzanan kulak biçimli çıkıntısıdır; sınav "auricula dextra'nın duvarında hangi yapı bulunur" diye sorduğunda cevap mm. pectinati'dir.

"Kalp anatomisi pdf" ve koroner varyasyon arayanlara

Kalp için indirilecek en iyi PDF ders notu değil, koroner anatomiyi bilgisayarlı tomografi görüntüleriyle anlatan bir derlemedir. Türk Radyoloji Derneği'nin seminer dizisinde yayımlanan Normal Koroner Anatomi ve Varyasyonlar makalesi, bu yazıdaki dominans ve düğüm arteri oranlarının kaynağıdır; sağ ve sol koroner arter dallarını hacimsel BT görüntüleri üzerinde gösterir. Radyologlar için yazılmıştır, ama üçüncü yanlışı çalışan öğrenci için görsel karşılık olarak ders kitabı çiziminden daha öğreticidir; çünkü gerçek kalpte arterler kitaptaki gibi simetrik durmaz.

Hazır "kalp anatomisi çizim" arayanlara bir uyarı: kalbi bir kez de kendiniz çizin. Önden bakışta sağ ventrikülü büyük, sol ventrikülü dar bir şerit olarak çizmek birinci yanlışı; sulcus coronarius'a v. cardiaca magna'yı sola dönerken yerleştirmek üçüncü yanlışı kalıcı olarak düzeltir. Anatomi atlası bu çizimin kontrolü içindir, başlangıcı için değil.

Yedi yanlış üç oturumda nasıl düzeltilir?

İlk oturum dış kalp ve perikarddır: yüzler, kenarlar, taban ve apeks, perikardın katmanları; birinci ve ikinci yanlışlar. Kalbi kâğıda önden ve arkadan çizip her yüze sahibini yazın. İkinci oturum damarlardır: iki koroner arteri sinüslerinden çıkarıp dallarıyla yürütün, sonra her arterin yanına venini yazın; üçüncü yanlış. Üçüncü oturum içeridir: sağ atriumdan başlayıp kanın yönünde dört boşluğu gezin, her boşlukta düz ve pürüzlü bölümü, papiller kas sayısını, kapağın yaprak adlarını not edin; sonra ileti sistemini aynı güzergâha yerleştirin ve fetal kalıntıları bulundukları yere işaretleyin; dördüncüden yedinciye kadar bütün yanlışlar.

Her oturumun sonunda yedi yanlışı birer soru olarak çalışma kartına yazın: kartın önünde yanlış cümle, arkasında doğrusu ve gerekçesi. Bir hafta sonra kartları karıştırıp yanlış cümleleri okuduğunuzda içinizden "hayır, öyle değil" sesi kendiliğinden geliyorsa kalp oturmuştur. Bu yöntemin TUS paketindeki kalp dersinde nasıl işlediğini görmek isteyenler için ücretsiz demo paket aynı anlatım düzenini örnekler.

Sık Sorulan Sorular

Kalbin odacıkları nelerdir ve Latince adları nedir?

Kalbin dört odacığı sağ kulakçık (atrium dextrum), sol kulakçık (atrium sinistrum), sağ karıncık (ventriculus dexter) ve sol karıncıktır (ventriculus sinister). Atriumlar venlerden kan alır, ventriküller arterlere kan pompalar. Sağ atrium ile sağ ventrikül arasında valva tricuspidalis, sol atrium ile sol ventrikül arasında valva mitralis bulunur; sağ ventrikülün çıkışında valva trunci pulmonalis, sol ventrikülün çıkışında valva aortae yer alır.

Kalbin ileti sistemi hangi tabakada bulunur ve sıralaması nedir?

Kalbin ileti sistemi sinir değil, özelleşmiş kalp kası hücrelerinden oluşur ve sırası nodus sinuatrialis, nodus atrioventricularis, fasciculus atrioventricularis (His demeti), sağ ve sol dallar ve Purkinje lifleridir. Sinoatriyal düğüm sağ atriumda crista terminalis'in üst ucunda subepikardiyal, Purkinje ağı ise ventriküllerde subendokardiyal yerleşir. Sistemin hızını plexus cardiacus üzerinden sempatik lifler ve n. vagus ayarlar.

Kalbi hangi damarlar besler ve sağ dominant ne demektir?

Kalbi, aorta ascendens'in sağ ve sol sinüslerinden çıkan a. coronaria dextra ve a. coronaria sinistra besler. Sol koroner, r. interventricularis anterior ve r. circumflexus'a ayrılır; sağ koroner r. marginalis dexter'i ve çoğunlukla r. interventricularis posterior'u verir. Arka interventriküler oluktaki arteri sağ koroner veriyorsa dolaşım sağ dominanttır ve bu düzen insanların büyük çoğunluğunda görülür; arterin kalınlığı dominansı belirlemez.

Kalp anatomisi TUS'ta nasıl sorulur?

TUS kalp anatomisini üç kalıpla sorar: bir yapının hangi boşlukta ya da olukta bulunduğu (moderator band, crista terminalis, sinus coronarius), bir bölgeyi hangi arterin beslediği (septumun ön üçte ikisi, sinoatriyal düğüm) ve bir yapının izlediği yol (His demetinin fibröz iskeleti aştığı yer, sol n. laryngeus recurrens'in ligamentum arteriosum'u dolanması). Soru tipleri ÖSYM'nin yayımladığı temel bilimler soru kitapçıklarında görülebilir; sorular birebir tekrar etmez, kalıp tekrar eder.