Limbik Sistem Nedir? Beynin Kenarındaki Halkayı Adlarından Okumak

  • Ana Sayfa
  • Blog
  • Limbik Sistem Nedir? Beynin Kenarındaki Halkayı Adlarından Okumak
Limbik Sistem Nedir? Beynin Kenarındaki Halkayı Adlarından Okumak

Nöroanatomi kurulunda limbik sistemin bilinen soru kalıplarından biri bir listeyle gelir: "Aşağıdakilerden hangisi Papez devresinde yer almaz?" Seçeneklerde hipokampus, fornix, corpus mamillare, gyrus cinguli ve corpus amygdaloideum yan yana durur. Limbik sistemi "duygu ve bellekle ilgili yapılar" diye uzun bir liste olarak ezberleyen öğrenci burada duraksar, çünkü ezberlediği listede beşi de vardır. Cevap amygdala'dır. Bu cevabı ezber değil, yapıların nerede durduğu ve kimden kime lif gönderdiği verir.

Bu yazı limbik sistemi yapıların adlarından okuyarak kuruyor. Anatomide pek çok ad bir şekli anlatır: amygdala badem, hippocampus denizatı, fornix kemer, cingulum kuşak, uncus kanca demektir; corpus mamillare de meme ucuna benzeyen cisimdir. Adın anlattığı şekli bilen öğrenci yapının yerini de komşusunu da daha kolay hatırlar. Latince terimler yazısında anlattığım kök okuma yöntemi burada beynin en kıvrık bölgesine uygulanıyor.

Limbik sistem nedir, beynin neresindedir?

Limbik sistem, beyin yarımküresinin iç yüzünde corpus callosum'u ve diensefalonu halka gibi çeviren kabuk bölgeleri (limbik lob) ile bunlara bağlı çekirdeklerin (amygdala, hipotalamus, talamusun ön çekirdekleri, septal çekirdekler) oluşturduğu işlevsel bir sistemdir. Duygu, yeni anıların oluşması, motivasyon ve duygulara eşlik eden otonom yanıtlarla ilgilidir.

Adı Paul Broca'dan gelir. Broca 1878'de corpus callosum'un çevresindeki kıvrık kabuk şeridine "büyük limbik lob" dedi; limbus Latincede kenar demektir. James Papez 1937'de bu kenarla ilgili bir duygu devresi önerdi. Paul MacLean de 1952'de limbik lobu ve ona bağlı çekirdekleri birlikte anmak için "limbik sistem" terimini kullandı. Hangi yapıların sisteme dahil olduğu konusunda kaynaklar tam anlaşmaz; hipokampus ile amygdala ise neredeyse her listede yer alır.

Limbik sistem tek bir lobun içinde değildir. Halkanın kabuk kısmı yarımkürenin iç ve alt yüzündedir: gyrus cinguli corpus callosum'un üstünde, gyrus parahippocampalis temporal lobun iç-alt yüzünde uzanır. Hipokampus ve amygdala temporal lobun derinindedir. Corpora mamillaria hipotalamusa, ön çekirdekler talamusa, yani diensefalona aittir. Septal alan ise frontal lobun iç yüzünde, corpus callosum'un ön ucunun altında durur. "Limbik sistem ön beyinde mi?" sorusunun cevabı bu yüzden evettir: klasik listedeki yapılar telencephalon ile diencephalon'da, yani ön beyinde (prosencephalon) bulunur. Lob sayısını altı veren kaynaklar limbik lobu ayrı bir lob olarak sayar; bunun nedeni telensefalon yazısında, talamus ve hipotalamusun kendisi diensefalon yazısında anlatıldı.

Limbik sistemin bölümleri nelerdir?

Limbik sistemin bölümleri üç grupta toplanır: corpus callosum'u dıştan çeviren kabuk halkası (gyrus cinguli, gyrus parahippocampalis, area subcallosa), onun içindeki hipokampus halkası (hippocampus, gyrus dentatus, subiculum) ve bu halkalara bağlı çekirdekler (amygdala, septal çekirdekler, corpora mamillaria, talamusun ön çekirdekleri). Parçaları fornix gibi lif demetleri birbirine bağlar.

Broca iki eşmerkezli halkadan söz eder: büyük bir dış halka ve onun içinde küçük bir iç halka. Dış halka önde corpus callosum'un rostrum'unun altındaki area subcallosa'dan başlar, gyrus cinguli olarak corpus callosum'un üstünden geçer, splenium'un arkasında daralarak isthmus gyri cinguli olur ve gyrus parahippocampalis adıyla temporal lobun iç yüzünde öne döner. İç halkanın kalın ve iş gören kısmı temporal lobdaki hipokampus ile gyrus dentatus'tur. Bu halka splenium'un arkasında incelir (gyrus fasciolaris) ve corpus callosum'un üst yüzünde ince bir gri tabaka olarak öne uzanır (indusium griseum, "gri örtü"). İnsanda iç halkanın corpus callosum üstündeki bölümü körelmiş bir kalıntıdır.

Grup Yapılar Yeri
Dış halka (limbik lob) Area subcallosa, gyrus cinguli, isthmus gyri cinguli, gyrus parahippocampalis, uncus Yarımkürenin iç yüzü, corpus callosum'un çevresi, temporal lobun iç-alt yüzü
İç halka (formatio hippocampi) Hippocampus (cornu Ammonis), gyrus dentatus, subiculum; körelmiş uzantısı indusium griseum Lateral ventrikülün alt boynuzunun tabanı; corpus callosum'un üst yüzü
Telensefalon çekirdekleri Corpus amygdaloideum, nuclei septales Uncus'un altı; commissura anterior'un hemen üstü
Diensefalon çekirdekleri Corpora mamillaria (hipotalamus), nuclei anteriores thalami Beyin tabanı; talamusun ön ucu
Bağlantı yolları Fornix, tractus mamillothalamicus, cingulum, stria terminalis, stria medullaris thalami Halkaların ve çekirdeklerin arası

Görevler de bu gruplara dağılır. Hipokampus yeni anıların oluşmasında, amygdala korku ve tehdit değerlendirmesinde, gyrus cinguli duygusal yanıtlar ve dikkatte rol alır. Hipotalamus sistemin merkezinde durur ve vücuda açılan kapısıdır: duygunun kalp hızına, terlemeye ve hormon salgısına dönüşmesi onun üzerinden olur (otonom sinir sistemi yazısı).

Adı şekli anlatır: limbik yapıları tek tek okumak

Limbik yapıların çoğunun adı, şeklini ya da yerini anlatan Latince veya Yunanca bir kelimedir. Adın anlamını bilmek yapıyı kesitte bulmayı kolaylaştırır: badem biçimli amygdala temporal lobun ön ucunda, denizatı biçimli hippocampus ventrikülün alt boynuzunun tabanında, kemer biçimli fornix corpus callosum'un altında durur.

Gyrus cinguli: kuşak

Cingulum Latincede kuşak demektir. Gyrus cinguli, corpus callosum'un üstünü kuşak gibi saran kavisli kıvrımdır. Altta sulcus corporis callosi onu corpus callosum'dan, üstte sulcus cinguli frontal ve parietal lobların iç yüzünden ayırır. Kıvrımın içinden geçen ak madde demetinin adı da cingulum'dur ve gyrus cinguli'yi arkada gyrus parahippocampalis'e bağlar. Gyrus cinguli talamusun ön çekirdeklerinden lif alır; duygusal yanıtları ve dikkati düzenleyen kabuk ağlarının parçasıdır. Arterlerini a. cerebri anterior'un dalları verir. Kafa içi basınç arttığında falx cerebri'nin altından karşı tarafa kayabilen yapı da gyrus cinguli'dir; herni tipleri beyin zarları yazısında anlatıldı.

Gyrus parahippocampalis ve uncus: hipokampusun yanı ve kanca

Gyrus parahippocampalis adını hipokampusun hemen yanında durmasından alır. Temporal lobun iç-alt yüzünde, içte sulcus hippocampi ile dışta sulcus collateralis arasındadır. Ön bölümündeki area entorhinalis (Brodmann 28. alan) hipokampusun ana kapısıdır: beyin kabuğunun asosiasyon alanlarında işlenmiş bilgi hipokampusa buradan girer, hipokampustan çıkan bilginin bir bölümü de buraya döner.

Gyrus'un ön ucu geriye ve içe doğru kanca gibi kıvrılır; Latincede kanca anlamına gelen uncus adı buradan gelir. Uncus'un yüzeyi koku korteksinin bir parçasıdır, derininde amygdala yatar. Bu komşuluk sınavdaki unkal herniasyon sorusunun anatomisidir: uncus incisura tentorii'den aşağı kaydığında hemen yanındaki n. oculomotorius sıkışır.

Hippocampus ve cornu Ammonis: denizatı ve koç boynuzu

Hippocampus Yunancada denizatı demektir. Adı 1587'de Bolonyalı anatomist Arantius'un, kesitte kıvrık kuyruklu bu canlıya benzettiği yapıya verdiği addır. Diğer adı cornu Ammonis (Amon'un boynuzu) koç boynuzlu Mısır tanrısından gelir ve aynı kıvrımı başka bir benzetmeyle anlatır.

Hipokampus, lateral ventrikülün alt boynuzunun tabanında ventriküle doğru kabaran bir kıvrımdır. Gyrus dentatus ve subiculum ile birlikte kurduğu hipokampal oluşum, amygdala'nın yanındaki ön uçtan splenium yakınındaki arka uca kadar yaklaşık 5 cm uzanır. Ön ucu genişler ve parmak benzeri kabartılar taşır (pes hippocampi, denizatının ayağı); arka ucu splenium'un altında incelir. Ventriküle bakan yüzünü alveus adlı ince bir ak madde tabakası örter. Alt boynuzun duvarlarındaki yeri beyin ventrikülleri yazısında tablo hâlinde var.

Hipokampus üç tabakalı bir kabuktur (allokorteks) ve hücre yapısına göre dört alana ayrılır: CA1, CA2, CA3 ve CA4 (CA, cornu Ammonis'in kısaltması). Bu numaralar sınava girer. Oksijensizliğe en duyarlı bölüm CA1'dir (Sommer sektörü), en dayanıklı bölüm CA2'dir. Kalp durması gibi uzun süren oksijensizlikten sonra ilk kaybedilen hipokampus hücreleri bu yüzden CA1'dedir. Rajmohan ve Mohandas'ın limbik sistem derlemesine göre temporal lob epilepsisi erişkinde en sık görülen epilepsi türüdür ve en sık nedeni hipokampal sklerozdur.

Gyrus dentatus ve subiculum: dişli kıvrım ve altlık

Gyrus dentatus, hipokampusun iç kenarına oturan, yüzeyi diş diş girintili dar bir gri şerittir; adı bu dişli görünümden gelir. Hipokampal oluşumun giriş kapısıdır: area entorhinalis'ten gelen lifler (perforant yol) önce gyrus dentatus'un granül hücrelerinde sonlanır. Bilgi oradan yosunsu liflerle (mossy fibers) CA3'e, CA3'ten Schaffer kollateralleriyle CA1'e geçer. Üç sinapslık bu zincir hipokampusun iç devresidir ve CA1 onun ana çıkışıdır.

Subiculum (altlık) hipokampus ile area entorhinalis arasındaki geçiş bölgesidir: üç tabakalı hipokampus kabuğu burada altı tabakalı entorhinal kabuğa geçer. Hipokampustan çıkan bilgi buradan iki yola ayrılır. Bir bölümü fornix'le corpus mamillare'ye ve talamusun ön çekirdeklerine, bir bölümü geri area entorhinalis'e gider.

Alveus, fimbria ve fornix: tekne, saçak, kemer

Hipokampusun çıkış lifleri üç adla, üç biçimde yol alır. Alveus (tekne) ventriküle bakan yüzü örten ince ak madde tabakasıdır. Lifler hipokampusun iç kenarında toplanıp saçak gibi bir şerit oluşturur: fimbria hippocampi. Fimbria, hipokampusun arka ucunda splenium'un altında yukarı kıvrılıp crus fornicis olur. Fornix Latincede kemer, tonoz demektir ve yapının corpus callosum'un altında çizdiği yayı anlatır.

İki crus birbirine yaklaşırken aralarından karşı tarafa geçen lifler commissura fornicis'i yapar; alt yüzündeki çizgiler bir lire benzetildiği için eski kitaplarda psalterium ya da lyra Davidis (Davud'un liri) adıyla geçer. İki crus birleşerek corpus fornicis'i oluşturur. Gövde corpus callosum'un altında öne gider ve septum pellucidum'un alt kenarına tutunur. Önde iki sütuna ayrılır (columnae fornicis). Sütunlar foramen interventriculare'nin önünden ve commissura anterior'un arkasından aşağı kıvrılır, hipotalamusun içinden geçerek corpus mamillare'de sonlanır. Commissura anterior'un önünden geçen daha küçük lif grubu ise septal alana gider. Fornix'in ventrikül duvarında çizdiği C yolu ventriküller yazısındadır; burada önemli olan kimden kime gittiğidir.

Corpus mamillare: meme ucu

Corpora mamillaria, beyin tabanında tuber cinereum'un arkasında duran iki küçük yuvarlak kabartıdır; adı meme ucuna benzemesinden gelir. Hipotalamusun arka bölümüne aittir. Fornix liflerinin büyük bölümünü alır ve tractus mamillothalamicus ile talamusun ön çekirdeklerine verir.

Tiamin eksikliğinde, en sık da uzun süreli alkol kullanımında gelişen Korsakoff sendromunda corpora mamillaria, talamusun mediodorsal çekirdeği ve hipotalamus hasar görür. Hasta en çok yakın geçmişi hatırlayamaz (uzak bellek de etkilenir ama daha az) ve boşlukları uydurmalarla (konfabulasyon) doldurabilir; söylenen bir sayıyı hemen tekrar etmek gibi anlık hatırlama ise korunur.

Corpus amygdaloideum ve stria terminalis: badem ve sınır çizgisi

Amygdala Yunancada badem demektir. Corpus amygdaloideum, temporal lobun derininde, uncus'un altında, hipokampusun ön ucunda ve lateral ventrikülün alt boynuzunun ön ucunun önünde duran badem biçimli bir çekirdek kümesidir. Anatomik sınıflamada bazal çekirdekler arasında sayılır, işlevi ise limbiktir: tehdit algısı, korku, duygusal bellek ve bunlara eşlik eden otonom yanıtlar.

Çekirdekleri üç grupta okunur. Michigan Üniversitesi'nin limbik sistem ders notuna göre kortikomedial grup koku yolundan girdi alır ve stria terminalis ile hipotalamusa verir. Santral çekirdek ventral amigdalofugal yolla hipotalamus ve beyin sapındaki otonom merkezlerle bağlantılıdır. Bazolateral grup ise frontal asosiasyon kabuğuyla ve temporal ile oksipital lobların duyusal asosiasyon alanlarıyla karşılıklı bağlıdır.

Stria terminalis (sınır çizgisi) amygdala'dan çıkıp alt boynuzun tavanı boyunca kıvrılır, sonra nucleus caudatus ile talamus arasındaki olukta v. thalamostriata superior ile birlikte öne gider ve septal alana, hipotalamusa ulaşır. Ventral amigdalofugal yol ise daha kısa ve doğrudandır; hipotalamusa, septal alana ve talamusun mediodorsal çekirdeğine gider.

Amygdala'nın iki sınav cümlesi vardır. Birincisi: amygdala klasik Papez devresinde yer almaz. Onu duygu devrelerine 1948'de Yakovlev'in önerdiği devre ve daha sonra MacLean'in genişlettiği limbik sistem tanımı katmıştır. İkincisi: iki taraflı amygdala ve alt temporal kabuk hasarı Klüver-Bucy sendromunu yapar. Hasta gördüğü nesneyi tanıyamaz (görsel agnozi), korku ve öfke tepkileri kaybolur (uysallık), çevresindeki her uyarana yönelir (hipermetamorfoz), her şeyi ağzına götürür (hiperoralite) ve hiperseksüalite görülür. Travma ve herpes ensefaliti nedenler arasındadır.

Septal alan ve septum pellucidum: iki "bölme"

Septum Latincede bölme demektir ve bu bölgede iki ayrı yapı bu adı taşır. Septum pellucidum (saydam bölme), iki lateral ventrikülün ön boynuzlarını birbirinden ayıran, corpus callosum ile fornix arasında gerili ince bir zardır. Septal alan ise corpus callosum'un rostrum'unun altında, commissura anterior'un hemen üstünde duran gri cevherdir; yüzeydeki area subcallosa ile gyrus paraterminalis'i ve derindeki nuclei septales'i kapsar. İnsanda septal çekirdekler saydam zarın tabanında toplanır, zarın üst bölümü ince bir glia ve lif tabakasıdır.

Septal alan fornix aracılığıyla hipokampusla karşılıklı bağlıdır; stria medullaris thalami üzerinden habenula'ya, ayrıca hipotalamusa lif gönderir. Sınav ikisini aynı soruya koyabilir. Limbik sistemin çekirdek istasyonu olarak sayılan septal alandır; corpus callosum ile fornix arasındaki saydam zar ise bir bölmedir, istasyon değildir.

Papez devresi nedir, hangi yapılardan geçer?

Papez devresi, hipokampustan çıkıp yine hipokampusa dönen kapalı bir limbik halkadır. Hipokampus, fornix, corpus mamillare, tractus mamillothalamicus, talamusun ön çekirdekleri, gyrus cinguli, cingulum ve gyrus parahippocampalis bu sırayla birbirine bağlanır. James Papez 1937'de halkayı duygu için önerdi; bugün daha çok bellekle ilişkilendirilir.

Durakları sırayla şöyle izleyin:

  1. Hippocampus: halkanın başı ve sonu; çıkış lifleri subiculum'dan ve CA1'den gelir.
  2. Fornix: hipokampustan corpus mamillare'ye uzanan kemer.
  3. Corpus mamillare: hipotalamustaki durak.
  4. Tractus mamillothalamicus: corpus mamillare'den talamusa çıkan demet.
  5. Nuclei anteriores thalami: talamustaki durak; lifleri capsula interna'nın crus anterius'undan geçerek gyrus cinguli'ye ulaşır.
  6. Gyrus cinguli: halkanın kabuktaki en geniş durağı.
  7. Cingulum: gyrus cinguli'nin içindeki demet; arkada gyrus parahippocampalis'e iner.
  8. Area entorhinalis: gyrus parahippocampalis'in ön bölümü; perforant yolla hipokampusa geri bağlanır.
Papez devresi şeması: hipokampustan fornix ile corpus mamillare'ye, tractus mamillothalamicus ile talamusun ön çekirdeklerine, capsula interna crus anterius üzerinden gyrus cinguli'ye, cingulum ile area entorhinalis'e ve perforant yolla yeniden hipokampusa dönen kapalı halka. Sağda devrede yer almayan amygdala ve iki çıkış yolu: stria terminalis ile septal alan ve hipotalamus, ventral amigdalofugal yol ile hipotalamus, talamusun mediodorsal çekirdeği ve beyin sapı. Papez devresi: hipokampustan çıkıp hipokampusa dönen halka Gyrus cinguli corpus callosum'un üstündeki kuşak Nuclei anteriores talamusun ön çekirdekleri Corpus mamillare hipotalamus, beyin tabanı Hippocampus subiculum ve CA1 çıkışı Area entorhinalis gyrus parahippocampalis fornix tractus mamillothalamicus capsula interna, crus anterius cingulum perforant yol Papez devresi Papez 1937: duygu için önerildi; bugün daha çok bellekle ilişkili Corpus amygdaloideum uncus'un altı, badem Papez devresinde yer almaz Septal alan, hipotalamus Hipotalamus, MD, beyin sapı stria terminalis ventral yol Papez halkası (kapalı döngü) amygdala çıkışları (devre dışı) MD: talamusun mediodorsal çekirdeği; o da Papez devresinde değildir Kaynak: Rajmohan ve Mohandas, Indian J Psychiatry 2007; University of Michigan, limbik sistem ders notu, 2009 smtanatomi.com

Devrede olmayanları da bilmek gerekir. Amygdala, talamusun mediodorsal çekirdeği, septum pellucidum ve nucleus caudatus Papez halkasının durakları değildir. Mediodorsal çekirdek, amygdala ve orbitofrontal kabukla birlikte Yakovlev'in 1948'de önerdiği ayrı devreye girer.

Halkanın iki ucu iki ayrı bellek tablosu verir. Temporal uçta, 1953'te dirençli epilepsi nedeniyle iki taraflı medial temporal lob bölümleri çıkarılan hasta H.M. ameliyattan sonra yeni bilgi öğrenemez hâle geldi; zekâsı ve eski anılarının çoğu korunmuştu (Scoville ve Milner, 1957). Diensefalik uçta Korsakoff sendromu vardır. İkisi de yeni anı kuramama tablosudur ve aynı halkanın iki ayrı durağında oluşur.

Hangi limbik yapı hasar görünce hangi tablo çıkar?

Limbik sistem hasarları sınavda çoğunlukla yapı-tablo eşlemesi olarak sorulur. Hipokampus hasarı yeni anı kuramamayı, corpora mamillaria hasarı Korsakoff sendromunu, iki taraflı amygdala hasarı Klüver-Bucy sendromunu, uncus'un kayması aynı tarafta pupil genişlemesini getirir. Hücresel düzeyde ise hipoksiye en duyarlı bölge hipokampusun CA1 alanıdır.

Hasar gören yapı Ortaya çıkan tablo Soru kökündeki ipucu
İki taraflı hipokampus ve medial temporal lob Yeni anı kuramama; eski anılar büyük ölçüde korunur Hasta H.M., epilepsi cerrahisi
Hipokampusun CA1 alanı (Sommer sektörü) Oksijensizlik sonrası hücre kaybı "Hipoksiye en duyarlı bölge"
Hipokampal skleroz Temporal lob epilepsisi "Erişkinde en sık epilepsinin en sık nedeni"
Corpora mamillaria, talamusun mediodorsal çekirdeği Korsakoff: yakın bellek kaybı, konfabulasyon Tiamin eksikliği, alkol
İki taraflı amygdala ve alt temporal kabuk Klüver-Bucy: görsel agnozi, uysallık, hiperoralite Travma, herpes ensefaliti
Hipokampus ve gyrus dentatus Belirgin atrofi, bellek kaybıyla başlayan demans Alzheimer hastalığı
Uncus Unkal herniasyon, aynı tarafta pupil genişlemesi N. oculomotorius

Kanlanma da bu eşlemeye katkı verir. Medial temporal yapıları a. cerebri posterior'un dalları ile a. choroidea anterior besler; gyrus cinguli a. cerebri anterior'un alanındadır. Arterlerin çıkışı ve sulama alanları beyin arterleri yazısında.

Limbik sistem sınavda nasıl sorulur?

Limbik sistem soruları genellikle dört başlıktan gelir: yapının yeri (hangi lobda, hangi ventrikül duvarında), bağlantısı (fornix nereye gider, Papez devresinde olmayan hangisi), hücresel ayrıntı (CA1, gyrus dentatus) ve hasar tablosu (Korsakoff, Klüver-Bucy). Pratik sınavda iğne yapının yerini gösterir; klinik soru kökleri ise bağlantıyı ve hasarı sorar.

Bu dört başlıktan çıkan kalıplar:

  1. "Papez devresinde yer almayan yapı": amygdala; seçeneklerde mediodorsal çekirdek ya da septum pellucidum da olabilir.
  2. "Fornix liflerinin büyük bölümünün sonlandığı yapı": corpus mamillare. Commissura anterior'un önünden geçen küçük grup septal alana gider.
  3. "Limbik halkadaki talamus çekirdeği": Papez için nuclei anteriores; Korsakoff'ta hasar gören ve Yakovlev devresine giren çekirdek mediodorsal çekirdektir.
  4. "Hipokampus nerededir": lateral ventrikülün alt boynuzunun tabanında; amygdala alt boynuzun ön ucunun önünde.
  5. "Hipoksiye en duyarlı hipokampus bölgesi": CA1, Sommer sektörü.
  6. "Stria terminalis'in başladığı yapı": amygdala; seyri nucleus caudatus ile talamus arasındaki oluktur.
  7. Klinik eşleme: Korsakoff ile corpora mamillaria, Klüver-Bucy ile amygdala, H.M. ile medial temporal lob.

Pratik sınavda iki görüntü gelir. Orta sagittal kesitte gyrus cinguli, sulcus cinguli, fornix, septum pellucidum, commissura anterior ve corpus mamillare; temporal lobun iç yüzünde gyrus parahippocampalis, uncus ve kesitte hipokampus. Ayrıntı düzeyi fakülteye ve bölüme göre değişir; kapsam için kendi ders notunuzu esas alın. Pratik sınavın genel kuralları için anatomi vize soruları yazısına bakabilirsiniz.

Limbik sistem tek kâğıtta nasıl tekrar edilir?

Limbik sistemi tekrar etmenin en hızlı yolu iki halka ve bir döngü çizmektir. Önce orta sagittal kesitte dış halkayı, sonra temporal lobdaki hipokampus halkasını, en son Papez devresini oklarıyla çizin. Her yapının yanına adının anlamını yazın: badem, denizatı, kemer, kuşak, kanca ve meme ucu sözcükleri yapının yerini de hatırlatır.

  1. Orta sagittal kesit: corpus callosum'u çizin; üstüne gyrus cinguli ile sulcus cinguli'yi, altına fornix'i ve aradaki septum pellucidum'u, öne area subcallosa ile commissura anterior'u, arkaya isthmus gyri cinguli'yi ekleyin.
  2. Temporal lobun iç yüzü: gyrus parahippocampalis, öne kıvrılan uncus, sulcus hippocampi ve gyrus dentatus; uncus'un altına amygdala'yı koyun.
  3. Hipokampus kesiti: alveus, CA1-CA4, gyrus dentatus, subiculum ve area entorhinalis; perforant yol, yosunsu lifler ve Schaffer kollateralleri için üç ok.
  4. Papez döngüsü: yukarıdaki sekiz durak, döngünün dışında amygdala'dan çıkan iki yol ve her durağın yanına hasar tablosu.

Dört çizimden sonra her durak için bir kart hazırlayın: ön yüzde yapının adı ve anlamı, arka yüzde yeri, kimden aldığı, kime verdiği ve hasar tablosu. Kartları hangi aralıklarla döndüreceğinizi çalışma kartları yazısında anlattım. Tıp 1-2. sınıftaysanız konu Tıp 1-2'ler için Nöroanatomi ve Duyu paketinde, fizyoterapi öğrencisiyseniz FZT 1-2'ler için Nöroanatomi ve Duyu paketinde anlatılıyor; kurul haftası için komite ve vize paketlerine bakabilirsiniz. TUS'a hazırlanıyorsanız limbik sistemi TUS anatomi çalışma düzeninin nöroanatomi haftasına yerleştirin; konu anlatımı TUS Paketi içinde. Anlatım tarzını önce görmek isterseniz ücretsiz demo paketiyle başlayın.

Sık Sorulan Sorular

Limbik sistem nedir ve görevi nedir?

Limbik sistem, beyin yarımküresinin iç yüzünde corpus callosum'u ve diensefalonu çeviren kabuk bölgeleri ile bunlara bağlı amygdala, hipotalamus, talamusun ön çekirdekleri ve septal çekirdeklerin oluşturduğu işlevsel bir sistemdir. Duygu, korku ve tehdit değerlendirmesi, yeni anıların oluşması, motivasyon ve duygulara eşlik eden otonom ve hormonal yanıtlarla ilgilidir.

Limbik sistem beynin neresinde, hangi lobdadır?

Limbik sistem tek bir lobda değildir. Gyrus cinguli corpus callosum'un üstünde, gyrus parahippocampalis temporal lobun iç-alt yüzünde, hipokampus ve amygdala temporal lobun derininde, corpora mamillaria ve talamusun ön çekirdekleri diensefalonda bulunur. Klasik listedeki yapıların hepsi ön beyne (prosencephalon) aittir; bazı kaynaklar limbik lobu altıncı lob olarak sayar.

Limbik sistemin bölümleri nelerdir?

Kabuk bölümleri gyrus cinguli, isthmus gyri cinguli, gyrus parahippocampalis, uncus, area subcallosa ve hipokampal oluşumdur (hippocampus, gyrus dentatus, subiculum). Çekirdekleri corpus amygdaloideum, septal çekirdekler, corpora mamillaria ve talamusun ön çekirdekleridir. Bunları fornix, tractus mamillothalamicus, cingulum ve stria terminalis birbirine bağlar.

Papez devresi nedir, elemanları nelerdir?

Papez devresi, James Papez'in 1937'de duygu için önerdiği, bugün daha çok bellekle ilişkilendirilen kapalı halkadır. Hipokampustan çıkan bilgi fornix ile corpus mamillare'ye, tractus mamillothalamicus ile talamusun ön çekirdeklerine, oradan gyrus cinguli'ye, cingulum ile gyrus parahippocampalis'teki area entorhinalis'e ve yeniden hipokampusa döner. Amygdala bu devrede yer almaz.

Yayın tarihi: